Кіріспе
Жюль Перро мен Чезаре Пуньидің "Ондин, немесе Найада" балеті – үш актіде алты сахнадан тұратын балет. Хореографиясы Жюль Перроға, музыкасы Чезаре Пуньиге, ал либреттосы Фридрих де ла Мотте Фукенің "Ондин" романынан шабыттанған. Пуньи өзінің партитурасын ұзақ жылдар бойы балетке құштар және Лондондағы өнерді қолдаушы Кембридж герцогинясы Аугустаға арнады. Алғашқы лондондық қойылым "Ондин, немесе Найада" деген атаумен болса, Перро балетті "Найада және балықшы" деген атаумен қайта қойды, және осы атау балеттің барлық келесі қойылымдарында қолданылды.
Ondine, ou La naïade is a ballet in three acts and six scenes with choreography by Jules Perrot, music by Cesare Pugni, and a libretto inspired by the novel Undine by Friedrich de la Motte Fouqué. Pugni dedicated his score to Augusta, Duchess of Cambridge, a long time balletomane and patron of the arts in London. Whilst the original London production used the title Ondine, ou La naïade, Perrot staged a revival of the ballet under the title, La naïade et le pêcheur, a title which was used for all subsequent productions of the ballet.
Тарих
Балет алғаш рет 1843 жылғы 22 маусымда Лондондағы Оның Әлдешеңіз театрының балетімен ұсынылды. Фанни Серрито бас рөлді орындады, ал Перро өзі оның өлшеулі жаны, балықшы Маттео рөлін сомдады. Алғашқы декорацияны Уильям Грив жасады. Замандас сыншы оны "кез келген сахна мақтан тұтатын ең әдемі туындылардың бірі" деп сипаттады және Серритоны "қадаммен ашылатын құдай" деп мақтады. Чезаре Пуньидің музыкасы балет музыкасының шедеврі деп мойындалды. Лондондық "Таймс" газеті Пуньидің музыкасын былай деп сипаттады:
Анри Юстаманның белгісі
1863 жылы Анри Юстаман Брюссельде балет қойылымын нотациялады. Осы нұсқаның өте толық сипаттамасы сақталған, қазіргі уақытта Шлосс-Ван мұрағатында тұр. Сценалар саны алтыдан (1843 жылғы Лондон қойылымындағыдай) төртке дейін азайтылды. Ерекше айта кетерлік жайт, ашылу көрермендер сахнасы жойылды, сондай-ақ басқа да элементтер өзгертілді. Мысалы, Ондиннің Матеомен алғашқы сахнасында жартастан ауадай жеңіл секіруі (Лондон қойылымы) қанаттардың біріне ұшуға дейін қысқартылды. Кейбір тұстарында Юстаманның нотацияланған нұсқасы Перроның Лондонға арналған түпнұсқа нұсқасының сипаттамаларымен сәйкес келеді, сондықтан Юстаман Перроның түпнұсқасының толық сипаттамасына қол жеткізген болуы мүмкін.
Жаңғыру
Ресейдің Санкт-Петербургтегі Император театрларының премьер-мейтри балеті кезінде Жюль Перро 1851 жылғы 11 ақпанда (ескі стиль бойынша 30 қаңтар 1851 жыл) Императорлық Большой Каменный театрында «Наида мен балықшы» (La Naïade et le pêcheur) деген атпен «Ондин, ou La Naïade» қойылымын кеңейтілген нұсқада ұсынды. Бұл қойылым үшін, Перроны Ресейге ертіп келген Чезаре Пугни, өзінің 1843 жылғы бастапқы партитурасын жан-жақты қайта қарастырып, кеңейтті. Премьера үлкен сәттілікке ие болды. 1851 жылғы 23 шілдеде (ескі стиль бойынша 11 шілде 1851 жыл) Перро өзінің қойылымын Петргоф сарайында, император Николай I-нің қызы, Ұлы княжна Ольга Николаевнаның құрметіне өткізілген мерекелік шаралар үшін қойды. Осы қойылым үшін Озерки павильонының көлінің үстінде сахна орнатылды. Мариус Петипа өзінің премьер-мейтри балеті қызметінің соңғы жартысында Императорлық балетке Перроның «Наида мен балықшы» қойылымын бірнеше рет қайта қойды. 1867 жылы ол Екатерина Ваземнің орындауы үшін хореографияның көп бөлігін қайта жөндеді, ал Пугни оның рөліне арнайы екі жаңа вариация жазды. Петипа кейін толық көлемді қойылымды толыққанды жаңартудан өтті: 1874 жылғы 7 қарашада (ескі стиль бойынша 27 қазан 1874 жыл) прима-балерина Евгения Соколова үшін, Людвиг Минкустың музыкалық өңдеулерімен. 1892 жылғы 2 қазанда (ескі стиль бойынша 20 қыркүйек 1892 жыл) прима-балерина Анна Йоханссон үшін, Риккардо Дригоның музыкалық өңдеулерімен. Чезаре Пугнидің немересі, Император театрларының екінші балетмейстері және бұрынғы премьер-дансер Александр Ширяев, әсіресе прима-балерина Анна Павлова үшін «Наида мен балықшы» қойылымын қайта жаңғыртты. Бұл жаңартудың премьерасы 1903 жылғы 20 желтоқсанда (ескі стиль бойынша 7 желтоқсан 1903 жыл) өтті және бұл Перро балетінің Императорлық Ресейде сахналанған соңғы жаңартуы болды, бірақ толық көлемді балет Ленинград балеті 1931 жылға дейін орындады. Балетмейстер Пьер Лакотт Перроның балетін «Ондин» деген атпен Киров/Маринский балеті үшін қайта қойды. Бұл қойылым 2006 жылғы 16 наурызда Санкт-Петербургтегі Мариинский театрында ашылды, Чезаре Пугнидің 1843 жылғы бастапқы және 1851 жылғы қайта өңделген партитураларынан құралған жаңа нұсқасымен. Сэр Фредерик Эштон Ханс Вернер Хензедің «Ондин» музыкасына арналған өзінің хореографиясында Перроға құрмет көрсетіп, бірінші актіге көлеңке биінің өзінің нұсқасын енгізді.
7 November 1874 [O. S. 27 October 1874] for the prima ballerina Eugenia Sokolova, with musical revisions by Ludwig Minkus. 2 October 1892 [O. S. 20 September 1892] for the prima ballerina Anna Johansson, with musical revisions by Riccardo Drigo. Cesare Pugni's grandson, Second Maître de Ballet of the Imperial Theatres and former premier danseur Alexander Shiryaev, mounted a revival of La Naïade et le pêcheur especially for the prima ballerina Anna Pavlova. The revival premiered on 20 December 1903 [O. S. 7 December 1903], and was the last revival of Perrot's ballet staged in Imperial Russia, though the full length ballet continued being performed by the Leningrad ballet until 1931. The Ballet Master Pierre Lacotte staged a revival of Perrot's ballet under the title Ondine for the Kirov/Mariinsky Ballet, a production that opened on 16 March 2006 at the Mariinsky Theatre of St. Petersburg, Russia, with a new version of Cesare Pugni's score assembled from his original composition of 1843 and his revised edition of 1851. Sir Frederick Ashton paid tribute to Perrot in his own choreography for Hans Werner Henze's music for Ondine by incorporating his own version of the Shadow Dance into the first act.