Кіріспе

Хуйнь Вань Цао (26 қыркүйек 1927 – 26 ақпан 2013) – Вьетнам Республикасының Оңтүстік Вьетнам армиясының генерал-майоры. Ол лейтенант-полковник Джон Пол Ваннмен жұмыс істеді, әсіресе Ап-Бак шайқасы кезінде. 1965 жылы ол 1964 жылы құрылған Жалпы саяси соғыс департаментінің қолбасшысы болып тағайындалды, ол бірнеше жыл бұрын Президент Нго Динь Дием Оңтүстік Вьетнамға шақырған Қытайдың ұлттық кеңесші тобының басшылығымен құрылған. Бір кездері Диемнің сүйіктісі болған Цао 1964 және 1965 жылдардағы саяси дауылдан өзінің түрлі саяси байланыстары арқылы аман қалды, бірақ америкалықтар да, вьетнамдықтар да оның қабілеттерін жоғары бағаламады, және ол жаңа лауазымында тек бейнелі тұлға ретінде ғана қызмет еткен болуы мүмкін. 1966 жылдың 16 мамырында буддалық көтеріліс кезінде ол күрес қозғалысына кеткен генерал Тон Тхет Дьиньнің орнына I корпустың командирі болып тағайындалды. III теңіз десантының амфибиялық күштерінің қолбасшысы генерал Лью Уолт Цаомен кездесті, бірақ оған әсері болмады. Уолт пен COMUSMACV генерал Джон Ф. Фрейндтің арнайы көмекшісімен сөйлескенде, Цао корпусты басқаруға қызығушылық танытпағанын және басқа Директория мүшелері оны осы лауазымды қабылдауға мәжбүрлегенін айтты. 17 мамырда Цао АҚШ теңіз әскерлерінің тікұшағымен Хуэге диссидент генералдар Нгуен Чанх Ти мен Фан Сюань Нхуанмен кеңесу үшін ұшты. Оған Уолттың штаб бастығы, бригадир генерал Джонас М. Плат және I корпустың аға кеңесшісінің орынбасары, полковник Арчелаус Л. Хамблен кіші еріп жүрді. Ти мен Нхуан оны қабылдаудан бас тартқаннан кейін, Цао тікұшаққа оралып, жүзге жуық студент пен сарбаз тікұшақ алаңына асығып келгенде кетуге дайындалды. Цао тікұшаққа кірді, бірақ ол көтеріле бастағанда, Оңтүстік Вьетнамдық лейтенант оған .45 калибрлі тапаншамен оқ атуды бастады. Американдық тікұшақтың қақпасына шабуыл жасап, лейтенантты өлтіріп, тағы бірнеше оңтүстік вьетнамдық сарбазды жарақаттады. Жергілікті провинция басшысы кейіннен оқиғаның 1-ші дивизияның штаб-пәтері командирі Три Куанның немере інісі бастаған Цао Цзэдунды өлтіруге жасалған қастандық екенін мәлімдегенмен, Куан бұл айыптаманы жоққа шығарды және оқиғаны американдық мергеннің бақылаусыз атуынан туындағанын айтты. Қатты қорқып, Цао генерал Хоанг Сюань Лэмнің Куанг Нгайдағы 2-дивизия штабына барды, онда оны жылы қабылдады. Данангқа қайтып келгеннен кейін, Цао Ұлттық полиция бастығы полковник Нгуен Нгок Лоанмен келісіп, Лоан оған Данангтағы пагодаларға дереу шабуыл жасауға бұйрық беруді талап етті және бас тартса, дене күші қолданумен қорқытты. Осы даудың кезінде Хэмблен хабарсыз келіп, Цаоны Лоан мен бірнеше қарулы полиция қоршап тұрғанын көрді. Үрейленген Цао Хэмбленмен бірге кетіп, Уолттен баспана сұрады. Көп ұзамай Вестморлендке хат жазып, Цао АҚШ-қа ұшып баруды сұрады және "әлемнің кез келген жерінде" коммунизмге қарсы күрес үшін АҚШ теңіз жаяу әскерлеріне қосылуға ерікті болды. Кейіннен ол егер ол пагодаларға шабуыл жасауға бұйрық берген болса, буддистер оның Хьюде тұратын католик ата-анасына және басқа католиктерге қарсы кек қайтара алатынын түсіндірді. Алдымен Вьен, содан кейін Ко, Цаоны тыныштандыруға тырысу үшін Данангқа ұшқанмен, екеуі де оны АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің кешенінен шығара алмады. Кейін Цаоның орнына генерал Трэн Тан Фонг тағайындалды. 1971 жылы ол "Президент Никсон президент Тхюді қолдауы мүмкін, бірақ президент Никсон вьетнамдықтарды президент Тхюді қолдауға мәжбүрлей алмайды" деді.

Жеке өмір

Ол үйленген, он баласы және 19-дан астам немересі болған.