Фильмдерде монтаж: «Тікесін кесу» әдісі – кадрлардың үйлесімді байланысын қамтамасыз етеді. Акция немесе сюжет бойынша кадрларды біріктіру, үздіксіздік үшін маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фильмдегі монтаждау әдісі
Film editing technique
Фильмде матч-карт – екі кадрдың композициясы әрекет немесе нысан арқылы үйлесетін, бір кадрдан екінші кадрға жасалатын кесу. Мысалы, дуэль сахнасында, екі қарсыластың алысқа түсірілген кадрынан бір дуэльшінің жақын планға түсірілген кадрына ауысу мүмкін. Бұл кесу екі кадрды байланыстырады және оқиғаның логикасына сәйкес келеді. Бұл фильм жасаудың қалыпты тәсілі, нақтылық сезімін тудыру үшін қолданылады.
In film, a match cut is a cut from one shot to another in which the composition of the two shots are matched by the action or subject and subject matter. For example, in a duel a shot can go from a long shot on both contestants via a cut to a medium closeup shot of one of the duellists. The cut matches the two shots and is consistent with the logic of the action. This is a standard practice in film making, to produce a seamless reality effect.
Кеңейткіш мәнмәтін
Жарыс кесулер үздіксіздік монтажының негізін құрайды, мысалы, әрекет кезіндегі сәйкестіктің кең таралған қолданылуы. Үздіксіздік монтажы кадрлар арасындағы логикалық байланысты орнату үшін кадр алмасудың табиғи үзілісін жасырады. Дегенмен, үздіксіздік монтажының өзінде, жарыс кесу бір мезгілде болатын екі әртүрлі орындағы әрекеттер арасындағы қиылыс монтажынан және екі әртүрлі уақыт-кеңістік орны арасындағы параллельдіктерді немесе қарама-қайшылықтарды көрсететін параллель монтаждан өзгеше болып табылады. Графикалық сәйкестік (графикалық контраст немесе қақтығыстан айырмашылығы) екі кадрдың пішіні, түсі және/немесе жалпы қозғалысы композиция бойынша сәйкес келгенде, бір сахнада немесе, әсіресе, екі сахна арасындағы көшу кезінде пайда болады. Шындығында, сахна ішіндегі үздіксіз монтажға қарағанда, "графикалық сәйкестік" термині көбінесе екі кадрдың арасындағы (немесе екі кадрды салыстыру) көрнекті көшуді бейнелеу элементтері арқылы білдіреді. Жарастырылған кесу көбінесе графикалық сәйкестікті, сахналар арасындағы тегіс көшуді және екі кадрдағы элементтер арасындағы метафоралық (немесе кем дегенде мағыналы) салыстыру элементін қамтиды. Жарастырылған кесу секіру кесуінің айқын және күрт үзілісіне қарама-қайшы келеді.
Match cuts form the basis for continuity editing, such as the ubiquitous use of match on action. Continuity editing smooths over the inherent discontinuity of shot changes to establish a logical coherence between shots. Even within continuity editing, though, the match cut is a contrast both with cross cutting between actions in two different locations that are occurring simultaneously, and with parallel editing, which draws parallels or contrasts between two different time space locations. A graphic match (as opposed to a graphic contrast or collision) occurs when the shapes, colors and/or overall movement of two shots match in composition, either within a scene or, especially, across a transition between two scenes. Indeed, rather than the seamless cuts of continuity editing within a scene, the term "graphic match" usually denotes a more conspicuous transition between (or comparison of) two shots via pictorial elements. A match cut often involves a graphic match, a smooth transition between scenes and an element of metaphorical (or at least meaningful) comparison between elements in both shots. A match cut contrasts with the conspicuous and abrupt discontinuity of a jump cut.
Белгілі мысалдар
Стэнли Кубриктің 1968 жылғы «2001: Ғарыштық саяхат» фильмінде сәйкес кесудің (match cut) әйгілі мысалы бар. Адамзат сүйектерді құрал ретінде пайдалануды ашқаннан кейін, оны жеңіспен әуеге лақтырады. Сүйек ауада айналып тұрғанда, бірден одан да жетілген құралға – орбиталық спутниктің суретіне ауысады. Сәйкес кесу екі нысанның арасындағы байланысты қарапайым және озық құралдардың мысалы ретінде көрсетеді, сонымен қатар сол кезге дейінгі адамзаттың технологиялық дамуын қысқаша түйіндейді. Фильмде спутник анықталмаған, бірақ роман оның орбиталық қару платформасы екенін нақтылайды, осылайша сүйектің қару ретінде қолданылуымен байланыстырады. Майкл Пауэлл мен Эмерик Прессбергердің «Кентербери ертегілері» (1944) – «2001: Ғарыштық саяхат» сәйкес кесуінің алдындағы нұсқасы. Уақыт өтеді, бірақ ештеңе өзгермейді деген сезімді әртүрлі киім киген бір актердің сокол мен ұшақты қарауы арқылы күшейтеді. Бұл техниканың Голливудтағы ерте мысалы – Бастер Китонның 1924 жылғы төртінші көркем фильмі «Шерлок-младший» фильміндегі армандық көрініс. Сценада бірнеше рет айналасындағы ортаның күрт өзгеруі кезінде бірнеше сәйкес кесулер бар: бір сәтте ол теңізге жартастан секіріп түседі, бірақ төбедегі қар үйіндісіне түседі. Тағы бір ерте мысал – Орсон Уэллстің «Гражданин Кейн» (1941) фильмі, ол титулдық кейіпкердің жарық терезесін кадрдың сол бөлігінде ұстап, кесулер көрермендерді оның қираған Ксанаду иелігін аралап, соңғы сәйкес кесуден бұрын сырттан Кейннің қайтыс болған ішкі бөлмесіне алып кетеді. Тағы бір сәйкес кесу «Арабияның Лоренсі» (Дэвид Лин, 1962) фильмінен, онда монтажшы Лоренстің жалынды шыршаны сөндіруі мен шөлдің күн шығысын бірге кесіп тастайды. Режиссер Дэвид Лин монтаждау үшін француздық эксперименталды жаңа толқыннан шабыт алғанын айтады. Кейін Стивен Спилберг бұл монтажды өзінің жұмысына шабыт ретінде бағалады. Сәйкес кесуді бұрын қолданғандардың бірі – Сатьяжит Райдың «Апу әлемі» (1959) фильмінде көрсетілген. Бұл фильмді түсіру Апу мен Апарна көретін киноэкранынан басталып, олар үйге қайтып бара жатқан вагондағы терезеге дейін созылады. Бұл әдіс өте дыбыстық монтаждауға мүмкіндік береді, олар қарап жатқан фильмдегі отта жанған баладан, оттың ерігеніне дейін, ақырында камера артқа оралғанда және бүкіл вагондарды көрсеткенде, тікбұрышты ақшыл шыны панельге дейін. Альфред Хичкоктің «Солтүстікке қарай Солтүстік-батысқа қарай» фильмі соңында сәйкес кесу орын алады. Кари Грант Ева Мари Сентті Рашмор тауынан тартып шығарады, содан кейін ол оны пойыздағы төсегіне тартады. Бұл жерде түсірілген суретке екі кейіпкердің танысуы, некеге тұруға ұсыныс жасауы және фильмнің көп бөлігінде қарсыластар болған екі кейіпкердің нақты некелері кіргізіледі. Хичкоктың «Психо» фильмі де сәйкес кесуді қолданған. Марион Крейн «душ сахнасында» өлтірілгеннен кейін камера ваннаның ағынды ағынынан ағып жатқан қанды көрсетеді, содан кейін Марионның көзін кесу (еріту) үшін кесу (еріту) жасалады. Неміс режиссері Фриц Ланг өзінің үнсіз және алғашқы дыбысты фильмдерінде сәйкес кесулерді ерте пайдаланды. «Доктор Мабузе ойыншысында» ол дөңгелек казиноны жоғарыдан көрсетеді және сол түні Мабузе мен басқаларға қатысты сеанста қол шеңберін кесіп тастайды. Бұл бір мезгілдегі көрініске айналады және екі қызметті бір-бірімен байланыстырады, бұл қызығушылық пен атақ-даңққа ұмтылған байлардың «декадативті» көңіл көтеруі. Лэнг бұл әдісті «М» фильмінде Шренкердің қылмыстық одағының кездесулері мен инспектор Карл Ломанның адам өлтіруді тергеу тобының кездесулері арасында қайта қолданды. Шренкер мен Ломан қозғалыста және диалогта (бұрынғы кесуде біріктірілген сөз тіркесін қалыптастыру үшін) олардың ортақ мақсаттағы, балаларды сериялық өлтіруші адамды ұстауға деген күмәнді байланысын көрсету үшін сәйкес келеді. 1984 жылы АҚШ президенті Рональд Рейганның қайта сайлануына арналған «Америкадағы таң» жарнамасында да осы әдіс қолданылған. Жарнаманың басында такси, трактор және велосипед арасындағы жарық кескіштер бар, барлығы камераға қараған, ал фаралары жалындаған. Кейіннен екі адам Америка туын көтеріп, жекпе-жек өткізеді. 1986 жылы түсірілген «Highlander» атты фантастикалық фильмі үшін режиссер Рассел Малкахи уақытқа кері қарай және қазіргі күнге қарай қозғалысты көрсету үшін бірнеше сәйкес кесуді қолданады. Ол Шотландияның ежелгі таулы аймақтарында (және кейінірек Еуропа бойынша) өмір сүрген өлімсіз адамның өткен шақтарын қайта басып өтуін және қазіргі Нью-Йорк қаласындағы соңғы сынағын көрсетеді. Мысалдарға Әлемдік Күрес Федерациясының жарысы оның жастық шағының қанды клан шайқастарына кері кесуі, аквариумның көрінісі көлдегі қайықпен болған тәжірибесіне кері кесуі және өткендегі эмоционалды бет Нью-Йк қаласындағы алып жарнамалық стендте бейжай тұрған Мона Лизаға айналуы кіреді. Бұл фильмде сәйкес кесу оқиғаны айтуға тығыз байланысты, өйткені шатастыруға ұшырауы мүмкін алға-жылға жүріп-қайтушы оқия осылай біріктіріледі; соңғы сахнадағы Шотландияға жасалған соңғы кесу бұрынғыдай уақытқа секіріс емес екені, бірақ жоғарыдағы таулардың үстінен ұшып келе жатқан қазіргі заманғы реактивтік ұшақтың болуы арқылы ашылады. 1986 жылы түсірілген «Жәндіктер» фильмінде Риплидің ұйықтаған бетінің жақын суреті мен планета Жердің алыс суреті арасында сәйкес кесу жасалады. Тағы бір сәйкес кесу Дэвид Линч пен Марк Фросттың «Твин Пикс» телешоуының бірінші маусымының соңғы эпизодында кездеседі. Эпизодтың басында доктор Жакоби маска киген шабуылшыдан соққы жеп арқасына құлағанда, камера оның көзіне жақындап, ол бірте-бірте «One Eyed Jack's» казиносындағы рулетка дөңгелегіне айналады. Бұл көрініс эпизодтағы маңызды сәт, өйткені ол екі әртүрлі оқия желісін стратегиялық кесу арқылы байланыстырады. «Симпсонтар» сәйкес кесуді кеңінен пайдаланады, көріністер арасында үздіксіз өтуді қамтамасыз етеді. Ерекше мысалдарға «Bart Star» фильміндегі жас Гомерден қазіргі Гомерге жасалған кесу, «Diatribe of a Mad Housewife» фильміндегі Мардж кейіпкеріне жасалған кесу және жүздеген басқа мысалдар кіреді. Сәйкес кесуді пайдалану серияның маңызды және қайта оралатын ерекшелігіне айналды. Тарсем Сингхтің «The Fall» фильмінде кейіпкердің киімі, шашы және беттік экспрессиясы келесі сахнаның фонымен дерлік толық сәйкес келеді, бұл үшін цифрлық күшейту қолданылмады, сонымен қатар басқа мысалдар да бар.
Stanley Kubrick's 1968 film 2001: A Space Odyssey contains a famous example of a match cut. After a hominid discovers the use of bones as a tool and a weapon, he throws one triumphantly into the air. As the bone spins in the air, there is a match cut to a much more advanced tool: an orbiting satellite. The match cut helps draw a connection between the two objects as exemplars of primitive and advanced tools respectively, and serves as a neat summary of humanity's technological advancement up to that point. The satellite is unidentified in the film, but the novel makes it clear that it is an orbital weapon platform, thus linking with the use of the bone as a weapon. Michael Powell and Emeric Pressburger's A Canterbury Tale (1944) is a predecessor for the 2001: A Space Odyssey match cut in which a fourteenth century falcon cuts to a World War II aeroplane. The sense of time passing but nothing changing is emphasised by having the same actor, in different costumes, looking at both the falcon and the aeroplane. An early Hollywood example of the technique is the dream sequence in Buster Keaton's 1924 fourth feature film, Sherlock Jr The scene contains a number of match cuts as the protagonist's surroundings change sharply around him several times: at one point he dives off a rock into the sea but lands in a pile of snow on a hillside. Another early example is Orson Welles's Citizen Kane (1941), which opens with a series of match dissolves that keeps the titular character's lit window in the same part of the frame while the cuts take viewers around his dilapidated Xanadu estate, before a final match dissolve takes viewers from the outside to the inside where Kane is dying. Another match cut comes from Lawrence of Arabia (David Lean, 1962) where an edit cuts together Lawrence blowing out a lit match with the desert sun rising from the horizon. Director David Lean credits inspiration for the edit to the experimental French New Wave. The edit was later praised by Steven Spielberg as inspiration for his own work. One earlier use of the match cut is shown in Satyajit Ray's film, The World Of Apu (1959). The cut starts from a movie screen, which the couple Apu and Aparna are watching, to the windowpane of the carriage they are returning home in. This technique allows for a rather sound montage, moving from a boy burning in fire in the movie they are watching, to the fire dissolving, and finally, to a rectangular faded glass pane as the camera rolls back and reveals the entire carriage. A match cut occurs at the end of Alfred Hitchcock's North by Northwest. As Cary Grant pulls Eva Marie Saint up from Mount Rushmore, the cut then goes to him pulling her up to his bunk on the train. The match cut here skips over the courting, the marriage proposal, and the actual marriage of the two characters who had for much of the film been adversaries. Another Hitchcock film to employ the use of a match cut is Psycho. Just after Marion Crane is murdered in the "shower scene", the camera shows blood flowing down the drain of the tub, then cuts (dissolves) to a shot of Marion's eye. German director Fritz Lang provided early uses of match cuts in his silent and first sound films. In Dr. Mabuse the Gambler, he shows a circular casino from above and cuts to a circle of hands at a seance happening the same night involving Mabuse and others. This smoothly changes into the simultaneous scene and links the two activities as "decadent" pastimes of the rich in pursuit of excitement and celebrity. Lang reused the technique in M while cross cutting between the meetings of Schränker's criminal union and Inspector Karl Lohmann's homicide investigation squad. Schränker and Lohmann are matched in movement and in dialogue (which is carried over the cut to form a coherent phrase) to illustrate their unlikely connection in a shared goal, to capture a serial child killer. The "Morning in America" campaign commercial for US President Ronald Reagan's successful 1984 re election bid also uses this technique. Early in the ad there are match cuts between a taxi cab, a tractor, and a bike, all facing the camera with the headlights on. Later there is a match cut between two men, both hoisting the American flag. For his 1986 fantasy film Highlander, director Russell Mulcahy employs multiple match cuts to indicate movements backwards in time and forwards again to the present day, telling the story of an immortal who relives episodes from his past in the ancient Highlands of Scotland (and later across Europe), as he faces his final challenge in modern New York City. Examples include a World Wrestling Federation match cutting back to the bloody clan battles of his youth, a fish tank cutting back to an experience in a boat on a loch, and an emotional face in the past dissolving into a giant NYC advertising hoarding showing the impassive Mona Lisa. In the case of this film, the match cut is integral to the storytelling, as a potentially confusing back and forth narrative is thus held together; with the denouement's final cut to Scotland cleverly revealed to be not a jump in time, as previously, through the inclusion of a modern fighter jet in flight over the Highlands. In the 1986 film Aliens there is a match cut between a close up of Ripley's sleeping face and a distant shot of planet Earth. Yet another example of a match cut can be found in the final episode of the first season of David Lynch and Mark Frost's television show Twin Peaks. In the opening moments as Dr. Jacoby is struck down by a masked assailant and rolls over onto his back, the camera zooms in onto his eye which slowly fades away to a roulette wheel in One Eyed Jack's casino. This transition is a key moment in the episode as it connects two very different story lines together through a strategic cut. The Simpsons make major usage of the match cut, providing seamless transitions between scenes. Notable examples include the cut from young Homer to current day Homer in "Bart Star", the transition from Marge to the character in her novel, in "Diatribe of a Mad Housewife", and hundreds more. The usage of the match cut has ultimately become a major recurring trait of the series. Tarsem Singh's The Fall features a match cut where the costume, hairstyle, and facial expression of a character was matched nearly perfectly to the background of the next scene, without the use of digital enhancement, as well as other examples.