Кіріспе

Алынған иммунодефицит синдромы бөлімі (АИСС) – Ұлттық аллергия және жұқпалы аурулар институтының бөлімшесі, ол Ұлттық денсаулық сақтау институтының құрамына кіреді. Бұл бөлім 1986 жылы ВИЧ/АИДС эпидемиясының пайда болуы мен таралуына байланысты туындаған ұлттық зерттеу қажеттіліктерін шешу мақсатымен құрылды. АИСС-тің міндеті – ВИЧ ауруының патогенезі, даму барысы және жұғу жолдары туралы негізгі білімді кеңейту, сондай-ақ оны анықтау, емдеу және алдын алу саласындағы прогреске көмектесетін зерттеулерді қолдау. АИСС осы мақсатқа қол жеткізу үшін (1) фундаментальды зерттеулерді, (2) ВИЧ-инфекциясы мен оның салдарына қарсы терапияны табу және дамыту, (3) вакциналар мен басқа да профилактикалық шараларды әзірлеуді жоспарлайды, іске асырады, басқарады және бағалайды.

Негізгі зерттеулер

АИТВ патогенезін зерттеу вирустың өмірлік циклын, вирус пен қабылдаушы организмнің өзара әрекеттесуін, сондай-ақ аурудың даму және таралу механизмдерін зерттеу арқылы АИТВ биологиясын түсінуді кеңейтеді. АИТВ патогенезін зерттеу иммундық жүйенің вирусқа қалай жауап беретінін зерттеуге де көмектеседі. Осы зерттеулерден алынған білім зерттеушілердің АИТВ инфекциясына қарсы жаңа препараттар мен вакциналар жасау мүмкіндігін арттырады. Бөлім келесі салаларға бағытталған, бірақ олармен шектелмейтін зерттеулерді жүргізетін зерттеушілердің бастамасымен берілген гранттардың кең портфелін қолдайды: вирусқа ену және инфекциялану механизмдері, соның ішінде корецепторлардың және басқа да жасушалық қосымша молекулалардың атқаратын рөлі; вирус гендері мен белоктарының құрылымы, функциясы және әрекет ету механизмі; АИТВ-ға қарсы вирус өсуін және иммундық жауапты бақылау үшін in vitro және ex vivo талдауларды әзірлеу, сондай-ақ вирус белоктарының және генетикалық реттеу тізбектерінің реттелуі мен функциясын зерттеу үшін жануарлар модельдерін жасау; бастапқы инфекцияны бақылайтын иммунологиялық және вирусологиялық процестер; АИТВ-ның жасырын резервуарларына әсер ететін факторлар; вирус инфекциясын және/немесе аурудың прогрессиясын бақылайтын қабылдаушы организмнің факторлары. Бөлімнің негізгі зерттеулері АИТВ туралы маңызды ғылыми ақпараттарды ұсынды. Мысалы, соңғы жылдары DAIDS қаржыландырған зерттеушілер АИТВ вирус компоненттерінің жаңа құрылымдарын, қосымша хемокин корецепторларын және жоғары активті антиретровирустық терапия (HAART) қолданылған кезде де бірнеше тұрақты АИТВ резервуарларының бар екенін анықтады. Осы жетістіктерге қарамастан, АИТВ экспрессиясы мен көбеюін реттеуге қатысты молекулалық өзара әрекеттесулер туралы сұрақтар әлі де қалды. Сондай-ақ, вирус иммундық жүйеден қалай жалтаратыны туралы қосымша ақпарат қажет, осылайша терапиялық шаралар мен вакциналарды бағыттауға болатын қосымша мақсаттарды анықтауға болады.

Вакцина және алдын алу бойынша зерттеулер

АИТВ инфекциясы мен ЖҚТБ-ның алдын алу үшін АИТВ/ЖҚТБ вакцинасын табу және әзірлеу NIAID-тің басымдықтарының бірі болып табылады. NIAID вакциналардың негізгі зерттеулері мен кандидаттардың сынақтарын үйлестіретін АИТВ бағдарламасы арқылы АИТВ/ЖҚТБ вакциналарына қатысты зерттеулер мен әзірлемелердің кең спектрін қолдайды. Вакцинаның клиникаға дейінгі зерттеулері мен әзірлемелері жаңа вакциналық тұжырымдамаларды немесе тәсілдерді, сондай-ақ адамдарға АИТВ антигендерін жеткізудің жаңа жолдарын және АИТВ-ға қарсы күшті иммундық жауапты қауіпсіз түрде қозғауды қарастырады. Жануарлар моделіндегі зерттеулер вакцинаның қалай жұмыс істейтінін және иесін қалай қорғайтынын анықтауға бағытталған. Қазіргі уақытта адамдардағы клиникалық бағалаулар ғана вакцинаның адамдарда қауіпсіз және тиімді АИТВ-ға қарсы жауапты тудыратындығын анықтаудың жалғыз жолын ұсынады. NIAID басқа биомедициналық/мінез-құлықтық профилактикалық тәсілдерге қатысты жан-жақты зерттеулерді де қолдайды, оның ішінде анадан балаға АИТВ жұғуын болдырмау үшін дәрі-дәрмектер мен/немесе вакциналар (соның ішінде емізу кезінде), АИТВ-ның жыныстық жолмен жұғуын болдырмау үшін микробицидтер, АИТВ-ға ұшырату тәуекелін азайтатын шаралар, вена ішілік есірткіге тәуелділікті азайту бағдарламалары, басқа жыныстық инфекцияларды (ЖЖИ) бақылау шаралары және жұқтырған адамдардан олардың серіктестеріне АИТВ таралуын азайтуға көмектесетін антиретровирустық терапиялар кіреді. Бұл вакцина мен алдын алудың кешенді бағдарламасы вакцина мен алдын алу зерттеулерінде маңызды ғылыми жетістіктерге әкелді. Бұрын NIAID қолдаған зерттеушілер антигендік қасиетті жақсарту үшін қаптамадағы белокты өзгерту арқылы, АИТВ-ның қаптама құрылымын анықтау арқылы, АИТВ-ны бақылаудағы жасушалық жауаптардың рөлін түсінуді жетілдіру арқылы, цитотоксикалық Т лимфоциттерін (CTL) өлшеуге арналған жақсартылған әдістерді жасау арқылы, кандидат вакциналарды сынау үшін жаңа және жақсы жануарлар үлгілерін жасау арқылы және жануарлар мен клиникалық зерттеулерде перспективалы кандидаттарды бағалау арқылы үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Тиімді вакцина кандидаттарын анықтауды жеделдету үшін болашақ зерттеулер латентті жұқтырған тынығудағы Т-клеткаларының маңыздылығын, қазіргі вакцина кандидаттары тудыратын иммундық жауаптарды және АИТВ және адам лейкоциттерінің антигендерінің әртүрлілігінің әсерін қарастыруы керек. Сонымен қатар, SIV/SHIV модельдерінің маңыздылығы және жаңа вакциналық дизайндардың тиімділігі зерттелуі керек. Алдын алу зерттеулеріне қатысты, жаңа микробицидтерді әзірлеу және сынау қажет, сондай-ақ дамушы елдер үшін тиімді және практикалық болатын анадан балаға сүт арқылы жұғудың алдын алу үшін жаңа тәртіптерді зерттеу қажет. Ахиретте, жаңа инфекциялардың көп бөлігі дамушы елдерде орын алып жатқандықтан, NIAID-тің вакцина және алдын алу зерттеулері әлемдік деңгейде жүргізіледі. Бұл зерттеу бағдарламалары жаһандық зерттеу басымдықтарын анықтауға, ең қажетті халық үшін болашақ вакцина және алдын алу стратегияларының клиникалық маңыздылығын қамтамасыз етуге, бүкіл әлемдегі жергілікті зерттеушілермен ынтымақтастықты нығайтуға және дамушы елдерде оқыту мен инфрақұрылымды дамытуға бағытталған. Осы күрделі ЖҚТБ зерттеу бағдарламасын үйлестіру DAIDS-тің маңызды функциясы болып табылады. Негізгі ғылыми салалардағы жаңалықтарды бағалау арқылы DAIDS биомедициналық зерттеулердегі қажеттіліктерді, сондай-ақ аудит және ғылыми зерттеушілерді даярлау қажеттіліктерін бағалайды. Бұл процестің бір бөлігі ретінде DAIDS кеңесші топтармен және қоғамдық және денсаулық сақтау саласының кәсіби ұйымдарымен жұмыс істейді, зерттеулердің өзгеріп жатқан қажеттіліктеріне жауап беру үшін бағдарламаның басымдықтарын бағалайды және қайта бағыттайды.