Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигериялық саясаткер (1910–1966)
Nigerian politician (1910–1966)
Сэмюэл Ладоке Акинтола, басқаша S. L. A. (6 шілде 1910 – 15 қаңтар 1966) – нигериялық саясаткер, аристократ, шешен және заңгер. Ол Йоруба елінің Олое Аре Она Каканфо XIII лауазымын атқарды және 1960 жылы тәуелсіздік алғаннан бастап 1966 жылы қанынан айырылғанға дейін Батыс Нигерияның премьер-министрі болды.
Chief Samuel Ládòkè Akíntọ́lá otherwise known as S. L. A. (6 July 1910 – 15 January 1966) was a Nigerian politician, aristocrat, orator, and lawyer. He served as Oloye Aare Ona Kakanfo XIII of Yorubaland and served as premier of Western Nigeria from independence in 1960 till his assassination in 1966.
Ерте өмір
Акинтола Огбомошо қаласында Акинтола Акинбола мен Аканке отбасында дүниеге келді. Оның әкесі саудагер болған және саудагерлер әулетінен шыққан. Әулеті жас кезінде Мина қаласына көшіп, ол қаладағы Шіркеу Миссионерлік Қоғамы мектебінде біраз оқыды. 1922 жылы ол Огбомошоға қайтып, әкесінің әкесімен бірге тұрды, содан кейін 1925 жылы Баптист колледжіне түсуге дейін Баптист күндізгі мектебінде оқыды. 1930 жылдан 1942 жылға дейін Баптист академиясында мұғалім болып жұмыс істеді, Баптист мұғалімдер одағының мүшесі болды, одан кейін Нигерия теміржол корпорациясында қысқа уақыт жұмыс істеді. Осы кезеңде ол заңгер және саясаткер Х.О. Дэвиспен танысып, Нигерия жастар қозғалысына қосылды, онда Иколиге көмектесіп, соңғысына Ннамди Азикиуе қолдаған Оба Самуэль Акисаньяның кандидатурасына қарсы заң шығару кеңесінде Лагостың өкілі болуына қолдау көрсетті. Ол Daily Service газетіне жұмысқа орналасып, 1943 жылы акционер Акинола Маяның қолдауымен бас редактор болып, редакторлық қызметке Эрнест Иколиді алмастырды. Акинтола сонымен қатар Ироин Йоруба (йоруба тілінде жазылған газет) газетінің негізін қалады. 1945 жылы ол Азикиуедің NCNC және Майкл Имуду бастаған жалпы ереуілге қарсы шығып, Энтони Энахоро сияқты саясаткерлердің сенімін жоғалтты. 1946 жылы ол Ұлыбританияда оқу үшін британдық стипендия алды және 1950 жылы заңгерлік білімін аяқтады. Ол жер және азаматтық мәселелер бойынша заңгер болып жұмыс істей бастады. 1952 жылы ол Крис Огунбаньо, Боде Томас және Майкл Одесаньямен серіктестік құрды.
Akintola was born in Ogbomosho to the family of Akintola Akinbola and Akanke, his father was a trader and descended from a family of traders. At a young age, the family moved to Minna and he was briefly educated at a Church Missionary Society school in the city. In 1922, he returned to Ogbomosho to live with his grandfather and subsequently attended a Baptist day school before proceeding to Baptist College in 1925. He was a teacher at Baptist Academy from 1930 to 1942, he was a member of the Baptist teachers' union and thereafter worked briefly with the Nigerian Railway Corporation. During this period, he became acquainted with Chief H. O. Davies, a lawyer and politician and joined the Nigerian Youth Movement where he assisted Ikoli and supported the latter to represent Lagos in the legislative council over the candidacy of Oba Samuel Akisanya, who was supported by Nnamdi Azikiwe. He joined the staff of the Daily Service Newspaper and soon became the editor in 1943 with the support of Chief Akinola Maja, a shareholder, replacing Ernest Ikoli as editor. Akintola was also founder of Iroyin Yoruba (a newspaper written in the Yoruba language) In 1945, he opposed the general strike led by Azikiwe's NCNC and Michael Imoudu, earning the distrust of politicians like Chief Anthony Enahoro. In 1946, he earned a British scholarship to study in the UK and completed legal studies by 1950. He started his legal career working as a lawyer on land and civic matters. In 1952, he formed a partnership with Chief Chris Ogunbanjo, Chief Bode Thomas and Michael Odesanya.
Саяси мансап
Ұлыбританияда заңгер болып оқығаннан кейін Ладоке Акинтола 1949 жылы Нигерияға оралып, Батыс аймағынан келген басқа да білімді нигериялықтармен бірлесіп, Обафеми Аволоудың басшылығымен Іс-қимыл тобын (AG) құрды. Ол бастапқыда топтың заң кеңесшісі болды, ал 1953 жылы Боде Томас қайтыс болғаннан кейін топтың жетекшісінің орынбасары болды. Томас орнына ие болу үшін ол Артур Престті жеңіп шықты. АГ партиясының жетекшісінің орынбасары ретінде ол премьер-министр Аволоу басқарған Батыс аймақтық үкіметінде қызмет етпеді, бірақ Нигерия Өкілдер палатасындағы Іс-қимыл тобының парламенттік жетекшісі/оппозиция басшысы болды. Федералдық деңгейде ол денсаулық сақтау министрі, содан кейін байланыс және авиация министрі қызметтерін атқарды. Партияның стратегиялық одақтастықтар бағыты, демократиялық социализмді партия платформасы ретінде қабылдауы және партиядағы басымдық үшін күрес Акинтола мен Аволоу арасында келіспеушіліктерге әкелді. Акинтола Аволоудың коалициялық үкіметке қосылмау шешімімен келіспеді. Акинтола Іс-қимыл тобын Солтүстік халықтық конгресспен біріктіруді қалады. Сондай-ақ ол партияның демократиялық социализмді идеология ретінде қабылдау шешіміне қарсы болды, консервативтік көзқарасқа бейімдеуді жөн көрді.
After he was trained as a lawyer in the United Kingdom Ladoke Akintola returned to Nigeria in 1949 and teamed up with other educated Nigerians from the Western Region to form the Action Group (AG) under the leadership of Chief Obafemi Awolowo. He was initially the legal adviser of the group before becoming the deputy leader in 1953 after the death of Bode Thomas. He defeated Arthur Prest in the primary to succeed Thomas. As the deputy leader of the AG party, he did not serve in the regional Western Region Government headed by the premier Awolowo but was the Action Group Parliamentary Leader/Leader of Opposition in the House of Representatives of Nigeria. At the federal level he served as Minister for Health and later Minister for Communications and Aviation. Decisions over the direction of strategic alliances by the party, the adoption of democratic socialism as the party's platform and the Battle for supremacy in the party led to disagreement between Chiefs Akintola and Awolowo. Akintola disagreed with Awolowo's decision not to join the coalition government. Akintola wanted to align the Action Group party with the Northern People's Congress. He also opposed the party's decision to adopt democratic socialism as its ideology, preferring a more conservative stance.
Сындар
Акинтоланың партия басшысы ретінде оны ығыстыруға тырысқаны үшін Әуолово айыптады. 1962 жылдың мамыр айында Батыс облыстық мәжілісі партия отырысында премьер-министрге сенімсіздік жарияланғаннан кейін Акинтоланы қызметтен алуға кірісті. Бұл орайда мәжіліс залында дағдарыс туды. АГ партиясы екі топқа бөлініп, Батыс облыстық мәжілісінде бірнеше дағдарысқа әкелді, нәтижесінде премьер-министр сэр Абубакар Тафава Балева басқаратын орталық/федералдық үкімет аймақта төтенше жағдай режимін жариялады және денсаулық сақтау федералды министрі бас (д-р) М. А. Мажекодунми әкімші болып тағайындалды. Ақырында Акинтола 1963 жылы премьер-министр лауазымына қайта орналасты (ол сол кездегі Нигерияның жоғарғы сатыдағы соты болған Тайлық Кеңесінің Сот комитетімен заңдық күресте жеңіліп қалғанына қарамастан). 1965 жылғы жалпы сайлауда Акинтола «Әрекет тобы» партиясының мүшесі ретінде емес, сол кездегі федералдық үкіметті бақылаған Солтүстік халық конгресімен (NPC) одақтас жаңа құрылған Нигерия Ұлттық Демократиялық партиясының (NNDP) басшысы ретінде премьер-министр лауазымын жеңіп алды. 1965 жылғы оның әшкереленген сайлауы қаңтардағы 1966 жылғы төңкерістің тікелей себебі болды, сол төңкерісте ол қаза тапты.
Akintola was accused by Chief Awolowo of trying to supplant him as Leader of the party. In May 1962, the Western House of Assembly set to remove Akintola after the party had earlier passed a vote of no confidence in the premier in a party meeting, crisis erupted on the floor of the house. The AG party broke into two factions leading to several crises in the Western Region House of Assembly that led the central/federal government, headed by the prime minister Sir Abubakar Tafawa Balewa to declare State of Emergency rule in the region and Chief (Dr.) M. A Majekodunmi, the Federal Minister of Health was appointed as administrator. Eventually Akintola was restored to power (even though he had lost the legal battle with the Judicial Committee of the Privy Council then Nigeria's highest tribunal) as Premier in 1963. In the general election of 1965, Akintola won his position as Premier, not as member of the Action Group party, but as the leader of a newly formed party called Nigerian National Democratic Party (NNDP), which was in an alliance with the Northern People's Congress (NPC) the party that then controlled the federal government. His blatantly rigged election in 1965 was undoubtedly an immediate cause of the January 1966 coup in which he was slain.
Өлім
Акинтола Нигерияның бірінші Республикасын аяқтаған 1966 жылдың 15 қаңтарындағы Нигерияның алғашқы әскери төңкерісі күні Батыс аймағының астанасы Ибадан қаласында өлтірілді. "Жас майорлар төңкерісі" немесе "қаңтардағы жігіттердің төңкерісі" деп те аталатын бұл төңкеріс салдарынан көптеген жетекші саясаткерлер, көбінесе Солтүстік Халық Конгресінің мүшелері қаза тапты. Оның қайтысынан кейін Аре Она Канканфо атағы 21 жыл бойы бос тұрды, содан кейін 1988 жылдың 14 қаңтарында Ойоның Алафині Адейеми III оны 14-ші Аре Она Канканфо етіп тағайындады.
Akintola was assassinated in Ibadan, the capital of Western Region, on the day of Nigeria's first military coup of 15 January 1966—which terminated the First Republic. Also known as the "Young Majors Coup" or the "coup of the January boys", the coup resulted in the assassination of many leading politicians, mostly members of the Northern People's Congress. After his death, the Aare Ona Kankanfo title was vacant for 21 years until Chief Moshood Abiola was invested with it as the 14th Aare Ona Kankanfo by Alaafin Adeyemi III of Oyo on January 14 1988.
Әсері
Акинтола – беделді шешен еді. 1962 жылы ол Ифе университетінің құрылысын аяқтауға жауапты болды (бұл университет кейіннен оның саяси қарсыласы Обафеми Аволовоның атымен аталып кетті. Көпшілік пікірге қарамастан, Аволово Ифе университетінің құрылуын бастаған немесе ұсынғандығын растайтын нақты дәлелдер жоқ). Ол сонымен қатар «Премьер» қонақ үйі және басқа да ескерткіштерді дамытуға қатысты.
Akintola was a dignified orator. In 1962 he was responsible for completing the founding of the University of Ife (a university which was later named after his political opponent Obafemi Awolowo. While popularly believed, there is no verifiable evidence that Awolowo ever initiated or suggested the establishment of the University of Ife which was renamed in his honour). He was also involved in the development of Premier Hotel and other monuments.
Жеке өмір
Акинтола Фадерера Акинтолаға үйленген және бес баласы болды, олардың екеуі (Йоми Акинтола және доктор Абимбола Акинтола) Нигерияның Үшінші Республикасында Қаржы министрлігінің портфелін иеленді. Йоми Акинтола сондай-ақ Нигерияның Венгриядағы елшісі болды, ал Самуэль Акинтоланың келіні, Дупе Акинтола, Нигерияның Ямайкадағы жоғары комиссары қызметін атқарды. Оның төртінші баласы, Виктор Ладипо Акинтола, өмірінің көп бөлігін Самуэль Акинтоланың Нигерияның әлемдік аренадағы орнына қосқан үлесінің дұрыс есептелуін қамтамасыз етуге арнады. Ол көптеген еңбектер жариялады, соның ішінде әкесінің елге деген сүйіспеншілігі мен оның өмір бойы дамуға ұмтылуын көрсететін өмірбаянын да шығарды. Акинтоланың кіші баласы, Токунбо Акинтола, Этон колледжіндегі алғашқы қара тері ұл болды және нигериялық автор Диллибе Онеаманың «Этондағы қара нәресте» атты бестселлер кітабында маңызды рөлде бейнеленген. Әділет Ладиран Акинтола, Ойо штатының судьясы және Обафеми Аволово университетінің бұрынғы заң оқытушысы – Акинтоланың некеден тыс туған баласы. Олайедің туған қаласы және Нигерияның басқа қалаларында оны қайтыс болғаннан кейін еске алу мақсатымен Ладоке Акинтола технология университеті сияқты бірқатар мекемелер құрылды.
Akintola was married to Faderera Akintola and had five children, two (Yomi Akintola and Dr. Abimbola Akintola) of whom held Finance cabinet portfolios in the Nigerian Third Republic. Yomi Akintola also served as Nigeria's Ambassador to Hungary and Samuel Akintola's daughter in law, Dupe Akintola, was Nigeria's High Commissioner in Jamaica. His fourth child, Victor Ladipo Akintola, dedicated much of his life to ensuring the continued accurate accounting of Samuel Akintola's contributions to Nigeria's position on the world stage. He published many works including a biography that highlighted his father's love of country and lifelong commitment to its progress. Akintola's youngest child, Tokunbo Akintola, was the first black boy at Eton College and features prominently in the best selling book by the Nigerian author Dillibe Onyeama, Nigger at Eton. Justice Ladiran Akintola, an Oyo State judge and former law lecturer at the Obafemi Awolowo University is Akintola's child born out of wedlock. A number of institutions, including Ladoke Akintola University of Technology, Ogbomosho, were established in both the Oloye's home town and other Nigerian cities as a means of remembering him posthumously.