Кіріспе

Керия қаласы немесе Муғала қаласы – Қытайдың Синьцзян Ұйғыр автономдық аймағындағы Ютьян (Керия) ауданындағы қала. Ескі Оңтүстік Жібек жолында орналасқан. Керия ауданының сауда және әкімшілік орталығы ретінде, ол Хотаннан шамамен 166 км шығысқа, Қирадан 80 км шығысқа және Ниядан 120 км батысқа қарай жатыр. Ютьян ауданының халқы шамамен 160 000 адамды құрайды.

Тарих

Керия өзенінің батыс жағалауында қазіргі заманғы шағын қала орналасқан. Керья өзенінің бойымен солтүстікке қарай шамамен 180 км жерде, әлемдегі ең көне буддалық суреттері табылған ежелгі Караддон бекінісі орналасқан. Ол 4-ғасырда тасталып кеткен. Тағы бір орын, Юань-Ша, Караддоннан солтүстікке қарай 40 км қашықтықта, Темір дәуірінен басталады, бірақ шамамен б.з.д. 130 жылға дейін қоныстан бос отырған. Кериядан оңтүстікке қарай 75 км жерде Пулу деген ауыл бар. Оазистің оңтүстігінде 6000 метрден асатын бірнеше шыңдар бар, соның ішінде Кёрия өзенінің жоғарғы аңғарындағы 6962 м биіктіктегі Қонг Музтаг шыңы. Ютьян қаласынан солтүстікке қарай 170 км жерде орналасқан Танжубасти ауылында, өзге ұйғырлардан ерекшеленіп тұратын, шамамен 100 отбасылық кериялық ұйғырлар тұрады. Бұл орын, Хан әулетінен (б.з.д. 206 – 222 жж.) табылған артефакттармен ежелгі Келадун қаласының қираған жерінде орналасқан делінеді. Марко Поло 13-ғасырдың соңында оазиске келген. Ол бұл жерді бес күндік сапарға тең деп сипаттаған, бірақ шығыс және батысында құмды шөлдер жатыр. Осы аймақ пен оның астанасы Пем немесе Пейн деп аталған. Ол, халықтың мұсылман екенін, көптеген қалалар мен ауылдар бар екенін айтқан. Сондай-ақ, онда мақта сияқты көптеген өнімдер өндірілетінін атап көрсеткен. Өзендерде "яспис" (дегенмен, бұл нефрит болуы мүмкін) және халцедон табылғанын, ал халық "өндіріс және сауда арқылы күнекөршілік ететінін" айтқан. Ол олардың әдет-ғұрыптары туралы да былай деп жазған: "Егер үйленген ер адам үйінен жиырма күнге кетсе, әйелі, егер қаласа, басқа күйеуге шығуға құқылы; ал ер адамдар да, сол қағида бойынша, қайда болса да үйленуге құқылы". 19-ғасырда Керия маңынан алтын кендері табылды. 2013 жылы Шыңфу мен Хекси қалалық тұрғын үйлер тобы ретінде тіркелді. 2017 жылы қала құрамына сегіз тұрғын үйлер тобы және жеті ауыл қосылды.