Ұлыбритания мен Ирландиядағы қамалдар тарихы: нормандер шабуылынан бастау, әскери-саяси рөлі, құрылыс түрлері мен мақсаты. Кілтті сөздер: қамал, тарих, нормандер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлыбритания мен Ирландиядағы қамалдар туралы ақпарат
Information on castles in Great Britain and Ireland
1066 жылы Англияға нормандықтардың шабуылынан кейін енгізілгеннен бері Ұлыбритания мен Ирландияда қамалдар маңызды әскери, экономикалық және әлеуметтік рөл атқарды. 1050 жылдары Англияда аз ғана қамалдар салынғанмен, нормандықтар Англия мен Уэльс шебіндегі жаңадан басып алынған аймақтарды бақылау үшін көптеген мотта және бейли, сондай-ақ сақина тәрізді қамалдар тұрғызды. 12 ғасырда нормандықтар тастан қамалдар салуды бастады, олардың ерекше белгісі – шаршы мұнаралар болды, бұл қамалдар әскери және саяси мақсаттарда қолданылды. Патшалық қамалдар маңызды қалаларды және экономикалық тұрғыдан маңызды орманды басқару үшін пайдаланылса, барондық қамалдар нормандық феодалдары өздерінің кең алқаптарын бақылау үшін қолданды. Дәуіт I 12 ғасырдың басында Шотландияға ағылшын-нормандық феодалдарды шақырды, олар оған өз патшалығының Галлоуэй сияқты аймақтарын жайлауға және бақылауға көмектесті; жаңа феодалдар қамал салу технологиясын әкелді және патшалықтың оңтүстігінде ағаштан жасалған қамалдар салына бастады. 1170 жылдары Ирландияға нормандықтардың басып кіргенінен кейін, Генрих II тұсында онда да қамалдар салынды. 12 ғасырда қамалдардың әскери тұрғыдан күрделенуі және жайлылығы арта түсті, нәтижесінде Англиядағы қамалдарды қоршаудың күрделілігі мен ұзақтығы күрт өсті. Ирландия мен Уэльстегі қамалдар архитектурасы Англиядағы үлгілерге ұқсас болғанымен, Александр III қайтыс болғаннан кейін Шотландиядағы үрдіс үлкен қамалдар салудан ауысып, кішкентай мұнаралы үйлерді салуға көшті. Кейінірек мұнаралы үй стилі Англияның солтүстігінде және Ирландияда да қабылданады. Солтүстік Уэльсте Эдуард I 1270 жылдары соңғы Уэльс княздықтарын жойғаннан кейін әскери тұрғыдан берік қамалдар тізбегін салды. 14 ғасырға қарай қамалдар қорғаныс қабырғаларын, сәнді және жайлы тұрғын үйлерді, сондай-ақ көркейтілген бақтар мен саябақтарды біріктірді. Көптеген патшалық және барондық қамалдар құлдырап, 15 ғасырға қарай олардың тек бірнешеуі ғана қорғаныс мақсатында сақталды. Англия мен Шотландиядағы бірнеше қамал Ренессанс дәуіріндегі сарайларға айналды, онда әсем архитектура аясында тойлар мен мерекелер өткізілді. Алайда, мұндай құрылыстар патшалар мен орта ғасырдың соңындағы ең бай барондардың ғана қолынан келді. Оқ-дәрілі қарулар 14 ғасырдың соңынан бастап қамалдарды қорғау үшін қолданылғанымен, 16 ғасырда артиллерияны тасымалдап, қоршалған қамалға жеткізуге мүмкіндік болған жағдайда, оқ-дәрілі қарулар шабуылда да маңызды рөл атқаратыны анық болды. Британ аралдарының жағалауындағы қамалдардың қорғанысын күшейтуге шаралар қабылданды, бірақ оларды күтіп ұстауға жұмсалатын қаржы 16 ғасырдың соңында тағы да азайды. Дегенмен, 1640 және 1650 жылдары Британ аралдарындағы азаматтық және діни қақтығыстар кезінде қамалдар Англияда маңызды рөл атқарды. Қазіргі заманғы қорғаныс құрылыстары ортағасырлық қамалдармен қатар тез салынысты, ал көптеген жағдайларда қамалдар бірнеше рет қоршауға сәтті қарсы тұрды. Ирландияда Оливер Кромвельдің 1649 жылы ауыр артиллериясын енгізуі соғыс кезінде қамалдардың тиімділігін тез жойды, ал Шотландиядағы мұнаралы үйлер азаматтық соғыс артиллериясына қарсы қорғануға жарамсыз болып шықты, бірақ Эдинбург сияқты ірі қамалдар күшті қарсылық көрсетті. Соғыс аяқталғаннан кейін көптеген қамалдар болашақта оларды пайдаланудың алдын алу үшін қиратылды. Кейінгі жылдары қамалдардың әскери мақсатта қолданылуы азайды, бірақ кейбіреулері Шотландиядағы гарнизондар мен шекаралық маңызды жерлерде, соның ішінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген жылдар бойы қолданылды. Басқа қамалдар округтік түрме ретінде пайдаланылды, 19 ғасырда парламенттік заңдар олардың көпшілігін жапқанға дейін. 18 ғасырдың басында қамалдар Палладиандық архитектураның пайдасына тоқтатылды, бірақ кейін Англияның, Уэльстің және Шотландияның маңызды мәдени және әлеуметтік ерекшелігі ретінде қайта пайда болды және 18 және 19 ғасырларда жиі жаңартылды. Мұндай жөндеу жұмыстары оларды қорғау туралы алаңдаушылықты тудырды, сондықтан бүгін Британ аралдарындағы қамалдар заңмен қорғалады. Негізінен туристік нысандар ретінде пайдаланылатын қамалдар ұлттық мұра индустриясының маңызды бөлігін құрайды. Тарихшылар мен археологтар британдық қамалдар туралы білімімізді дамытуда, ал соңғы жылдары өткізілген белсенді академиялық пікірталастар олардың бастапқы құрылысы мен пайдалануына қатысты физикалық және құжаттық материалдардың интерпретациясын күдік тудыруда.
Castles have played an important military, economic and social role in Great Britain and Ireland since their introduction following the Norman invasion of England in 1066. Although a small number of castles had been built in England in the 1050s, the Normans began to build motte and bailey and ringwork castles in large numbers to control their newly occupied territories in England and the Welsh Marches. During the 12th century the Normans began to build more castles in stone – with characteristic square keep – that played both military and political roles. Royal castles were used to control key towns and the economically important forests, while baronial castles were used by the Norman lords to control their widespread estates. David I invited Anglo Norman lords into Scotland in the early 12th century to help him colonise and control areas of his kingdom such as Galloway; the new lords brought castle technologies with them and wooden castles began to be established over the south of the kingdom. Following the Norman invasion of Ireland in the 1170s, under Henry II, castles were established there too. Castles continued to grow in military sophistication and comfort during the 12th century, leading to a sharp increase in the complexity and length of sieges in England. While in Ireland and Wales castle architecture continued to follow that of England, after the death of Alexander III the trend in Scotland moved away from the construction of larger castles towards the use of smaller tower houses. The tower house style would also be adopted in the north of England and Ireland in later years. In North Wales Edward I built a sequence of militarily powerful castles after the destruction of the last Welsh polities in the 1270s. By the 14th century castles were combining defences with luxurious, sophisticated living arrangements and heavily landscaped gardens and parks. Many royal and baronial castles were left to decline, so that by the 15th century only a few were maintained for defensive purposes. A small number of castles in England and Scotland were developed into Renaissance Era palaces that hosted lavish feasts and celebrations amid their elaborate architecture. Such structures were, however, beyond the means of all but royalty and the richest of the late medieval barons. Although gunpowder weapons were used to defend castles from the late 14th century onwards it became clear during the 16th century that, provided artillery could be transported and brought to bear on a besieged castle, gunpowder weapons could also play an important attack role. The defences of coastal castles around the British Isles were improved to deal with this threat, but investment in their upkeep once again declined at the end of the 16th century. Nevertheless, in the widespread civil and religious conflicts across the British Isles during the 1640s and 1650s, castles played a key role in England. Modern defences were quickly built alongside existing medieval fortifications and, in many cases, castles successfully withstood more than one siege. In Ireland the introduction of heavy siege artillery by Oliver Cromwell in 1649 brought a rapid end to the utility of castles in the war, while in Scotland the popular tower houses proved unsuitable for defending against civil war artillery – although major castles such as Edinburgh put up strong resistance. At the end of the war many castles were slighted to prevent future use. Military use of castles rapidly decreased over subsequent years, although some were adapted for use by garrisons in Scotland and key border locations for many years to come, including during the Second World War. Other castles were used as county gaols, until parliamentary legislation in the 19th closed most of them down. For a period in the early 18th century, castles were shunned in favour of Palladian architecture, until they re emerged as an important cultural and social feature of England, Wales and Scotland and were frequently "improved" during the 18th and 19th centuries. Such renovations raised concerns over their protection so that today castles across the British Isles are safeguarded by legislation. Primarily used as tourist attractions, castles form a key part of the national heritage industry. Historians and archaeologists continue to develop our understanding of British castles, while vigorous academic debates in recent years have questioned the interpretation of physical and documentary material surrounding their original construction and use.
Ертедегі қамалдар мен бекіністер
Ағылшын тіліндегі "castle" сөзі латын тіліндегі castellum сөзінен туындаған және лорд немесе дворянның жеке бекітілген резиденциясын білдіру үшін қолданылады. Бұл термин 11 ғасырға дейінгі ғимараттарға қатысты қолданылмайды, бірақ мұндай қорғаныс құрылыстары нормандтар басып алғанға дейін болғаны мәлім. Ағаштан салынған ғимараттарға қатысты археологиялық деректердің жетіспеуі 1066 жылға дейін Еуропа бойынша қамал салудың ауқымын жасырды, ал көптеген ерте ағаш қамалдар бұрынғы бекіністердің орнында салынған. Нормандар келгенге дейін англосаксондықтар 9 ғасырдағы Уэссексте негізделген қорғаныс құрылыстарын – бурхтарды салған. Олардың көпшілігі, әсіресе қалалық жерлерде, жеке тұрғын үйлер емес, бекітілген қалалар ретінде сипатталуы мүмкін, сондықтан олар көбінесе қамалдар ретінде жіктелмейді. Ауылдық бурхтар кішкентайрақ болатын және әдетте әртүрлі шаруашылық ғимараттарын қоршаған қабырғалы ағаш залдан және, көрінетін болса, рәсімдер үшін пайдаланылған бурх геат деп аталатын кіреберіс мұнарасынан тұратын. Ауылдық бурхтар салыстырмалы түрде қауіпсіз болғанмен, олардың рөлі негізінен салтанатты болды және олар да қамалдар ретінде жіктелмейді. Ұлыбритания мен Ирландиядағы қамалдардың пайда болуы негізінен 1066 жылғы нормандтардың басып кіруімен байланысты. Дегенмен, 1050 жылдары Эдуард Исповедниктің қызметінде норманд рыцарлары Англияда бірнеше қамал салған. Оларға Херефорд, Клеверинг, Ричард қамалы және, мүмкін, Эвиас Гарольд қамалы мен Довер кіреді. 1050 жылдары ағылшын қамалдарының құрылысы негізінен ортағасырлық бір дереккөзге байланысты, және оның сенімділігі мен осы қамалдардың мерзімі туралы көптеген пікірталастар бар. Гастингс шайқасындағы жеңісінен кейін нормандар қамал салудың үш кезеңін бастады. Біріншісі – жаңа корольдің стратегиялық маңызды жерлерде бірнеше корольдік қамалдарды салуы. Бұл корольдік қамалдар бағдарламасы Англияның қалалары мен қалаларын және олармен байланыс желілерін бақылауға бағытталған, оның ішінде Кембридж, Хантингдон, Линкольн, Норвич, Ноттингем, Валлингфорд, Уорвик және Йорк. Вильгельм Жеңімпаз салған қамалдардың үштен екісі қалалар мен қалаларда, көбінесе бұрынғы англосаксондық монета орындарында салынған. Бұл қалалық қамалдар қала қабырғаларын және бекіністерін пайдалана алатын, бірақ оларға орын жасау үшін жергілікті үйлерді бұзуды қажет еткен. Бұл үлкен зардаптарға әкелуі мүмкін, деректерге сүйенсек, Линкольнде 166 үй, Норвичте – 113, Кембриджде – 27 үй қираған. Кейбір қамалдар маңызды жергілікті ғимараттардың үстіне, мысалы, жергілікті билеушілердің залдарына немесе бурхта салынған, ал бұрынғы ғимараттардың кейбір ерекшеліктерін имитациялауға тырысқан – мысалы, Эксетердегі Ругемонт қамалындағы қақпа мұнарасы бұрынғы англосаксондық бурх мұнарасына өте ұқсас болды. Бұл, әдетте, жергілікті халыққа олар енді жаңа норманд билеушілеріне бағынатынын көрсету үшін жасалды. Қамал салудың екінші және үшінші толқындарын ірі магнаттар, содан кейін жаңа иеліктерінде кіші рыцарлар басқарды. Бұл аймақтарда барондық қамалдар бір-біріне жақын орналасқан, бірақ Англияның көп бөлігінде дворяндардың иеліктері, демек, олардың қамалдары кеңірек тараған. Нормандар Оңтүстік Уэльске енгенде, олар аңғарлармен жоғары көтеріліп, қамалдар салып, көбінесе көрші елдердің үлкен қамалдарынан база ретінде пайдаланған. Нәтижесінде, Англия мен Маркадағы нормандық дворяндар салған қамалдардың құрылысында жергілікті жағдайларды, мысалы, әскери факторларды және қазіргі иеліктер мен шіркеу жерлерінің орналасуын көрсететін үлкен стратегиялық жоспар болмады. Қамалдар көбінесе ел бойынша саяхаттың негізін құратын ескі римдік жолдардың бойында орналасқан, байланыс желілерін бақылау және әртүрлі иеліктер арасында оңай қозғалыс үшін. Көптеген қамалдар ішкі өзен портына жақын салынған, ал жағалауда салынғандары әдетте өзен сағаларында немесе порттарда орналасқан, Певенси мен Портчестер сирек ерекшеліктер. Кейбір қамалдар топтары өзара қолдау көрсету үшін орналастырылған – мысалы, Литтлдин лагері, Гласхаус Вудс және Хоул Хилл лагері қамалдары Глостердің айналасындағы аймақты және Глостер қамалын Глостер қаласы үшін біріктірілген қорғаныс ретінде қызмет етуді көздеді, ал Виндзор Лондонның айналасында салынған қамалдар сақинасының бірі болды, олардың әрқайсысы шамамен бір күндік сапарда орналасқан. Қамал салудағы кейбір аймақтық үлгілерді де көруге болады – Батыс Англиямен немесе Маркамен салыстырғанда Шығыс Англияда салыстырмалы түрде аз қамал салынған, бұл, әдетте, Шығыс Англияның салыстырмалы түрде тұрақты және өркенді жағдайымен және жеткіліксіз серфтердің немесе еркін емес жұмыс күшінің тапшылығымен байланысты. Барлық қамалдар бір уақытта пайдаланылмаған. Кейбіреулері басып алу кезінде салынған, содан кейін тастап кетілген, ал басқа жаңа қамалдар басқа жерлерде, әсіресе батыс шекарасында салынған. Соңғы бағалаулар бойынша, басып алу кезеңінде бір уақытта 500-ден 600-ға дейін қамал пайдаланылған.
The English word "castle" derives from the Latin word castellum and is used to refer to the private fortified residence of a lord or noble. The term tends not to be used for buildings earlier than the 11th century, but such defensive structures are known to have existed before the Norman conquest. A lack of archaeological evidence for timber buildings has tended to disguise the extent of castle building throughout Europe prior to 1066, and many of the early wooden castles were built on the site of earlier fortifications. Before the arrival of the Normans the Anglo Saxons had built burhs, fortified structures with their origins in 9th century Wessex. Most of these, especially in urban areas, were large enough to be best described as fortified townships rather than private dwellings and are therefore not usually classed as castles. Rural burhs were smaller and usually consisted of a wooden hall with a wall enclosing various domestic buildings along with an entrance tower called a burh geat, which was apparently used for ceremonial purposes. Although rural burhs were relatively secure their role was primarily ceremonial and they too are not normally classed as castles. The presence of castles in Britain and Ireland dates primarily from the Norman invasion of 1066. There were, however, a small number of castles built in England during the 1050s, by Norman knights in the service of Edward the Confessor. These include Hereford, Clavering, Richard's Castle and possibly Ewyas Harold Castle and Dover. refn|The construction of English castles in the 1050s depends primarily on one specific medieval documentary source, and there is considerable debate over the reliability of this and the consequent dating of these castles. Following their victory at the battle of Hastings the Normans began three phases of castle building. The first of these was the establishment, by the new king, of a number of royal castles in key strategic locations. This royal castle programme focused on controlling the towns and cities of England and the associated lines of communication, including Cambridge, Huntingdon, Lincoln, Norwich, Nottingham, Wallingford, Warwick and York. Of the castles built by William the Conqueror two thirds were built in towns and cities, often those with the former Anglo Saxon mints. These urban castles could make use of the existing town's walls and fortifications, but typically required the demolition of local houses to make space for them. This could cause extensive damage, and records suggest that in Lincoln 166 houses were destroyed, with 113 in Norwich and 27 in Cambridge. Some of these castles were deliberately built on top of important local buildings, such as the burhs or halls of local nobles, and might be constructed so as to imitate aspects of the previous buildings – such as the gatehouse at Rougemont Castle in Exeter, which closely resembled the previous Anglo Saxon burh tower – this was probably done to demonstrate to the local population that they now answered to their new Norman rulers. The second and third waves of castle building were led by the major magnates, and then by the more junior knights on their new estates. In these areas a baron's castles were clustered relatively tightly together, but in most of England the nobles' estates, and therefore their castles, were more widely dispersed. As the Normans pushed on into South Wales they advanced up the valleys building castles as they went and often using the larger castles of the neighbouring earldoms as a base. As a result, castle building by the Norman nobility across England and the Marches lacked a grand strategic plan, reflecting local circumstances such as military factors and the layout of existing estates and church lands. Castles were often situated along the old Roman roads that still formed the backbone for travel across the country, both to control the lines of communication and to ensure easy movement between different estates. Many castles were built close to inland river ports and those built on the coast were usually located at the mouths of rivers or in ports, Pevensey and Portchester being rare exceptions. Some groups of castles were located so as to be mutually reinforcing – for example the castles of Littledean Camp, Glasshouse Woods and Howle Hill Camp were intended to act as an integrated defence for the area around Gloucester and Gloucester Castle for Gloucester city itself, while Windsor was one of a ring of castles built around London, each approximately a day's march apart. Some regional patterns in castle building can also be seen – relatively few castles were built in East Anglia compared to the west of England or the Marches; this was probably due to the relatively settled and prosperous nature of the east of England and reflected a shortage of available serfs, or unfree labour. Not all of the castles were occupied simultaneously. Some were built during the invasions and then abandoned while other new castles were constructed elsewhere, especially along the western borders. Recent estimates suggest that between 500 and 600 castles were occupied at any one time in the post conquest period.
Сәулет
Англия мен Уэльсте салынған қамалдардың мөлшері мен нақты пішінінде үлкен айырмашылықтар болды. Бір танымал түрі – мотта мен бейли, онда ағаш мұнараны қолдау үшін жер үйіндісі (мотта деп аталады) үйіліп, оның қасына (бейли деп аталады) кең жабық аумақ салынған; Стаффорд қамалы – жаулаудан кейінгі мотта қамалының типік мысалы. Тағы бір кең таралған жоба – дөңгелек құрылыс, онда жер дөңгелек немесе сопақ пішінде салынып, үстіне ағаш қоршау орнатылған; Фолкстоун қамалы – нормандық дөңгелек құрылыстың жақсы мысалы, ол төбеге салынған, бірақ жаулаудан кейінгі қамалдардың көпшілігі әдетте төмен жазықта орналасқан. Осы кезеңдегі норман қамалдарының шамамен 80 пайызы мотта мен бейли үлгісіне сәйкес келді, бірақ дөңгелек құрылыстар Англияның оңтүстік-батысы мен Уэльстің оңтүстігі сияқты белгілі бір аймақтарда ерекше танымал болды. Бұл айырмашылықты түсіндіру үшін бір теория бар, ол бойынша дөңгелек құрылыстарды осы аймақтардағы беткей топырақта үлкен мотталардан қарағанда салу оңайырақ болған. Лондондағы Ақ мұнара мен Колчестер қамалының бекінісі Англияда жаулаудан кейін бірден салынған жалғыз тас қамалдар еді, екеуі де нормандық ерекше төртбұрышты бекінісімен ерекшеленеді. Бұл екі қамал да романдық стильде салынған және әскери қорғаныспен қатар әсерлі болу үшін арналған. Шепстоу да романдық стильдің күшті ықпалында болды, жақын жердегі Вента Силурумнан көптеген материалдарды қайта пайдаланып, тарихшы Роберт Лиддиард «Ежелгі бейнелер ойыны» деп атаған нәрсені жасады. Бұл қамалдардың мөлшері жердің географиясына, құрылысшының шешімдеріне және қолда бар ресурстарға байланысты өзгерді. Мотталардың мөлшерін талдау кейбір ерекше аймақтық айырмашылықтарды көрсетті; мысалы, Шығыс Англияда Мидлендс немесе Лондонға қарағанда әлдеқайда үлкен мотталар салынған. Мотта, бейли және дөңгелек құрылыстарды салуға көп еңбек жұмсалғанмен, олар салыстырмалы түрде аз білікті шеберлерді қажет етті, бұл жергілікті иеліктерден мәжбүрлі еңбек күшін пайдалану арқылы оларды салуға мүмкіндік берді; бұған, жаулаудан кейін бірден тартымды еткен, бір маусымда салынуы мүмкін жылдамдық қосылды. Үлкен жер жұмыстары, әсіресе мотталар, кішкентай эквиваленттеріне қарағанда экспоненциалды түрде көп еңбек күшін қажет етті және нәтижесінде патшалыққа немесе қажетті құрылыс күшін жинап алатын ең қуатты барондарға тиесілі болды. Мотта, бейли және дөңгелек құрылыстар норман қамалдарының ортақ үлгілері болғанымен, әр бекініс сәл өзгеше болды: кейбір қамалдар бір моттаға екі бейли қосылып салынған, ал кейбір дөңгелек құрылыстарға қосымша мұнаралар орнатылған; басқа қамалдар дөңгелек құрылыстар ретінде салынған және кейіннен мотта мен бейли құрылымдарына айналдырылған.
There was a large degree of variation in the size and exact shape of the castles built in England and Wales after the invasion. One popular form was the motte and bailey, in which earth would be piled up into a mound (called a motte) to support a wooden tower, and a wider enclosed area built alongside it (called a bailey); Stafford Castle is a typical example of a post invasion motte castle. Another widespread design was the ring work in which earth would be built up in a circular or oval shape and topped with a wooden rampart; Folkestone Castle is a good example of a Norman ring work, in this case built on top of a hill although most post invasion castles were usually sited on lower ground. Around 80 per cent of Norman castles in this period followed the motte and bailey pattern, but ring works were particularly popular in certain areas, such as south west England and south Wales. One theory put forward to explain this variation is that ringworks were easier to build in these shallow soil areas than the larger mottes. The White Tower in London and the keep of Colchester Castle were the only stone castles to be built in England immediately after the conquest, both with the characteristic square Norman keep. Both these castles were built in the Romanesque style and were intended to impress as well as provide military protection. Chepstow too was heavily influenced by Romanesque design, reusing numerous materials from the nearby Venta Silurum to produce what historian Robert Liddiard has termed "a play upon images from Antiquity". The size of these castles varied depending on the geography of the site, the decisions of the builder and the available resources. Analysis of the size of mottes has shown some distinctive regional variation; East Anglia, for example, saw much larger mottes being built than the Midlands or London. While motte and bailey and ring work castles took great effort to build, they required relatively few skilled craftsmen allowing them to be raised using forced labour from the local estates; this, in addition to the speed with which they could be built – a single season, made them particularly attractive immediately after the conquest. The larger earthworks, particularly mottes, required an exponentially greater quantity of manpower than their smaller equivalents and consequently tended to be either royal, or belong to the most powerful barons who could muster the required construction effort. Despite motte and bailey and ringworks being common designs amongst Norman castles, each fortification was slightly different – some castles were designed with two baileys attached to a single motte, and some ring works were built with additional towers added on; yet other castles were built as ringworks and later converted to motte and bailey structures.
Қалдықтардың дизайны
12 ғасырдың басында нормандар жаңа тас қамалдар салып, ағаштан жасалған қамалдарды қайта жаңарта бастады. Бұл бастапқыда баяу процесс болды, бірақ ғасырдың екінші жартысында қарқын алды. Кейбір ағаш қамалдар көп жылдар бойы тасқа айналдырылмады, оның орнына ағашпен кеңейтілді, мысалы, Хен Домендегідей. Басқыншылықтан кейін бірнеше тас қамалдар салынды, 1100 жылға қарай оннан он беске дейін болды, ал 12 ғасырда 1216 жылға дейін шамамен 100-ге жуық қамал салынды. Әдетте, бұл төрт жақты құрылыстар болды, бұрыштары пилястрлармен нығайтылған. Есік оңай бұзылмауы үшін кіреберіс бірінші қабатта орналастырылды. Ірі қамалдар ішкі қабырғамен бөлінген, ал кішкентайлары, мысалы Гудричтегідей, әр қабатта бір ғана, тарлау камерасы болды. Тас қамалдарды салу үшін білікті шеберлер қажет болды; еркін еңбек немесе шаруалар емес, осы адамдарға жалақы төлеу қажет болды, сондықтан тас қамалдардың құны жоғары болды. Оларды салыстырмалы түрде баяу тұрғызуға болады – қамалдың қабырғаларын жылына ең көп дегенде 4 метрге көтеруге болар еді, Скарборо қамалын салуға он жыл кетті. Көптеген қамалдар әскери мақсаттан гөрі басқа да талаптарға бейімделді: Норвич қамалында ғимараттың сыртында римдік стильдегі әсем соқыр аркалар болды және салтанатты кіру жолы болған сияқты; Хедингэм қамалының ішкі жағында әсерлі рәсімдер мен шараларды өткізуге болар еді, бірақ әскери тұрғыдан көптеген кемшіліктері бар еді. Сол сияқты, Орфорд қамалының қандай роль атқарғаны туралы көп пікірталас болды, оның қымбат, үшбұрышты дизайны императорлық Византия сарайларын еске түсіреді және Генрих II оны әскери емес, символдық мақсатта салған болуы мүмкін. 12 ғасырдан бастап тағы бір жетістік – моттадағы ағаш қамалды дөңгелек тас қабырғамен алмастыру, яғни қабырғалы қамалдарды салу болды. Ғимараттар қабырғаның ішкі жағына салынды, нәтижесінде кішкентай ішкі аула пайда болды. Дөңгелек қамалдар Корнуолл мен Девонда ерекше танымал болды. Дөңгелек дизайн әскери артықшылықтар берсе де, олар 13 ғасырдан бастап ғана маңызды болды; 12 ғасырдағы дөңгелек дизайнның бастауы мотталардың дөңгелек пішіні болды, шын мәнінде, кейбір дизайн Виндзор қамалындағыдай, дұрыс емес мотталарға бейімделу үшін толық дөңгелек болмады.
From the early 12th century onwards the Normans began to build new castles in stone and convert existing timber designs. This was initially a slow process, picking up speed towards the second half of the century. Some wooden castles were not converted into stone for many years and instead expanded in wood, such as at Hen Domen. Several early stone keeps had been built after the conquest, with somewhere between ten and fifteen in existence by 1100, and more followed in the 12th century until around 100 had been built by 1216. Typically these were four sided designs with the corners reinforced by pilaster buttresses. Keeps were up to four storeys high, with the entrance on the first storey to prevent the door from being easily broken down. The larger keeps were subdivided by an internal wall while the smaller versions, such as that at Goodrich, had a single, slightly cramped chamber on each floor. Stone keeps required skilled craftsmen to build them; unlike unfree labour or serfs, these men had to be paid and stone keeps were therefore expensive. They were also relatively slow to erect – a keep's walls could usually only be raised by a maximum of 12 feet (4 m) a year, the keep at Scarborough was typical in taking ten years to build. Many keeps made compromises to purely military utility: Norwich Castle included elaborate blind arcading on the outside of the building, in a Roman style, and appears to had a ceremonial entrance route; The interior of the keep at Hedingham could have hosted impressive ceremonies and events, but contained numerous flaws from a military perspective. Similarly there has been extensive debate over the role of Orford Castle whose expensive, three cornered design most closely echoes imperial Byzantine palaces and may have been intended by Henry II to be more symbolic than military in nature. Another improvement from the 12th century onwards was the creation of shell keeps, involving replacing the wooden keep on the motte with a circular stone wall. Buildings could be built around the inside of the shell, producing a small inner courtyard. Round castles were unusually popular throughout Cornwall and Devon. Although the circular design held military advantages, these only really mattered in the 13th century onwards; the origins of 12th century circular design were the circular design of the mottes; indeed, some designs were less than circular in order to accommodate irregular mottes, such as that at Windsor Castle.
Экономика және қоғам
Осы кезеңдегі ағылшын қамалдары корольге тиесілі патшалық қамалдар мен англо-нормандық лордтар басқаратын барондық қамалдар болып екіге бөлінді. Шығармашыл Уильям Ньюбургтің айтуынша, патшалық қамалдар «патшалықтың сүйектерін» құрады. Көптеген патшалық қамалдар шривальдық қамалдар деп те белгіленді, олар белгілі бір графтықтың әкімшілік орталығы болды, мысалы, Винчестер қамалы Хэмпширдің орталығы болды. Бұл қамалдар тиісті графтықта патшалық әділеттілікті қамтамасыз етуге жауапты корольдік шерифтің базасын құрады; ғасыр өте келе шерифтің рөлі күшейіп, нақтыланды. Патшалық қамалдардың бір бөлігі орман және басқа да маңызды ресурстармен байланысты болды. Ерте орта ғасырлардағы корольдік орманға корольдік ерекше билік жүргізілді; тарихшы Роберт Хаскрофт айтқандай, орман заңы «қатаң және еріксіз, тек корольдің қалауына бағынған» және орман корольді аң аулау жерлерімен, шикізатпен, тауарлармен және ақшамен қамтамасыз етуі керек еді. Орман әдетте қамалдармен байланысты болды, заңды сақтауға көмектесу үшін де, жергілікті экономикадан алынған тауарларды сақтау үшін де: Певерил қамалы Пик орманмен және жергілікті қорғасын кенін өндірумен байланысты; Сент-Бриавелс Дин орманмен байланысты; ал Кнаресборо, Рокингем және Пикеринг өздерінің атауларымен сәйкес орманмен байланысты. Оңтүстік-батыста, корольдік қорғасын өндіру өнеркәсібін бақылаған Рестормел сияқты қамалдар жергілікті соттарды басқаруда маңызды рөл атқарды. Барондық қамалдар әр түрлі өлшемде және күрделілікте болды; кейбіреулері капитул деп жіктелді, яғни белгілі бір лордтың басты бекінісі, және әдетте нормадан гөрі үлкен және жақсы қорғалған және жергілікті барондық құрметті соттарды өткізді. Король сыртқы қауіп-қатерлерге қарсы тұру үшін патшалықтағы кез келген қаланы басып алып, пайдалану құқығын сақтап келді, мұндай жағдайларда ол басып алынған қамалдарды өз адамымен толықтыратын; король сондай-ақ лицензия беру арқылы жаңа қамалдар салу құқығын сақтап келді. Епископтар қамалдарды салуға немесе басқаруға құқылы болды, мысалы, Салисбери епископымен байланысты маңызды Девиз қамалы, бірақ бұл практика кейде сынға ұшырады. 12 ғасырда Англия мен Уэльсте қамал күзетшілері пайда болды, онда жерлер жергілікті лордтарға берілді, ал алушы белгілі бір қаланы қорғау үшін белгілі бір сандағы рыцарьлар немесе сержанттарды ұсынуға міндетті болды. Кейбір жағдайларда, мысалы, Доверде, бұл жүйе өте күрделі болды, белгілі бір қамал мұнаралары қамал күзетінде болған белгілі бір отбасылардың атымен аталды. Бұл кезеңде қамалдар мен оларды қоршаған жерлер мен иеліктер арасындағы байланыс өте маңызды болды. Көптеген патшалық және барондық қамалдар аң аулау мақсатында оларға елендер саябақтары немесе аң аулау орындары қосылды. Бұл саябақтар әдетте қамалмен байланысты ауылдардан немесе қалалардан алыс орналасқан, бірақ кейде қамал Сандал сияқты саябақтың ортасына орналастырылатын. Соғыс кезінде ашық шайқастар сирек болды, науқандар шабуылдар мен қоршаулар тізбегіне негізделді, өйткені қолбасшылар қарсы аймақтардағы аумақты бақылайтын маңызды қамалдарды бағындыруға тырысты. Анархия кезеңіндегі қоршау технологиясы қоршау мұнараларымен және тау-кен жұмыстарымен қамтамасыз етілген баллиста мен мангонел сияқты қарапайым тас лақтыратын машиналарға негізделді, блокадамен және кейде тікелей шабуылмен біріктірілді. «Қала соғысы» деп аталатын қақтығыстың кезеңінде екі тарап та қоршау арқылы бірін-бірін жеңуге тырысты, мысалы, Стивеннің Матильданың Лондонға қарай жылжуындағы ең шығысқа орналасқан бекініс Уоллингфордты алуға жасаған әрекеттері немесе Джеффри де Мандевиллдің Кембридж қамалын алып, Шығыс Англияны басып алуға тырысуы. Екі тарап та көптеген жаңа қамалдар салып, кейде стратегиялық бекіністер жиынтығын құрды. Оңтүстік-батыста Матильданың жақтастары аумақты қорғау үшін қамалдар қатарын салды, әдетте Винчкомб, Жоғарғы Сойғыштар немесе Бэмптон сияқты мотта және бейли үлгілері. Сол сияқты Стивен Кембридж маңындағы жерлерін қорғау үшін Бьюэлл, Лидгейт, Рэмптон, Кэкстон және Суэвезиде жаңа қоршау қамалдар тізбегін салдырды. Бұл қамалдардың көпшілігі «адамгершілік» (рұқсатсыз) деп аталды, өйткені олардың құрылысына ресми рұқсат берілмеген. Заманауи шежірешілер мұны алаңдатарлық мәселе деп қарады; Роберт Ториньи бұл қақтығыс кезінде осындай 1115 қамал салынғанын болжады, бірақ бұл, мүмкін, асыра айтылған...
English castles during the period were divided into those royal castles owned by the king, and baronial castles controlled by the Anglo Norman lords. According to chronicler William of Newburgh royal castles formed the "bones of the kingdom". A number of royal castles were also designated as shrieval castles, forming the administrative hub for a particular county – for example Winchester Castle served as the centre of Hampshire. These castles formed a base for the royal sheriff, responsible for enforcing royal justice in the relevant shire; the role of the sheriff became stronger and clearer as the century progressed. A number of royal castles were linked to forests and other key resources. Royal forests in the early medieval period were subject to special royal jurisdiction; forest law was, as historian Robert Huscroft describes it, "harsh and arbitrary, a matter purely for the King's will" and forests were expected to supply the king with hunting grounds, raw materials, goods and money. Forests were typically tied to castles, both to assist with the enforcement of the law and to store the goods being extracted from the local economy: Peveril Castle was linked to the Peak Forest and the local lead mining there; St Briavels was tied to the Forest of Dean; and Knaresborough, Rockingham and Pickering to their eponymous forests respectively. In the south west, where the Crown oversaw the lead mining industry, castles such as Restormel played an important role running the local stannery courts. Baronial castles were of varying size and sophistication; some were classed as a caput, or the key stronghold of a given lord, and were usually larger and better fortified than the norm and usually held the local baronial honorial courts. The king continued to exercise the right to occupy and use any castle in the kingdom in response to external threats, in those cases he would staff the occupied castles with his own men; the king also retained the right to authorise the construction of new castles through the issuing of licenses to crenellate. It was possible for bishops to build or control castles, such as the important Devizes Castle linked to the Bishop of Salisbury, although this practice was challenged on occasion. In the 12th century the practice of castle guards emerged in England and Wales, under which lands were assigned to local lords on condition that the recipient provided a certain number of knights or sergeants for the defence of a named castle. In some cases, such as at Dover, this arrangement became quite sophisticated with particular castle towers being named after particular families owing castle guard duty. The links between castles and the surrounding lands and estates was particularly important during this period. Many castles, both royal and baronial, had deer parks or chases attached to them for the purposes of hunting. These usually stretched away from the village or borough associated with the castle, but occasionally a castle was placed in the centre of a park, such as at Sandal. Open battles were relatively rare during the war, with campaigns instead centred on a sequence of raids and sieges as commanders attempted to gain control over the vital castles that controlled the territory in the rival regions. Siege technology during the Anarchy centred on basic stone throwing machines such as ballistae and mangonels, supported by siege towers and mining, combined with blockade and, occasionally, direct assault. The phase of the conflict known as "the Castle War" saw both sides attempting to defeat each other through sieges, such as Stephen's attempts to take Wallingford, the most easterly fortress in Matilda's push towards London, or Geoffrey de Mandeville's attempts to seize East Anglia by taking Cambridge Castle. Both sides responded to the challenge of the conflict by building many new castles, sometimes as sets of strategic fortifications. In the south west Matilda's supporters built a range of castles to protect the territory, usually motte and bailey designs such as those at Winchcombe, Upper Slaughter, or Bampton. Similarly, Stephen built a new chain of fen edge castles at Burwell, Lidgate, Rampton, Caxton, and Swavesey – all about six to nine miles (10–15 km) apart – in order to protect his lands around Cambridge. Many of these castles were termed "adulterine" (unauthorised), because no formal permission was given for their construction. Contemporary chroniclers saw this as a matter of concern; Robert of Torigny suggested that as many as 1,115 such castles had been built during the conflict, although this was probably an exaggeration as elsewhere he suggests an alternative figure of 126. Another feature of the war was the creation of many "counter castles". These had been used in English conflicts for several years before the civil war and involved building a basic castle during a siege, alongside the main target of attack. Typically these would be built in either a ringwork or a motte and bailey design between 200 and 300 yards (180 and 270 metres) away from the target, just beyond the range of a bow. Most counter castles were destroyed after their use but in some cases the earthworks survived, such as the counter castles called Jew's Mount and Mount Pelham built by Stephen in 1141 outside Oxford Castle. Matilda's son Henry II assumed the throne at the end of the war and immediately announced his intention to eliminate the adulterine castles that had sprung up during the war, but it is unclear how successful this effort was. Robert of Torigny recorded that 375 were destroyed, without giving the details behind the figure; recent studies of selected regions have suggested that fewer castles were probably destroyed than once thought and that many may simply have been abandoned at the end of the conflict. Certainly many of the new castles were transitory in nature: Archaeologist Oliver Creighton observes that 56 per cent of those castles known to have been built during Stephen's reign have "entirely vanished".
Шотландия, Уэльс және Ирландиядағы қамалдардың таралуы
Шотландиядағы қамалдар 12 ғасырда патшалық биліктің күшейтілуінің салдарынан пайда болды. 1120 жылдарға дейін Шотландияда қамалдардың болғанына көп айғақ жоқ, ол Англиямен салыстырғанда саяси тұрғыдан аз орталықтандырылған еді, ал солтүстікке Норвегия патшалары билік етіп келді. Шотландияның Давид I оңтүстікте Генрих I сарайында болды, ол Хантингдон графы болғанға дейін, содан кейін Шотландияға патшалық билікті бүкіл елге тарату және Шотландияның әскери технологиясын, соның ішінде қамалдарды жаңғырту ниетімен оралды. Шотландия королі Норман және француз ақсүйектерін Шотландияға қоныстануға шақырды, бұл жерде феодалдық жер иелену жүйесі мен қамалдарды даулы жазықтарды бақылау құралы ретінде енгізді. Дәуіт пен оның ізашарларына қарсылық көрсеткен Галлоуэйдің жартылай тәуелсіз мемлекеті осы отарлаудың ерекше назарында болды. Бұл шотланд қамалдарының көлемі, көбінесе ағаштан жасалған мотт және бейли құрылыстары, үлкен жобалардан, мысалы, Инверридің Бассынан, кішкентай қамалдарға, мысалы, Балмаклелланға дейін кең ауқымды болды. Тарихшы Лиз Халлдың айтуынша, Шотландияда қамалдарды салу "жаулап алумен байланысты емес", көбірек "үкімет жүйесін құрумен" байланысты. 12 ғасырда Уэльске Норман экспансиясы баяулады, бірақ қалған жергілікті билеушілерге қауіптің қатері болды. Оған жауап ретінде Уэльс князьдері мен лордтары өздерінің, әдетте ағаштан жасалған қамалдарының құрылысын бастады. Бұл 1111 жылдан бастап ханзада Кадуган ап Бледдин тұсында басталған болуы мүмкін, ал жергілікті Уэльс қамалының алғашқы жазбадағы дәлелі 1116 жылы Циммерде болды. Бұл ағаш қамалдар, соның ішінде Томен-и-Родуид, Томен-и-Фэрдре және Гаэр Пенро, аймақтағы Норман бекіністерімен салыстырылатын сапаға ие болды және кейбір нысандардың құрылысшыларын археологиялық мәліметтерден ғана ажырату қиын болуы мүмкін. Коннахт патшалары 1124 жылдан бастап қамалдарды салған, оларды каистель немесе каистлен деп атаған, латын және француз тілдерінен "қамал" деген мағынаны білдіреді, және бұл қамалдардың еуропалық қамалдарға қаншалықты ұқсас болғаны туралы көптеген академиялық пікірталастар тудырды. Ирландияға Норман шапқыншылығы 1166 және 1171 жылдар аралығында, бірінші Ричард де Клэр, содан кейін Англияның Генрих II тұсында, оңтүстік және шығыс Ирландияны бірқатар англо-норман барондарының басып алуымен басталды. Норманның жедел табысы маңызды экономикалық және әскери артықшылықтарға байланысты болды, қамалдар оларға жаңадан басып алынған аумақтарды бақылауға мүмкіндік берді. Жаңа лордтар өздерінің иеліктерін қорғау үшін тез қамалдар салды, олардың көпшілігі мотт және бейли құрылыстары болды; Лутта кем дегенде 23 осындай нысан салынды. Аңғол-нормандықтар Ирландияда қанша сақиналы қамал салғаны әлі белгісіз. Трим және Каррикфергус сияқты басқа қамалдар ірі барондардың орталықтары ретінде таспен салынды. Бұл тас қамалдарды талдау таспен салу тек әскери шешім емес екенін көрсетеді; шындығында, бірнеше қамалдарда қорғаныс жағынан елеулі кемшіліктер бар. Оның орнына, жобалар, соның ішінде үлкен тас мұнараларға баса назар аудару, барондық иелердің беделін арттыру және жаңа аумақтардың әкімшілік аппаратына жеткілікті орын беру үшін жасалды. Уэльстегідей емес, сол кезеңде жергілікті ирланд лордтары өздерінің көптеген қамалдарының құрылысын жүзеге асырмаған сияқты.
Castles in Scotland emerged as a consequence of the centralising of royal authority in the 12th century. Prior to the 1120s there is very little evidence of castles having existed in Scotland, which had remained less politically centralised than in England with the north still ruled by the kings of Norway. David I of Scotland spent time at the court of Henry I in the south, until he became the Earl of Huntingdon, and returned to Scotland with the intention of extending royal power across the country and modernising Scotland's military technology, including the introduction of castles. The Scottish king encouraged Norman and French nobles to settle in Scotland, introducing a feudal mode of landholding and the use of castles as a way of controlling the contested lowlands. The quasi independent polity of Galloway, which had resisted the rule of David and his predecessors, was a particular focus for this colonisation. The size of these Scottish castles, primarily wooden motte and bailey constructions, varied considerably from larger designs, such as the Bass of Inverurie, to smaller castles like Balmaclellan. As historian Lise Hull has suggested, the creation of castles in Scotland was "less to do with conquest" and more to do with "establishing a governing system". The Norman expansion into Wales slowed in the 12th century, but remained an ongoing threat to the remaining native rulers. In response the Welsh princes and lords began to build their own castles, usually in wood. There are indications that this may have begun from 1111 onwards under Prince Cadwgan ap Bleddyn with the first documentary evidence of a native Welsh castle being at Cymmer in 1116. These timber castles, including Tomen y Rhodwydd, Tomen y Faerdre and Gaer Penrhôs, were of equivalent quality to the Norman fortifications in the area and it can prove difficult to distinguish the builders of some sites from the archaeological evidence alone. The kings of Connacht constructed fortifications from 1124 which they called caistel or caislen, from the Latin and French for castle, and there has been considerable academic debate over how far these resembled European castles. The Norman invasion of Ireland began between 1166 and 1171, under first Richard de Clare and then Henry II of England, with the occupation of southern and eastern Ireland by a number of Anglo Norman barons. The rapid Norman success depended on key economic and military advantages, with castles enabling them to control the newly conquered territories. The new lords rapidly built castles to protect their possessions, many of these were motte and bailey constructions; in Louth at least 23 of these were built. It remains uncertain how many ringwork castles were built in Ireland by the Anglo Normans. Other castles, such as Trim and Carrickfergus, were built in stone as the caput centres for major barons. Analysis of these stone castles suggests that building in stone was not simply a military decision; indeed, several of the castles contain serious defensive flaws. Instead the designs, including their focus on large stone keeps, were intended both to increase the prestige of the baronial owners and to provide adequate space for the administrative apparatus of the new territories. Unlike in Wales the indigenous Irish lords do not appear to have constructed their own castles in any significant number during the period.
Әскери даму
Британиядағы қамалдардың дизайны 12 ғасырдың соңына қарай өзгеріп жатты. Генрих II-ден кейін Англияның көп бөлігінде мотттар салу тоқтатылды, бірақ олар Уэльсте және Маркизде салынуын жалғастырды. Англияның көп бөлігінде шаршы мұнаралар кең таралған, ал Францияда дөңгелек мұнаралар басым болды; Маркизде болса дөңгелек мұнаралардың дизайны танымал болды. Қамалдар, әсіресе оңтүстіктегі гүлденген аймақтарда, көбірек реттелген, жабық, төртбұрышты немесе кемінде көпбұрышты пішінге ие бола бастады. Бұл даму Ирландиядағы англо-нормандық иеліктеріне тарады, онда осы ағылшын стиліндегі қамалдар 13 ғасыр бойы басым болды, бірақ 14 ғасырдағы ирланд экономикасының нашарлауы осы құрылыс толқынын тоқтатты. Шотландияда Александр II және Александр III қазіргі заманғы стильде бірнеше қамал салу жобаларын жүзеге асырды, бірақ Александр III-нің ерте қайтысы Шотландиядағы қақтығысқа және 1296 жылы Эдуард I-нің ағылшын интервенциясына себеп болды. Шотландияның тәуелсіздік соғыстарынан кейін Шотландиядағы қамал салу бағыты өзгерді, үлкен, дәстүрлі қамалдарды және қоршау қабырғаларын салудан бас тартылды. Шотландтар ағылшындардан басып алынған қамалдарды қайта пайдалануды болдырмау үшін оларды қирату немесе әдейі бұзу саясатын қабылдады. Шотландиялық ақсүйектер салған жаңа қамалдардың көпшілігі мұнаралы үйлердің дизайнынан жасалды; Шотландияда салынған бірнеше үлкен қамалдар әдетте шотланд патшаларының бұйрығымен салынған патшалық қамалдар болды. Осы өзгерістердің кейбіреуі әскери технологияның дамуымен байланысты болды. 1190 жылға дейін қазба жұмыстары сирек қолданылды және сол кездегі қоршау машиналарын қалың қамал қабырғаларына зиян келтіруге келмейтін. Требушеттер алғаш рет 1217 жылы Англияда тіркелген, және мүмкін бір жыл бұрын да қолданылған. Ричард I оларды үшінші крест жорығы кезінде қоршау кезінде қолданды және Еуропаға оралғаннан кейін жаңа технологияға бейімделу үшін қамал дизайндарын өзгерте бастады. Требушет дөңгелек және көпбұрышты мұнаралар мен қисық қабырғаларға көшуге ықпал етті. Өлі аймақтардың аздығы немесе толық жоқтығы, сондай-ақ қазба жұмыстарына қарсы қорғанудың оңай болуынан басқа, бұл қамал дизайндары требушеттермен шабуылдауды да қиындатты, себебі қисық беттер оқтың күшін біршама сейілте алатын. Бұл жебе саңылаулары мұнаралардың жоғарғы жағынан атыс позицияларымен біріктірілді, бастапқыда ағаш қоршаулармен қорғалған, ал 13 ғасырдың соңында Англияда тас махикуляциялар енгізілді. Арбалет – бұл ескі қысқа садақпен салыстырғанда маңызды әскери жетістік және Ричард I кезінде танымал қару болды; патшалық әскерді қамтамасыз ету үшін көптеген арбалеттер мен көптеген оқтар қажет болды, бұл өз кезегінде темір өндірісін ұлғайтуды талап етті. Англияда арбалеттер негізінен Лондон мұнарасында жасалды, бірақ Сент-Бривелс қамалы жергілікті Дина орманының шикізатпен қамтамасыз ету мүмкіндігіне байланысты ұлттық оқ-дәрі жасау орталығы болды. Шотландияда Эдинбург қамалы патшаға арналған садақтарды, арбалеттерді және қоршау машиналарын өндіру орталығы болды. Мұның бір салдары – ағылшын қамалдарын қоршаудың күрделілігі мен ауқымының артуы. Бірінші барондық соғыс кезінде 1215-1217 жылдары Довер және Виндзор қамалының көрнекті қоршаулары заманауи дизайнның шабуылға төтеп беру қабілетін көрсетті; король Джонның Рочестерді сәтті қоршауы күрделі және сонымен бірге қиын шабуылды талап етті, оған шамамен 60 000 марка немесе 40 000 фунт стерлинг жұмсалды. 1224 жылы Бедфорд қамалын қоршағанда Генрих III бүкіл Англиядан қоршау машиналарын, инженерлерді, арбалет оқтарын, жабдықтар мен жұмысшыларды әкелуге мәжбүр болды. 1266 жылы екінші барондық соғыс кезінде Кенилворт қамалын қоршау одан да үлкен және ұзақ болды. Көлемді су қорғанысы болашақ Эдуард I-нің шабуылына төтеп берді, бірақ ханзада қамал қабырғаларының әлсіз бөліктерін нысанаға алып, үлкен қоршау мұнараларын пайдаланды және Честерден әкелінген баржаларды қолдана отырып, түнгі шабуыл жасауға тырысты. Қоршаудың шығындары он ағылшын графтығының кірісін құртты. Шотландиядағы қоршаулар бастапқыда кішкентай болды, алғашқы тіркелген оқиға 1230 жылы Ротсей қамалын қоршау болды, онда қоршауға алынған норвегиялықтар үш күннен кейін балтамен салыстырмалы түрде әлсіз тас қабырғаларды бұзуға үлкерді. Эдуард I Шотландияға шабуыл жасағанда, ол шекарадан оңтүстікке қарай дамыған қоршау мүмкіндіктерін өзімен бірге әкелді: Эдинбург қамалы үш күнде түсті, ал Роксбург, Джедбург, Данбар, Стирлинг, Ланарк және Дамбартон қамалы корольге бағынды. Кейінгі ағылшын қоршаулары, мысалы, Ботвелл және Стирлингке жасалған шабуылдар, үлкен қоршау машиналарын және көптеген кеншілер мен тас қасушылар тобын қамтыды.
Castle design in Britain continued to change towards the end of the 12th century. After Henry II mottes ceased to be built in most of England, although they continued to be erected in Wales and along the Marches. Square keeps remained common across much of England in contrast to the circular keeps increasingly prevailing in France; in the Marches, however, circular keep designs became more popular. Castles began to take on a more regular, enclosed shape, ideally quadrilateral or at least polygonal in design, especially in the more prosperous south. The developments spread to Anglo Norman possessions in Ireland where this English style of castles dominated throughout the 13th century, although the deteriorating Irish economy of the 14th century brought this wave of building to an end. In Scotland Alexander II and Alexander III undertook a number of castle building projects in the modern style, although Alexander III's early death sparked conflict in Scotland and English intervention under Edward I in 1296. In the ensuing wars of Scottish Independence castle building in Scotland altered path, turning away from building larger, more conventional castles with curtain walls. The Scots instead adopted the policy of slighting, or deliberately destroying, castles captured in Scotland from the English to prevent their re use in subsequent invasions – most of the new Scottish castles built by nobles were of the tower house design; the few larger castles built in Scotland were typically royal castles, built on the command of Scottish kings. Some of these changes were driven by developments in military technology. Before 1190 mining was used rarely and the siege engines of the time were largely incapable of damaging the thicker castle walls. Trebuchets were first recorded in England in 1217, and were probably used the year before as well. Richard I used them in his sieges during the Third Crusade and appears to have started to alter his castle designs to accommodate the new technology on his return to Europe. The trebuchet seems to have encouraged the shift towards round and polygonal towers and curved walls. In addition to having fewer or no dead zones, and being easier to defend against mining, these castle designs were also much less easy to attack with trebuchets as the curved surfaces could deflect some of the force of the shot. These arrow slits were combined with firing positions from the tops of the towers, initially protected by wooden hoarding until stone machicolations were introduced in England in the late 13th century. The crossbow was an important military advance on the older short bow and was the favoured weapon by the time of Richard I; many crossbows and vast numbers of quarrels were needed to supply royal forces, in turn requiring larger scale iron production. In England, crossbows were primarily made at the Tower of London but St Briavels Castle, with the local Forest of Dean available to provide raw materials, became the national centre for quarrel manufacture. In Scotland, Edinburgh Castle became the centre for the production of bows, crossbows and siege engines for the king. One result of this was that English castle sieges grew in complexity and scale. During the First Barons' War from 1215 to 1217, the prominent sieges of Dover and Windsor Castle showed the ability of more modern designs to withstand attack; King John's successful siege of Rochester required an elaborate and sophisticated assault, reportedly costing around 60,000 marks, or £40,000. The siege of Bedford Castle in 1224 required Henry III to bring siege engines, engineers, crossbow bolts, equipment and labourers from across all of England. The Siege of Kenilworth Castle in 1266, during the Second Barons' War, was larger and longer still. Extensive water defences withstood the attack of the future Edward I, despite the prince targeting the weaker parts of the castle walls, employing huge siege towers and attempting a night attack using barges brought from Chester. The costs of the siege exhausted the revenues of ten English counties. Sieges in Scotland were initially smaller in scale, with the first recorded such event being the 1230 siege of Rothesay Castle where the besieging Norwegians were able to break down the relatively weak stone walls with axes after only three days. When Edward I invaded Scotland he brought with him the siege capabilities which had evolved south of the border: Edinburgh Castle fell within three days, and Roxburgh, Jedburgh, Dunbar, Stirling, Lanark and Dumbarton castles surrendered to the king. Subsequent English sieges, such as the attacks on Bothwell and Stirling, again used considerable resources including giant siege engines and extensive teams of miners and masons.
Экономика және қоғам
12 ғасырдан бастап көптеген патшалық қамалдар 13 ғасырда патшалық қоймалардың маңызды желісін құрады, олар азық-түлік, сусын, қару-жарақ және шикізат сияқты алуан түрлі тауарларды сақтауға арналған. Саутгемптон, Винчестер, Бристоль және Лондон мұнарасы сияқты қамалдар патшалық шараптарды импорттау, сақтау және тарату үшін пайдаланылды. Бұл түрмелердегі жағдай нашар болды, жаман қарым-қатынас пен аштық туралы шағымдар жиі кездесетін. Нортгемптон қамалында ең ауыр зұлымдықтар орын алған сияқты. 13-14 ғасырларда ағылшын барондарының орташа табысы артты, бірақ байлық аз сандағы адамдардың қолына шоғырланды, табыстар арасындағы айырмашылықтар артты. Нәтижесінде, 1216 жылы Англияда 400-ге жуық қамал болғанмен, келесі жылдары қамалдардың саны азайды; тіпті ең бай барондар да кейбір қамалдарды пайдалануға беріп, қалғандарына ресурстарын жұмсауға бейімді болды. Англияда қамал күзет жүйесі тоқтап, оның орнына қаржылық жалдамалар енгізілді, бірақ ол Уэльс маркаларында 13 ғасырға дейін сақталды және Эдуард I Шотландияны 14 ғасырдың басында басып алған кезде шектеулі қолданыс тапты. Ағылшынның қалған қамалдары жайлырақ болды. Олардың ішкі бөлмелері көбінесе боялып, кілемдермен безендірілді, олар ақсүйектер елді аралап саяхаттайтын кезде бір қамалдан екіншісіне тасымалданды. Қамалдардың ішінде киім шкафтарының саны көбейді, ал ең бай қамалдарда едендер плиткамен жабылып, терезелер Суссекс Велд шынысымен жабдықталды, бұл оқуға арналған терезелік орындықтарды орнатуға мүмкіндік берді. Тамақ салыстырмалы түрде ұзақ қашықтықтан қамалдарға жеткізілуі мүмкін еді; мысалы, Окехемптон қамалына балық 40 шақырым қашықтықтағы теңізден әкелінді. Аң еті көптеген қамалдарда ең көп тұтынылатын тағам болды, әсіресе кең саябақтармен немесе ормандармен қоршалған Барнард қамалы сияқтылар, ал аң аулау алаңдары жоқ қамалдарға, мысалы Лансестонға, ең жақсы кесектер әкелінді. 13 ғасырдың соңына қарай кейбір қамалдар мұқият жоспарланған ландшафттарда салынды, кейде шөптерден тұратын ішкі ядро, жеміс бақтары мен шағын тоғандары бар кішкентай жабық бақ және үлкен тоғандары бар сыртқы аймақ, сондай-ақ дін ғимараттары, қоян фермалары, диірмендер мен елді мекендер сияқты жоғары мәртебелі ғимараттар, мүмкін саябақтың ішінде орналастырылған. Нәтижені дұрыс бағалау үшін қамал ішінде глориет немесе кішкентай бөлмелер жиынтығы немесе сыртында салынған қарау нүктесі салынуы мүмкін. Лидс қамалындағы 1280 жылдары қайта жоспарланған қамал үлкен су бақшасының ішінде орналастырылды, ал 14 ғасырдың соңында Равенсвортта жасалма көл қоршалған саябақпен қоршалды, бұл қамалға эстетикалық және символдық тұрғыдан жағымды кіруді қамтамасыз ету үшін жасалды. Кеңейтілген саябақтар мен ормандар көбірек басқарылды, нәтижесінде Англиядағы қамал тұрғындары тұтынатын кішкентай көгершіндердің үлесі өсті. Көбінесе басты қамалды қорғау үшін тастан терең ор қазылған. Норман қамалдарымен салыстырғанда қақпа үйлері дизайнында әлдеқайда әлсіз болды, қақпалар немесе спиральді баспалдақтар қолданылмады, ал сыртқы қабырғалардың тас жұмыстары, әдетте, Норман қалаларына қарағанда төмен сапалы болды. Кейінгі Уэльстің 1260 жылдары салынған жергілікті қамалдары Норман үлгісіне көбірек ұқсайды; оның ішінде дөңгелек мұнаралар және Криксиет пен Динас Бранның жағдайында қос мұнаралы қақпа үйлері бар. Тарихшы Р. Аллен Браун бұл ғимараттарды "Ағылшын мен Уэльстегі ортағасырлық әскери сәулет өнерінің ең керемет жетістіктері" деп сипаттаған. Қамалдар аймақта болған кезде патшаның пайдалануы үшін жасалған және онда үлкен мәртебелі тұрғын үйлер болған. Эдуард сонымен қатар әртүрлі жаңа ағылшын қалаларын құрды, және бірнеше жағдайда жаңа қамалдар біріктірілген қорғаныс бөлігі ретінде бекіністі қала қабырғаларымен бірге пайдалануға арналған. Савойядан шыққан атақты архитектор және инженер Джеймс Сент-Джордж, аймақтағы құрылыс жұмыстарының басым бөлігіне жауапты болған. Қамалдарды салу өте қымбатқа түсті, оларға жұмысшылар, тасшылар, ағаш ұсталары, қазушылар және Англияның барлық жерлерінен жергілікті шерифтер жинаған құрылыс ресурстары қажет болды, олар көктемде Солтүстік Уэльске жіберілгенге дейін Честер мен Бристольде жиналды, әр қыста үйге оралды. Бұл жұмыстарға қатысатын жұмысшылардың саны елдің ұлттық жұмыс күшін едәуір азайтты. Жалпы қаржылық шығындарды нақты есептеу мүмкін емес, бірақ Эдуардтың қамал салу бағдарламасы кем дегенде 80 000 фунт стерлингке бағаланған, бұл 1154 және 1189 жылдар аралығында қамалдарға жұмсалған корольдік шығындардан төрт есе көп. Эдуардтың қамалдары жаңа оккупацияның мәні туралы күшті символдық мәлімдеме жасады. Мысалы, Карнарвон кесілген бүркіттермен безендірілді, көпбұрышты мұнаралармен және қымбат жолақты қабырғалармен жабдықталды, бәрі Константинопольдің Феодосий қабырғаларын имитациялауға арналған, ол сол кездегі императорлық биліктің идеализировандік бейнесі болды. Қамалдың нақты орны да маңызды болған болуы мүмкін, өйткені ол бұрынғы римдік бекініс Сегонтияның жанында орналасқан. Артық бес есік және алты қақпасы бар әсем қақпа үйі де келушілерге әсер ету және Византиялық сипаттамасы бар Артуриян қамалының бейнесін тудыру үшін жасалған сияқты.
A number of royal castles, from the 12th century onwards, formed an essential network of royal storehouses in the 13th century for a wide range of goods including food, drink, weapons, armour and raw materials. Castles such as Southampton, Winchester, Bristol and the Tower of London were used to import, store and distribute royal wines. Conditions in these gaols were poor and claims of poor treatment and starvation were common; Northampton Castle appears to have seen some of the worst abuses. During the 13th and 14th centuries the average incomes of the English barons increased but wealth became concentrated in the hands of a smaller number of individuals, with a greater discrepancy in incomes. The result was that although there were around 400 castles in England in 1216, the number of castles continued to diminish over the coming years; even the wealthier barons were inclined to let some castles slide into disuse and to focus their resources on the remaining stock. The castle guard system faded into abeyance in England, being replaced by financial rents, although it continued in the Welsh Marches well into the 13th century and saw some limited use during Edward I's occupation of Scotland in the early 14th century. The remaining English castles became increasingly comfortable. Their interiors were often painted and decorated with tapestries, which would be transported from castle to castle as nobles travelled around the country. There were an increasing number of garderobes built inside castles, while in the wealthier castles the floors could be tiled and the windows furnished with Sussex Weald glass, allowing the introduction of window seats for reading. Food could be transported to castles across relatively long distances; fish was brought to Okehampton Castle from the sea some 25 mile (40 km) away, for example. Venison remained the most heavily consumed food in most castles, particularly those surrounded by extensive parks or forests such as Barnard Castle, while prime cuts of venison were imported to those castles that lacked hunting grounds, such as Launceston. By the late 13th century some castles were built within carefully "designed landscapes", sometimes drawing a distinction between an inner core of a herber, a small enclosed garden complete with orchards and small ponds, and an outer region with larger ponds and high status buildings such as "religious buildings, rabbit warrens, mills and settlements", potentially set within a park. A gloriette, or a suite of small rooms, might be built within the castle to allow the result to be properly appreciated, or a viewing point constructed outside. At Leeds Castle the redesigned castle of the 1280s was placed within a large water garden, while at Ravensworth at the end of the 14th century an artificial lake was enclosed by a park to produce an aesthetically and symbolically pleasing entrance to the fortification. The wider parklands and forests were increasingly managed and the proportion of the smaller fallow deer consumed by castle inhabitants in England increased as a result. Most had deep ditches cut out of the rock to protect the main castle. In comparison to Norman castles the gatehouses were much weaker in design, with almost no use of portcullises or spiral staircases, and the stonework of the outer walls was also generally inferior to Norman built castles. The later native Welsh castles, built in the 1260s, more closely resemble Norman designs; including round towers and, in the case of Criccieth and Dinas Brân, twin towered gatehouse defences. Historian R. Allen Brown has described these as "amongst the finest achievements of medieval military architecture [in England and Wales]". The castles were intended to be used by the king when in the region and included extensive high status accommodation. Edward also established various new English towns, and in several cases the new castles were designed to be used alongside the fortified town walls as part of an integrated defence. James of Saint George, a famous architect and engineer from Savoy, was probably responsible for the bulk of the construction work across the region. The castles were extremely costly to build and required labourers, masons, carpenters, diggers, and building resources to be gathered by local sheriffs from across England, mustered at Chester and Bristol, before being sent on to North Wales in the spring, returning home each winter. The number of workers involved placed a significant drain on the country's national labour force. The total financial cost cannot be calculated with certainty, but estimates suggest that Edward's castle building programme cost at least £80,000 – four times the total royal expenditure on castles between 1154 and 1189. The Edwardian castles also made strong symbolic statements about the nature of the new occupation. For example, Caernarvon was decorated with carved eagles, equipped with polygonal towers and expensive banded masonry, all designed to imitate the Theodosian Walls of Constantinople, then the idealised image of imperial power. The actual site of the castle may also have been important as it was positioned close to the former Roman fort of Segontium. The elaborate gatehouse, with an excessive five sets of doors and six portcullises, also appears to have been designed to impress visitors and to invoke an image of an Arthurian castle, then believed to have been Byzantine in character.
Сарай-көсемдер
13 ғасырдың ортасында Генрих III өзінің сүйікті қамалдарының, соның ішінде Винчестер мен Виндзордың жобасын қайта жасауды бастады, үлкен залдар, сәнді шіркеулер салып, шыны терезелер орнатып, сарайларды боялған қабырғалармен және жиһазбен безендірді. Бұл жоғары мәртебелі өмірге арналған ұлы қамалдарды дамытуға бағытталған үрдістің басталуы болды. Бұрынғы қамалдардағы өмір бір үлкен залдың айналасында өрілді, ал иесінің отбасы үшін жеке өмір жоғарғы қабатты тұрғын үй ретінде пайдалану арқылы қамтамасыз етілді. 14 ғасырда ақсүйектер аз саяхаттап, саяхат кезінде өте үлкен үй шаруашылықтарын алып жүрді және қонақтарды олармен тең үлкен сүйіншілермен күтіп қабылдады. Гудрих сияқты қамалдар 1320 жылдары билеуші отбасы үшін тұрғын үйдің жекелігі мен ыңғайлылығын арттыру үшін қайта жобаланды, сонымен бірге күшті қорғаныс мүмкіндіктерін сақтап және 130-дан астам тұрғынды сыйдыруға болатын. Бұл жоба Берклидегі кейінгі өзгерістерге әсер етті, ал 1380 жылдары салынып жатқан Болтон қамалы сегіз түрлі ақсүйек үйін қабылдауға арналған, олардың әрқайсысының жеке мүмкіндіктері болды. Бомарис сияқты патшалық қамалдар қорғаныс тұрғысынан жоспарланған болса да, бір уақытта он бір үй-шаруашылықты қабылдауға арналған. Патшалар мен ең бай иелер сарай-қамалдарды жасау үшін қамалдарды қайта жобалауға мүмкіндік алды. Эдуард III Виндзор қамалын жаңартуға 51 000 фунт стерлинг жұмсады, бұл Эдуардтың әдеттегі жылдық табысынан бір жарым есе көп болды. Стивен Бринделдің сөздерімен айтқанда, нәтижесінде "шатыр сызығы, терезе биіктігі, ендір сызығы, еден және төбе биіктігі сияқты әр түрлі жағынан сәулеттік тұрғыдан біріктірілген ұлы сарай болды", бұл ескі жобаларды қайталайды, бірақ қорғаныс құндылығы жоқ. Бай Джон Гонт Виндзор сияқты, Кенилворт қамалының орталық бөлігін қайта жобалады, бұл жұмыс біріктіруші, тіктөртбұрышты жобаны және жер қабатындағы қызмет көрсету аймақтарын жоғарғы қабаттардан бөлуді, сондай-ақ сыртқы қаталдықтың және ішкі кеңдіктің контрастын көрсетті, әсіресе ішкі ғимараттардың бірінші қабатында. 14 ғасырдың соңына қарай ерекше ағылшын тікбұрышты стилі пайда болды. Англияның оңтүстігінде жаңадан пайда болған бай отбасылар жеке қамалдар салды; Виндзордағы жұмыс сияқты, бұл қамалдар бұрынғы әскери жобалардың сәулеттік тақырыптарына сүйенді, бірақ шабуылдан қорғану үшін жоспарланбаған. Бұл жаңа қамалдар француздық жобаларға күшті әсер етті, бұрыштардағы мұнаралары, қақпалары және орлары бар тіктөртбұрышты немесе жартылай тіктөртбұрышты қамалдарды қамтыды; қабырғалар тиімді түрде ыңғайлы аула жоспарын қоршап, бекінісі жоқ поместьеге ұқсамайды. Бодиам қамалы 1380 жылдары салынды, онда ор, мұнаралар және зеңбірек тесіктері болды, бірақ шынайы әскери бекініс емес, ол негізінен келушілердің таңданысын тудыру және сәнді тұрғын үй ретінде пайдалану үшін арналған – рыцарлық сәулеті аңқау түрде Эдвард I-нің Бомарис қамалымен салыстыруға шақыруды білдірді. Англияның солтүстігінде Шотландия шекарасының қауіпсіздігін жақсарту және Персилер мен Невиллер сияқты ірі дворяндық отбасылардың өркендеуі 14 ғасырдың соңында қамал құрылысының өршуіне ықпал етті. Раби, Болтон және Уоркворт қамалдары сияқты сарай-қамалдар оңтүстіктегі тіктөртбұрышты қамал стилін қабылдап, оларды ерекше үлкен кілт мұнаралармен немесе қамалдармен біріктіріп, ерекше солтүстік стилін құрды. Ірі дворяндық үйлер салған бұл қамалдар әдетте оңтүстіктегі жаңа байлар салғаннан да сәндірек болды. Олар тарихшы Энтони Эмеридің "Англия мен Уэльстегі қамал құрылысының екінші шыңы" деп сипаттаған, бұл 14 ғасырдың соңындағы Эдвардтық жобалардан кейін болды.
In the middle of the 13th century Henry III began to redesign his favourite castles, including Winchester and Windsor, building larger halls, grander chapels, installing glass windows and decorating the palaces with painted walls and furniture. This marked the beginning of a trend towards the development of grand castles designed for elaborate, elite living. Life in earlier keeps had been focused around a single great hall, with privacy for the owner's family provided by using an upper floor for their own living accommodation. By the 14th century nobles were travelling less, bringing much larger households with them when they did travel and entertaining visitors with equally large retinues. Castles such as Goodrich were redesigned in the 1320s to provide greater residential privacy and comfort for the ruling family, while retaining strong defensive features and a capacity to hold over 130 residents at the castle. The design influenced subsequent conversions at Berkeley and by the time that Bolton Castle was being built, in the 1380s, it was designed to hold up to eight different noble households, each with their own facilities. Royal castles such as Beaumaris, although designed with defence in mind, were designed to hold up to eleven different households at any one time. Kings and the most wealthy lords could afford to redesign castles to produce palace fortresses. Edward III spent £51,000 on renovating Windsor Castle; this was over one and a half times Edward's typical annual income. In the words of Steven Brindle the result was a "great and apparently architecturally unified palace uniform in all sorts of ways, as to roof line, window heights, cornice line, floor and ceiling heights", echoing older designs but without any real defensive value. The wealthy John of Gaunt redesigned the heart of Kenilworth Castle, like Windsor the work emphasised a unifying, rectangular design and the separation of ground floor service areas from the upper stories and a contrast of austere exteriors with lavish interiors, especially on the 1st floor of the inner bailey buildings. By the end of the 14th century a distinctive English perpendicular style had emerged. In the south of England private castles were being built by newly emerging, wealthy families; like the work at Windsor, these castles drew on the architectural themes of earlier martial designs, but were not intended to form a serious defence against attack. These new castles were heavily influenced by French designs, involving a rectangular or semi rectangular castle with corner towers, gatehouses and moat; the walls effectively enclosing a comfortable courtyard plan not dissimilar to that of an unfortified manor. Bodiam Castle built in the 1380s possessed a moat, towers and gunports but, rather than being a genuine military fortification, the castle was primarily intended to be admired by visitors and used as a luxurious dwelling – the chivalric architecture implicitly invoking comparisons with Edward I's great castle at Beaumaris. In the north of England improvements in the security of the Scottish border, and the rise of major noble families such as the Percies and the Nevilles, encouraged a surge in castle building at the end of the 14th century. Palace fortresses such as Raby, Bolton and Warkworth Castle took the quadrangular castle styles of the south and combined them with exceptionally large key towers or keeps to form a distinctive northern style. Built by major noble houses these castles were typically even more opulent than those built by the nouveau riche of the south. They marked what historian Anthony Emery has described as a "second peak of castle building in England and Wales", after the Edwardian designs at the end of the 14th century.
Батырманы енгізу
Бастапқы оқ-дәрі қарулары 1320 жылдардан бастап Англияға енгізілді және 1330 жылдарға қарай Шотландияда пайда бола бастады. 1340 жылдары ағылшын тәжі ғимараттары оларға үнемі қаржы жұмсады, ал жаңа технология 1360 және 1370 жылдары ағылшын қамалдарында, ал 1380 жылдары шотланд қамалдарында орнатыла бастады. Шамамен 20 кг салмағы бар орташа өлшемдегі қарулар қамалдарды қорғауға көбірек пайда келтірді, бірақ Ричард II Лондон мұнарасында 600 фунт (272 килограмм) салмақты зеңбіректер орнатты, ал Эдинбург қамалына 15,366 фунт (6,970 килограмм) салмақты ауыр Монс Мег бомбардасы орнатылды. Ертедегі зеңбіректердің ату қашықтығы шектеулі және сенімсіз болды; сонымен қатар, ертедегі тас доптары тас қамал қабырғаларын атқанда тиімсіз болып көрінді. Осының салдарынан, ертедегі зеңбіректер қорғаныс үшін, әсіресе жаяу әскер шабуылдарына қарсы немесе жаудың требушеттерінің экипаждарына оқ ату үшін тиімдірек болды. Шындығында, ертедегі зеңбіректер өз әскерлеріне де қауіпті болуы мүмкін еді; Шотландияның Джеймс II 1460 жылы Роксбург қамалын қоршағанда, оның "Арыстан" деп аталған зеңбірегі жанында жарылып, қаза тапты. Ертедегі зеңбіректердің қымбаттылығы олардың негізінен патшалар, емес дворяндар қолданған қару екенін көрсетті. Ағылшын қамалдарындағы зеңбіректер бастапқыда оңтүстік жағалауында орналастырылды, онда ағылшын саудасы мен Еуропадағы әскери операциялар үшін маңызды Ла-Манш портына француз шабуылдары күшейді. Карисбрук, Корф, Довер, Портчестер, Солтвуд және Саутгемптон қамалдары 14 ғасырдың соңында зеңбіректер алды, ал жаңа қаруларды орналастыру үшін қабырғаларға кішкентай дөңгелек "кілт тесігі" түріндегі зеңбірек тесіктері салынды. 1377 жылы Карисбрук қамалы француз шабуылына ұшырады, ал тәж 1379 жылы қаланы зеңбіректермен және оқ-дәрі өндіруге арналған диірменмен жабдықтады. Шотландияда 1384 жылы Эдинбургке қамал үшін алғашқы зеңбірек сатып алынған, ол жаңа құрылғылар үшін арсеналға айналды. Тәж қай патшалық қамалдарды күтіп ұстауға қатысты таңдамалы болды, ал қалғандары құлдырауға тасталды. 15 ғасырда тек Виндзор, Лидс, Рокингем және Мур-Энд жайлы тұруға жарамды болып сақталды; Ноттингем және Йорк солтүстіктегі патша билігінің тірегін құрады, ал Честер, Глостер және Бристоль батыста олармен теңесті. Көптеген патшалық қамалдар округтік түрме ретінде қызмет етуді жалғастырды, ал қақпа үйі көбінесе негізгі құрылыс ретінде пайдаланылды. Барондықтардың саны 15 ғасырда азайды, нәтижесінде бай иелердің кішігірім элитасы пайда болды, бірақ көпшіліктің салыстырмалы байлығы азайды. Барондық қамалдар да осылай құлдырады. 1455 және 1485 жылдар аралығында болған Розалар соғысында ағылшын қамалдары шешуші рөл атқармады, бұл соғыс негізінен Ланкастерлер мен Йоркистердің бәсекелес топтары арасындағы шайқастар түрінде жүрді.
Early gunpowder weapons were introduced to England from the 1320s onwards and began to appear in Scotland by the 1330s. By the 1340s the English Crown was regularly spending money on them and the new technology began to be installed in English castles by the 1360s and 1370s, and in Scottish castles by the 1380s. Medium sized weapons weighing around 20 kg each were more useful for the defence of castles, although Richard II eventually established 600 pound (272 kilo) guns at the Tower of London and the 15,366 pound (6,970 kilo) heavy Mons Meg bombard was installed at Edinburgh Castle. Early cannons had only a limited range and were unreliable; in addition early stone cannonballs were relatively ineffective when fired at stone castle walls. As a result, early cannon proved most useful for defence, particularly against infantry assaults or to fire at the crews of enemy trebuchets. Indeed, early cannons could be quite dangerous to their own soldiers; James II of Scotland was killed besieging Roxburgh Castle in 1460 when one of his cannons, called "Lion", exploded next to him. The expense of early cannons meant that they were primarily a weapon deployed by royalty rather than the nobility. Cannons in English castles were initially deployed along the south coast where the Channel ports, essential for English trade and military operations in Europe, were increasingly threatened by French raids. Carisbrooke, Corfe, Dover, Portchester, Saltwood and Southampton Castle received cannon during the late 14th century, small circular "keyhole" gunports being built in the walls to accommodate the new weapons. Carisbrooke Castle was subject to an unsuccessful French siege in 1377, the Crown reacting by equipping the castle with cannon and a mill for producing gunpowder in 1379. In Scotland the first cannon for a castle appears to have been bought for Edinburgh in 1384, which also became an arsenal for the new devices. The Crown was increasingly selective about which royal castles it maintained, with others left to decay. By the 15th century only Windsor, Leeds, Rockingham and Moor End were kept up as comfortable accommodation; Nottingham and York formed the backbone for royal authority in the north, and Chester, Gloucester and Bristol forming the equivalents in the west. Many royal castles continued to have a role as the county gaol, with the gatehouse frequently being used as the principal facility. The ranks of the baronage continued to reduce in the 15th century, producing a smaller elite of wealthier lords but reducing the comparative wealth of the majority. and many baronial castles fell into similar decline. English castles did not play a decisive role during the Wars of the Roses, fought between 1455 and 1485, which were primarily in the form of pitched battles between the rival factions of the Lancastrians and the Yorkists.
Қайта өрлеу дәуіріндегі сарайлар
15-16 ғасырларда британдық қамалдардың бірқатары одан да зор құрылымдарға айналды, көбінесе континентте кең таралған Ренессанс архитектурасының әсеріне түсті. Жеке тұруға арналған ірі, мықты мұнаралар, Франциядағы үлгілерге ұқсас, 14 ғасырда Дадли мен Уорквортта пайда бола бастады. 15 ғасырда бұл үрдіс кеңейіп, Вардюр, Таттершалл және Раглан қамалдары сияқты француздық стильдегі, өте қымбат сарайлар салынды. Англияның орталық және шығыс бөлігінде кірпіштен қамалдар бой көтерді, Кастер, Кирби Муксло және Таттершалл осы жаңа стильдің мысалдары болды. Шотландияда 1528-1532 жылдар аралығында Холирудтің Ұлы мұнарасы салынып, бұл ағылшын дәстүрін қабылдады, бірақ француздық элементтерді қосып, қару-жарақ қоймасымен қоршалған, қауіпсіз әрі ыңғайлы қамал құрылды. Шотландиядағы патшалық құрылысшылар қамалдарды жобалауда еуропалық Ренессанс стиліне көшуге жетекшілік етті. Джеймс IV және Джеймс V жерлерді тартып алу сияқты ерекше кірістерді пайдаланып, Линлитгоу сияқты зор қамалдарды салу арқылы өздерінің билігін нығайтты, көне бекіністерді кеңейтіп, жаңғыртты. Бұл шотланд сарайлары итальяндық Ренессанс дизайнынан, әсіресе әр бұрышында баспалдақ мұнаралары бар төртбұрышты ауладан және қабырғаларын тегістеу үшін қолданылатын арлингтен шабыт алды, осылайша итальяндық көрініс берді. Архитектуралық бағыттың өзгеруі саяси одақтардың өзгеруін көрсетті, өйткені Джеймс V өзінің билігі тұсында Франциямен тығыз одақ құрды. Архитектура тарихшысы Джон Данбардың айтуынша, бұл "Британиядағы Ренессанс дизайнының алғашқы, тұтас үлгілері" болды. Бұл өзгерістер әлеуметтік және мәдени сенімдердегі өзгерістерді де қамтыды. Бұл кезеңде ескі феодалдық жүйе ыдырады, монастырлар жойылды және экономикада кең ауқымды өзгерістер болды, бұл қамалдар мен айналасындағы жерлердің арасындағы байланысты өзгертті. Қамалдардың ішінде Ренессанс дәуірінде қоғамдық және жеке кеңістіктер туралы түсінік енгізілді, бұл иесі немесе оның қонақтары үшін жеке кеңістіктерге жаңа мән берді. Қамалдар салынуын және қайта жаңартылуын жалғастырды, мәдениет тарихшысы Мэтью Джонсон бұл процесті "қорғалатын құндылықтарды сақтауға жасалған саналы әрекет" деп сипаттады. Нәтижесінде, мысалы, Кенилворт қамалындағыдай, қасақана ескірген және рыцарлық элементтері бар, бірақ жеке бөлмелермен, итальяндық лоджиялармен және заманауи жайлылықпен жабдықталған зор қамалдар бой көтерді. 16 ғасырда ақсүйектердің саны азая түссе де, ең ірі қамалдардағы кештеріне келген қонақтардың саны арта берді. 1466 жылы Кавуд қамалындағы кештің куәсі 2000 адам болды, ал 16 ғасырдың басында Букингем герцогы Торнбери қамалында 519 адамға дейін қонақтар шақырды. Елизавета I 1575 жылы Кенилвортқа келгенде, 19 күндік сапарға 31 барон мен 400 қызметкерді алып келді. Қамалдың иесі Лестер королева мен аймақтың көп бөлігін тойлармен, фейерверктермен, аю аулаумен, құпия пьесалармен, аң аулаумен және сәнді банкеттермен көңіл көтерді. Осы деңгейдегі өмір мен ойын-сауыққа байланысты ескі қамалдарда көбірек орын табу мәселесі Англияда да, Шотландияда да маңызды мәселеге айналды.
The 15th and 16th centuries saw a small number of British castles develop into still grander structures, often drawing on the Renaissance views on architecture that were increasing in popularity on the continent. Tower keeps, large solid keeps used for private accommodation, probably inspired by those in France had started to appear in the 14th century at Dudley and Warkworth. In the 15th century the fashion spread with the creation of very expensive, French influenced palatial castles featuring complex tower keeps at Wardour, Tattershall and Raglan Castle. In central and eastern England castles began to be built in brick, with Caister, Kirby Muxloe and Tattershall forming examples of this new style. North of the border the construction of Holyrood Great Tower between 1528 and 1532 picked up on this English tradition, but incorporated additional French influences to produce a highly secure but comfortable castle, guarded by a gun park. Royal builders in Scotland led the way in adopting further European Renaissance styles in castle design. James IV and James V used exceptional one off revenues, such as the forfeiture of key lands, to establish their power across their kingdom in various ways including constructing grander castles such as Linlithgow, almost invariably by extending and modifying existing fortifications. These Scottish castle palaces drew on Italian Renaissance designs, in particular the fashionable design of a quadrangular court with stair turrets on each corner, using harling to giving them a clean, Italian appearance. The shift in architectural focus reflected changing political alliances, as James V had formed a close alliance with France during his reign. In the words of architectural historian John Dunbar the results were the "earliest examples of coherent Renaissance design in Britain". These changes also included shifts in social and cultural beliefs. The period saw the disintegration of the older feudal order, the destruction of the monasteries and widespread economic changes, altering the links between castles and the surrounding estates. Within castles, the Renaissance saw the introduction of the idea of public and private spaces, placing new value on castles having private spaces for the lord or his guests away from public view. Castles continued to be built and reworked in what cultural historian Matthew Johnson has described as a "conscious attempt to invoke values seen as being under threat". The results, as at Kenilworth Castle for example, could include huge castles deliberately redesigned to appear old and sporting chivalric features, but complete with private chambers, Italian loggias and modern luxury accommodation. Although the size of noble households shrank slightly during the 16th century, the number of guests at the largest castle events continued to grow. 2,000 came to a feast at Cawood Castle in 1466, while the Duke of Buckingham routinely entertained up to 519 people at Thornbury Castle at the start of the 16th century. When Elizabeth I visited Kenilworth in 1575 she brought an entourage of 31 barons and 400 staff for a visit that lasted an exceptional 19 days; Leicester, the castle's owner, entertained the Queen and much of the neighbouring region with pageants, fireworks, bear baiting, mystery plays, hunting and lavish banquets. With this scale of living and entertainment the need to find more space in older castles became a major issue in both England and Scotland.
Таурат үйлер
Қалыпты үйлер орта ғасырдың соңында британдық және ирландтық қамал салудың кең таралған ерекшелігі болды: Ирландияда 3000-нан астам, Шотландияда 800-ге жуық және Англияда 250-ден астам салынды. Қалыпты үй әдетте биік, шаршы пішінді, тастан салынған, тік бұрыштармен жабдықталған ғимарат болатын. Шотландия мен Ольстердегі қалыпты үйлер көбінесе бармкинмен немесе баунмен қоршалған, құнды малдарды қауіпсіз сақтауға арналған, бірақ міндетті түрде қорғанысқа емес, қабырғалы ауламен қоршалған. Мұндай ғимараттардың көптеген қақпалары металл таяқшалардан жасалған, торлы есіктермен – йеттермен қорғалған. Солтүстік Англия мен Оңтүстік Шотландиядағы қалыпты үйлердің кіші нұсқалары Пил мұнаралары немесе пел үйлері деп аталды және шекаралық аймақтардың екі жағында да салынды. Шотландияда олардың бірқатары шотланд қалаларында салынды. Алғашқыда ирланд қалыпты үйлері шотландтық үлгіде салынған деген болжам бар еді, бірақ Ирландиядағы мұндай қамалдардың даму үлгісі бұл гипотезаны растамайды. Қалыпты үйлердің қорғанысы негізінен шағын шабуылшыл топтарға қарсы қорғануға бағытталған, ұйымдасқан әскери шабуылға айтарлықтай қарсылық көрсетуді көздемеген, сондықтан тарихшы Стюарт Рид оларды «қорғанысқа дайын, бірақ қорғаныс емес» деп сипаттаған. 16 ғасырда кейбір шотланд қалыпты үйлеріне ауыр қарулар үшін пушкалар орнатылған, бірақ шотланд қалыпты үйлерін қорғау үшін мылтық сияқты жеңіл оқ-дәрі қаруларын қолдану көбірек кездесетін. Шотландиядан айырмашылығы, ирланд қалыпты үйлері тек жеңіл қол қаруларымен қорғалған және ақшаны үнемдеу үшін көне жебе тесіктерін жиі қайта пайдаланған, заманауи жобаларды қолданбаған. Қалыпты үйлерді салуды талдау екі негізгі факторға назар аударады. Біріншісі – осы қамалдардың құрылысы аталған аймақтардағы тұрақсыздық пен қауіпсіздік кезеңдерімен байланысты. Шотландияда 1494 жылы Джеймс IV-тің Аралдар билігінен айырылуы бүкіл аймақта қамал салудың күрт өсуіне және ұзақ мерзімді перспективада кландық соғыстардың күшеюіне әкелді, ал 1540 жылдардағы Англиямен болған соғыс ғасырдың соңына дейін қауіпсіздік деңгейін арттырды. Ирландиядағы қалыпты үйлер 14 ғасырдың соңынан бастап салынды, өйткені ел көптеген кіші биліктердің тұрақсыз бақылауына түсті, ал Генрих VI қауіпсіздікті арттыру мақсатымен олардың құрылысын қаржылық сыйлықтармен ынталандырды. Англиядағы қалыпты үйлер Шотландиямен шекарадағы қауіпті және қауіпсіз емес кезеңде салынды. Екіншіден, парадоксалды түрде, салыстырмалы өркендеу кезеңдері де болған сияқты. Англия-Шотландия шекарасындағы құрылыс үлгісі әртүрлі жақтардың салыстырмалы өркендеуіне сәйкес келеді: ағылшын иелері қалыпты үйлерді негізінен 15 ғасырдың басында, Англияның солтүстігінде ерекше өркендеген кезде салған, ал олардың шотландтық әріптестері оларды 15 ғасырдың соңы мен 16 ғасырдың басында, Шотландия экономикасының өркендеу кезеңінде салған. Ирландияда 15 ғасырда қалыпты үйлердің өсуі мал шаруашылығының дамуын және осының нәтижесінде Ирландияның көптеген кіші иелеріне әкелген байлықты көрсетеді. Қамал тесіктері оқ-дәрілер мен басқа да атыс қаруларын қорғаныс рөлінде қолдануға мүмкіндік беру үшін бейімделген, бірақ оқ-дәрі қарулары әлі де салыстырмалы түрде сенімсіз болып қалды. Англия соғыстың осы жаңа түріне бейімделуде Еуропадан қалып қойды; 1490 жылдары Дарт өзенін қорғау үшін салынған Дартмут және Кингсвер қамалдары, ал 1510 жылы Дартмут портын қорғау үшін жобаланған Байардтың қақпасы сол кезеңде континенттік стильде салынған бірнеше ағылшын қамалдарының бірі болды, тіпті олар да еуропалық дизайнның алдыңғы қатарынан қалып қойды. Шотландия қамалдары бұл жағынан көбірек дамыған, бұл ішінара француз сәулетінің ықпалынан туындаған. Мысалы, Шотландиядағы Равенскрейг қамалы 1460 жылдары артиллерия қарулары үшін «хат жәшігі» қару порттары мен төмен қисық тас мұнаралардың үйлесімін орналастыруға арналған алғашқы әрекеті болды. Еуропа құрлығында кең таралған бұл хат қораптары Шотландияға тез тарады, бірақ 15 ғасырда Англияда сирек қолданылды. Ол қауіпке жауап ретінде Англияның оңтүстік жағалауында атақты форттар тізбегін салған, оларды құрылғы форттары немесе Генрихтік қамалдар деп атады, олар арнайы оқ-дәрі артиллериясымен жабдықталған және қорғануға арналған. Бұл бекіністерде бұрышты бастиондар сияқты қазіргі заманғы континенттік ерекшеліктер әлі де болмады. Әр бекіністің дизайны біршама өзгеше болды, бірақ топ ретінде олар ортақ ерекшеліктерге ие болды, бекініс бірнеше ықшам бөліктерден тұрды, көбінесе төрт жапырақ немесе үш жапырақ пішіндес, қаруларға 360 градусқа ату мүмкіндігін беру үшін. Форттар әдетте қарулар бір-бірінің үстінен атуға мүмкіндік беру үшін қабатталған және оқ-дәрі түтінін таратуға арналған тежеуіштер сияқты ерекшеліктерге ие болды. Көптеген форттардың бастапқыда жерден жасалған қоршаулармен де қорғалғаны мүмкін, бірақ олар сақталмаған. Нәтижесіндегі форттар тарихшы Кристофер Даффидің пікірінше, «бірқатар берік және мерекелік көрінеді, көбінесе қиылған той қабаты сияқты». Бұл жағалау қорғаныстары қамалдардан, олар әскери бекіністер де, тұрғын үйлер де болған, форттарға, олар гарнизонмен жабдықталған, бірақ тұрғын үй емес, қарай көшкенін білдірді. Осының салдарынан қамалдарды зерттеу үшін 1540 жылдар көбінесе шегініс мерзімі ретінде таңдалады. Келесі жылдар ағылшын бекініс дизайнының дерлік соңына да белгі берді – 1580 жылдары ағылшын қамалдарының жақсартулары көбінесе Еуропадан әкелінген сарапшылардың бақылауында болды. Шотландия қамалдарының жоғары сапасы да төмендеді; мысалы, 1574 жылы Эдинбург қамалында салынған Жарты Ай батареясы құрлысы кезінде континенттік тұрғысынан қарағанда нашар болды. Дегенмен, жақсартылған оқ-дәрі артиллериясы 1530 жылдары Ирландияны қайта басып алуда маңызды рөл атқарды, онда 1530 жылы Мейнут қамалын ағылшын әскерінің сәтті қоршауы жаңа қарулардың күшін көрсетті. Ирландия мен Шотландияда артиллериялық құралдарды қамалдарға қалай жеткізу мәселесі туды; Шотландия жолдарының нашарлығы құны жоғары аттардың тізбегін қажет етті, оған тек король ғана қол жеткізе алды, ал Ирландияда қаруларды ішке тасымалдау үшін өзен желісі көбінесе қолданылды. Осы жағдайларда ескі қамалдар қорғаныс мүмкіндігін сақтап қалуы мүмкін, бірақ 1599 жылы Кахир қамалын қоршау және 1614 жылы Ислайдағы Дунвайг қамалына шабуыл көрсеткендей, егер артиллерия қолданылса, бұрынғыда бұзылмайтын қамал қабырғалары салыстырмалы түрде тез құлай алады.
Tower houses were a common feature of British and Irish castle building in the late medieval period: over 3,000 were constructed in Ireland, around 800 in Scotland and over 250 in England. A tower house would typically be a tall, square, stone built, crenelated building; Scottish and Ulster tower houses were often also surrounded by a barmkyn or bawn, a walled courtyard designed to hold valuable animals securely, but not necessarily intended for serious defence. Many of the gateways in these buildings were guarded with yetts, grill like doors made out of metal bars. Smaller versions of tower houses in northern England and southern Scotland were known as Peel towers, or pele houses, and were built along both sides of the border regions. In Scotland a number were built in Scottish towns. It was originally argued that Irish tower houses were based on the Scottish design, but the pattern of development of such castles in Ireland does not support this hypothesis. The defences of tower houses were primarily aimed to provide protection against smaller raiding parties and were not intended to put up significant opposition to an organised military assault, leading historian Stuart Reid to characterise them as "defensible rather than defensive". Gunports for heavier guns were built into some Scottish tower houses by the 16th century but it was more common to use lighter gunpowder weapons, such as muskets, to defend Scottish tower houses. Unlike Scotland, Irish tower houses were only defended with relatively light handguns and frequently reused older arrow loops, rather than more modern designs, to save money. Analysis of the construction of tower houses has focused on two key driving forces. The first is that the construction of these castles appears to have been linked to periods of instability and insecurity in the areas concerned. In Scotland James IV's forfeiture of the Lordship of the Isles in 1494 led to an immediate burst of castle building across the region and, over the longer term, an increased degree of clan warfare, while the subsequent wars with England in the 1540s added to the level of insecurity over the rest of the century. Irish tower houses were built from the end of the 14th century onward as the countryside disintegrated into the unstable control of a large number of small lordships and Henry VI promoted their construction with financial rewards in a bid to improve security. English tower houses were built along the frontier with Scotland in a dangerous and insecure period. Secondly, and paradoxically, appears to have been the periods of relative prosperity. Along the English Scottish borders the construction pattern follows the relative prosperity of the different side: the English lords built tower houses primarily in the early 15th century, when northern England was particularly prosperous, while their Scottish equivalents built them in late 15th and early 16th centuries, boom periods in the economy of Scotland. In Ireland the growth of tower houses during the 15th century mirrors the rise of cattle herding and the resulting wealth that this brought to many of the lesser lords in Ireland. Castle loopholes were adapted to allow cannons and other firearms to be used in a defensive role, but offensively gunpowder weapons still remained relatively unreliable. England had lagged behind Europe in adapting to this new form of warfare; Dartmouth and Kingswear Castles, built in the 1490s to defend the River Dart, and Bayard's Cover, designed in 1510 to defend Dartmouth harbour itself, were amongst the few English castles designed in the continental style during the period, and even these lagged behind the cutting edge of European design. Scottish castles were more advanced in this regard, partially as a result of the stronger French architectural influences. Ravenscraig Castle in Scotland, for example, was an early attempt in the 1460s to deploy a combination of "letter box" gun ports and low curved stone towers for artillery weapons. These letter box gun ports, common in mainland Europe, rapidly spread across Scotland but were rarely used in England during the 15th century. He responded to the threat by building a famous sequence of forts, called the Device Forts or Henrician Castles, along the south coast of England specifically designed to be equipped with, and to defend against, gunpowder artillery. These forts still lacked some of the more modern continental features, such as angled bastions. Each fort had a slightly different design, but as a group they shared common features, with the fortification formed around a number of compact lobes, often in a quatrefoil or trefoil shape, designed to give the guns a 360 degree angle of fire. The forts were usually tiered to allow the guns to fire over one another and had features such as vents to disperse the gunpowder smoke. It is probable that many of the forts were also originally protected by earth bulwarks, although these have not survived. The resulting forts have been described by historian Christopher Duffy as having "an air at once sturdy and festive, rather like a squashed wedding cake". These coastal defences marked a shift away from castles, which were both military fortifications and domestic buildings, towards forts, which were garrisoned but not domestic; often the 1540s are chosen as a transition date for the study of castles as a consequence. The subsequent years also marked almost the end of indigenous English fortification design – by the 1580s English castle improvements were almost entirely dominated by imported European experts. The superiority of Scottish castle design also diminished; the Half Moon battery built at Edinburgh Castle in 1574, for example, was already badly dated in continental terms by the time it was built. Nonetheless, improved gunpowder artillery played a part in the reconquest of Ireland in the 1530s, where the successful English siege of Maynooth Castle in 1530 demonstrated the power of the new siege guns. In both Ireland and Scotland the challenge was how to transport artillery pieces to castle sieges; the poor state of Scottish roads required expensive trains of pack horses, which only the king could afford, and in Ireland the river network had to be frequently used to transport the weapons inland. In these circumstances older castles could frequently remain viable defensive features, although the siege of Cahir Castle in 1599 and the attack on Dunyvaig Castle on Islay in 1614 proved that if artillery could be brought to bear, previously impregnable castle walls might fall relatively quickly.
Үш патшалықтың соғыстары
1603 жылы Шотландия королі Джеймс VI Англия тағына мұрагер болды, бұл екі ел арасындағы бейбітшілік кезеңін бастады. Корольдік сарай Лондонға көшті, нәтижесінде, сирек сапарларды есептемегенде, шекараның солтүстігіндегі корольдік қамалдардағы құрылыс жұмыстары тоқтап қалды. Англия қамалдарына, әсіресе корольдік қамалдарға инвестициялар күрт азайды. Джеймс Англиядағы көптеген корольдік қамалдарды, оның ішінде Йорк және Саутгемптон қамалдары мен мүлік дамытушыларға сатты. 1609 жылғы корольдік тексеру Солтүстік Уэльстің Эдвардтық қамалдары, соның ішінде Конви, Бомарис және Кернарфонның "[мүлдем] құлдыраған" екенін көрсетті. 1635 жылы түрлі ағылшын округтеріндегі тексерулер ұқсас картинаны көрсетті: Линкольн, Кендал, Йорк, Ноттингем, Бристоль, Куинборо, Саутгемптон және Рочестер жай күйіне келгендердің қатарында болды. 1642 жылы бір памфлет көптеген ағылшын қамалдарының "көп қираған" және "соғысқа дайындалу" үшін "көп шығынға" мұқтаж екенін сипаттады. Жеке үйлер ретінде сақталған қамалдар, мысалы, Арундел, Беркли, Карлайл және Винчестер жағдайы жақсырақ болды, бірақ олар қақтығыс кезінде қорғануға міндетті емес еді. Ал Болсовер сияқтылары Палладиан стиліндегі заманауи тұрғын үйлерге айналдырылды. Довер қамалы сияқты бірнеше жағалаудағы бекіністер мен қамалдар жеткілікті қорғаныспен жақсы әскери жағдайда қалды. 1642 жылы Англияда Азамат соғысы басталды, бастапқыда Парламенттің жақтастары мен Карл I-нің роялистері арасында. Соғыс Ирландия мен Шотландияға тарады және Англияның өзінде үш жеке қақтығысқа дейін созылды. Бұл соғыс Ұлыбританияда артиллерия мен оқ-дәрі қолданылған алғашқы ұзаққа созылған қақтығыс болды. Англия қамалдары соғыс кезінде әртүрлі мақсаттарда қолданылды. Йорк қамалы әскери губернатормен бірге қала қорғанысының маңызды бөлігі болды, ал Гудрич сияқты ауылдық қамалдар шабуылдар жасау және айналағы ауылды бақылау үшін база ретінде пайдаланылуы мүмкін. Виндзор сияқты үлкен қамалдар соғыс тұтқындарын ұстау немесе әскери штаб ретінде пайдаланылды. Соғыс кезінде қамалдар жиі қайта пайдалануға берілді: қолданыстағы қорғаныс жаңартылды, ал қабырғалар пушкалардан қорғану үшін "қарсы қабырғамен" немесе жермен нығайтылды. Карлайл және Оксфорд қамалындағыдай, мұнаралар мен күзет орындары зеңбірек платформаларын жасау үшін жермен толтырылды. Кембридж және Кереу қамалындағыдай, жаңа жер бастиондары қолданыстағы жобаларға қосылды, ал қорғансыз Базинг-хауста Норман шеңбері қайта қолданысқа енгізілді. Шығындар жоғары болуы мүмкін, Скиптон қамалындағы жұмыс 1000 фунт стерлингтен асты. Қоршаулар соғыстың маңызды бөлігіне айналды, олардың 300-ден астамы осы кезеңде болды, олардың көпшілігі қамалдарды қамтыды. Артиллерия осы қоршаулардың маңызды бөлігін құрады, әскери тарихшы Стивен Буллдың айтуынша, "әскери қимылдың ерекшелігі" - "артиллериямен қолдау көрсетілген бекініске шабуыл". Қоршау кезінде қорғаушыларға артиллерия бөлшектерінің арақатынасы айтарлықтай өзгеретін, бірақ барлық жағдайда бұрынғы қақтығыстарға қарағанда көбірек қару болды; Пенденнис қамалының жанындағы сияқты ерекше жағдайларда әр тоғыз қорғаушыға бір зеңбірек бөлшегі дейін белгісіз болған жоқ. Артиллерия 1640 жылдары жақсарды, бірақ әрқашан шешуші бола алмады, өйткені сол кездегі жеңіл зеңбіректер жер мен ағаш бекіністерін бұзу қиын болды, бұл Корф қамалында көрсетілді. Биік қабырғаларға от шашуға қабілетті минометтер қамалдарға қарсы, әсіресе кіші аулалары мен ашық аландары бар, шағын қамалдарға қарсы тиімді болды, мысалы, Стирлинг қамалы. Англияға енгізілген ауыр артиллерия ақырында Британ аралдарының қалған бөлігіне тарады. Еуропада қызмет еткен мыңға жуық ирландтық сарбаз соғыс кезінде Еуропадағы отыз жылдық соғыстың қоршау соғысы тәжірибесімен оралды, бірақ 1649 жылы Оливер Кромвельдің қоршау қаруларының келгені қақтығысты өзгертті және жергілікті қамалдардың тағдырын шешті. Ирландияның бірде-бір қамалы парламенттік қаруға төтеп бере алмады және көп ұзамай басылды.
In 1603 James VI of Scotland inherited the crown of England, bringing a period of peace between the two countries. The royal court left for London and, as a result – with the exceptions of occasional visits, building work on royal castles north of the border largely ceased. Investment in English castles, especially royal castles, declined dramatically. James sold off many royal castles in England to property developers, including York and Southampton Castle. A royal inspection in 1609 highlighted that the Edwardian castles of North Wales, including Conwy, Beaumaris and Caernarfon were "[u]tterlie decayed". ; a subsequent inspection of various English counties in 1635 found a similar picture: Lincoln, Kendal, York, Nottingham, Bristol, Queenborough, Southampton and Rochester were amongst those in a state of dilapidation. In 1642 one pamphlet described many English castles as "muche decayed" and as requiring "much provision" for "warlike defence". Those maintained as private homes; such as Arundel, Berkeley, Carlisle and Winchester were in much better condition, but not necessarily defendable in a conflict; while some such as Bolsover were redesigned as more modern dwellings in a Palladian style. A handful of coastal forts and castles, amongst them Dover Castle, remained in good military condition with adequate defences. In 1642 the English Civil War broke out, initially between supporters of Parliament and the Royalist supporters of Charles I. The war expanded to include Ireland and Scotland, and dragged on into three separate conflicts in England itself. The war was the first prolonged conflict in Britain to involve the use of artillery and gunpowder. English castles were used for various purposes during the conflict. York Castle formed a key part of the city defences, with a military governor; rural castles such as Goodrich could be used a bases for raiding and for control of the surrounding countryside; larger castles, such as Windsor, became used for holding prisoners of war or as military headquarters. During the war castles were frequently brought back into fresh use: existing defences would be renovated, while walls would be "countermured", or backed by earth, in order to protect from cannons. Towers and keeps were filled with earth to make gun platforms, such as at Carlisle and Oxford Castle. New earth bastions could be added to existing designs, such as at Cambridge and Carew Castle and at the otherwise unfortified Basing House the surrounding Norman ringwork was brought back into commission. The costs could be considerable, with the work at Skipton Castle coming to over £1000. Sieges became a prominent part of the war with over 300 occurring during the period, many of them involving castles. Artillery formed an essential part of these sieges, with the "characteristic military action" according to military historian Stephen Bull, being "an attack on a fortified strongpoint" supported by artillery. The ratio of artillery pieces to defenders varied considerably in sieges, but in all cases there were more guns than in previous conflicts; up to one artillery piece for every nine defenders was not unknown in extreme cases, such as near Pendennis Castle. Artillery had improved by the 1640s but was still not always decisive, as the lighter cannon of the period found it hard to penetrate earth and timber bulwarks and defences – demonstrated in the siege of Corfe. Mortars, able to lob fire over the taller walls, proved particularly effective against castles – in particular those more compact ones with smaller courtyards and open areas, such as at Stirling Castle. The heavy artillery introduced in England eventually spread to the rest of the British Isles. Although up to a thousand Irish soldiers who had served in Europe returned during the war, bringing with them experience of siege warfare from the Thirty Years' War in Europe, it was the arrival of Oliver Cromwell's train of siege guns in 1649 that transformed the conflict, and the fate of local castles. None of the Irish castles could withstand these Parliamentary weapons and most quickly surrendered.
Қайта қалпына келтіру
Ағылшын азаматтық соғысының нәтижесінде Парламент көптеген қамалдарды, әсіресе патшалық аймақтардағы маңызды қамалдарды бұзуға немесе зақымдауға бұйрық берді. Бұл, ең алдымен, 1646-1651 жылдар аралығында болды, 1647 жылы ең жоғары деңгейге жетті. Осы кезеңде шамамен 150 нығайтылған бекініс, соның ішінде 38 қала қабырғасы және көптеген қамалдар қиратылды. Қирату өте қымбатқа түсті және оны жүзеге асыру үшін елеулі күш-жігер қажет болды, сондықтан зақым көбінесе ең тиімді жолмен жасалды, тек таңдалған қабырғалар ғана жойылды. Кейбір жағдайларда зақым толығымен болды, мысалы, Уоллингфорд немесе Понтефракт қамалы, олар үш ірі қоршауға ұшыраған және бұл жағдайда одан әрі қақтығыстардан қашыңқы болғысы келген қала тұрғындарының тілегі бойынша қиратылды. 1660 жылы II Карл таққа қайта келген кезде Англиядағы қиратылған негізгі сарай-бекіністердің көп бөлігі нашар күйде болды. Тарихшы Саймон Турли сипаттағандай, патшалық сарайлардағы "функционалдық талаптар, қозғалыс үлгілері, көлік түрлері, эстетикалық талғам және жайлылық стандарттары" өзгеруі табысты қамалдың қасиеттерін де өзгертіп жатты. Палладиандық сәулет танымал бола бастады, ол ортағасырлық қамалдың дәстүрлі дизайнымен үйлеспеді. Сонымен қатар, сол кездегі француз сарайының әдеп-нормалары сот протоколына сәйкес келетін көптеген бөлмелерді талап етті, және мұндай бөлмелерді көптеген ескі ғимараттарға орналастыру қиын болды. Қаржының жетіспеуі II Карлдың қалған қамалдарына қайта жаңарту әрекеттерін шектеді, ал Виндзордың қайта жобалануы Реставрация жылдарында толыққандай аяқталған жалғыз жоба болды. Көптеген қамалдар әлі де қорғаныс қызметін атқарды. Англиядағы Чепстоу және Йорк қамалы сияқты қамалдар патшаның бұйрығымен жөнделіп, гарнизонмен жабдылды. Әскери технологиялардың дамуымен ескі қамалдарды жаңартудың құны тым жоғары болуы мүмкін. 1682 жылы Йоркты қайта құру үшін қажет болған 30 000 фунт стерлинг, 2009 жылғы шамамен 4 050 000 фунт стерлингке тең, потенциалдық шығындардың ауқымын көрсетеді. 1688 жылғы Даңқты революцияда қамалдардың ролі минималды болды, бірақ кейбір бекіністер, мысалы, Дувр қамалы, католик губернаторларының діни сенімдеріне наразы болған халықпен шабуылға ұшырады, ал Лимериктегі король Джон қамалының қоршауы Ирландиядағы соғыстың соңғы кезеңінің бір бөлігі болды. Ұлыбританияның солтүстігіндегі Шотландияда қауіпсіздік мәселелері сақталды. Кромвельдік күштер бірқатар жаңа заманауи бекіністер мен казармалар салды, бірақ Эдинбург, Дамбартон және Стирлинг корольдік қамалдары, сондай-ақ Данстаффнаж, Дунолли және Рутвен қамалдары практикалық бекіністер ретінде қолданыла берді. Мұнаралы үйлер 1640 жылдарға дейін салынып келді; Реставрациядан кейін бекінілген мұнаралы үйлер сәннен шықты, бірақ Шотландия экономикасының нашар жағдайы соншалық болды, көптеген ірі мүліктер қарапайым түрде тасталып қалды, ал қарапайым қамалдар қайтадан салынғаннан гөрі үйлер ретінде пайдаланылып, бейімделді. Ирландияда мұнаралы үйлер мен қамалдар Даңқты революциядан кейін жер иелігінің күрт өзгеруіне және Палладиандық ел үйлерінің құрылысының өркендеуіне әкелген оқиғаларға дейін қолданыста болды; көптеген жағдайларда ескі, тасталған қамалдар мен мұнаралы үйлерден алынған ағаштар пайдаланылды.
The English Civil War resulted in Parliament issuing orders to slight or damage many castles, particularly in prominent royal regions. This was particularly in the period of 1646 to 1651, with a peak in 1647. Around 150 fortifications were slighted in this period, including 38 town walls and a great many castles. Slighting was quite expensive and took some considerable effort to carry out, so damage was usually done in the most cost effective fashion with only selected walls being destroyed. In some cases the damage was almost total, such as Wallingford Castle or Pontefract Castle which had been involved in three major sieges and in this case at the request of the townsfolk who wished to avoid further conflict. By the time that Charles II was restored to the throne in 1660, the major palace fortresses in England that had survived slighting were typically in a poor state. As historian Simon Thurley has described, the shifting "functional requirements, patterns of movement, modes of transport, aesthetic taste and standards of comfort" amongst royal circles were also changing the qualities being sought in a successful castle. Palladian architecture was growing in popularity, which sat awkwardly with the typical design of a medieval castle. Furthermore, the fashionable French court etiquette at the time required a substantial number of enfiladed rooms, in order to satisfy court protocol, and it was impractical to fit these rooms into many older buildings. A shortage of funds curtailed Charles II's attempts to remodel his remaining castles and the redesign of Windsor was the only one to be fully completed in the Restoration years. Many castles still retained a defensive role. Castles in England, such as Chepstow and York Castle, were repaired and garrisoned by the king. As military technologies progressed the costs of upgrading older castles could be prohibitive – the estimated £30,000 required for the potential conversion of York in 1682, approximately £4,050,000 in 2009 terms, gives a scale of the potential costs. Castles played a minimal role in the Glorious Revolution of 1688, although some fortifications such as Dover Castle were attacked by mobs unhappy with the religious beliefs of their Catholic governors, and the sieges of King John's Castle in Limerick formed part of the endgame to the war in Ireland. In the north of Britain security problems persisted in Scotland. Cromwellian forces had built a number of new modern forts and barracks, but the royal castles of Edinburgh, Dumbarton and Stirling, along with Dunstaffnage, Dunollie and Ruthven Castle, also continued in use as practical fortifications. Tower houses were being built until the 1640s; after the Restoration the fortified tower house fell out of fashion, but the weak state of the Scottish economy was such that while many larger properties were simply abandoned, the more modest castles continued to be used and adapted as houses, rather than rebuilt. In Ireland tower houses and castles remained in use until after the Glorious Revolution, when events led to a dramatic shift in land ownership and a boom in the building of Palladian country houses; in many cases using timbers stripped from the older, abandoned generation of castles and tower houses.
Әскери және үкіметтік пайдалану
Британия мен Ирландиядағы кейбір қамалдар 18 ғасырда да әскери тұрғыдан маңыздылығын сақтап келді. 1745 жылға дейін Шотландия тәжін билігіне Якобиттердің бірнеше көтерілісі қауіп төндірді, бұл 1745 жылғы көтеріліспен аяқталды. Осы кезеңде түрлі патшалық қамалдар, мысалы, Карлайл, Англияның шекара қорғанысының бөлігі ретінде немесе Стирлинг қамалы сияқты Шотландиядағы ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз ету шараларының бөлігі ретінде сақталды. Стирлинг 1745 жылы Якобиттердің шабуылына қарсы тұра алды, бірақ Карлайл алынды; 1746 жылғы көтерілістің соңында Блэр қамалын қоршау Британ аралдарындағы соңғы қамал қоршауы болды. Соғыстан кейін Коргафф және тағы да көптеген қамалдар Таулы аймақты күзетуге жіберілген әскерлерге казарма ретінде пайдаланылды. Портчестер сияқты кейбір қамалдар ғасыр соңында Наполеон соғыстары кезінде соғыс тұтқындарын ұстау үшін қолданылды және осы революциялық кезеңде халық көтерілісі болған жағдайда қайта жабдықталды. Ирландияда Дублин қамалы өрттен кейін қайта салынды және британдық әкімшілік және әскери биліктің орталығы ретінде бекітілді. Көптеген қамалдар округтік түрмелер ретінде қолданылып, түрмешілермен дербес бизнес ретінде басқарылды; көбінесе бұл Кембридж, Бриджнорт, Ланкастер, Ньюкасл және Сент-Бривелс сияқты түрме ғимаратының негізгі бөлігі ретінде қақпа ғимаратын сақтауды қамтыды. 1770 жылдары түрме реформаторы Джон Ховард түрмелер мен түрмелерді зерттеу жұмысын жүргізіп, 1777 жылы "Түрмелердің жағдайы" атты еңбегін жариялады. Бұл қамалдардың нашар жағдайын көрсетті; Норвич қамалындағы тұтқындар жер астында өмір сүрді, едені көбінесе бір дюйм сумен жабылған; Оксфорд "тығыз және жағымсыз" болды; Вустер түрмелік ауруға ұшырауға бейім болғандықтан, қамалдың хирургі түрмеге кірмейді; Глостер "өте қиын" еді. Ховардтың жұмысы осы ескі қамалдарды түрме ретінде пайдалануға қарсы қоғамдық пікірдің өзгеруіне ықпал етті. Тарихшы Оливер Крейтон 1750 жылдары қамалдың идеалды бейнесін "үзілген, жұмсақ силуэттер және шіріген, жалпақ көрініс" деп сипаттайды. Кейбір жағдайларда қамалдардың маңындағы ауылдық жерлер қирағандарды көрнекті ету үшін қайта жаңартылды, мысалы, Хендерскельф қамалында немесе "Кэпабилити" Браунның Вардур қамалын қайта жасауында. Сонымен қатар, қамалдар алғаш рет туристерді қызықтыратын орындарға айналды. 1740 жылдары Виндзор қамалы туристер үшін танымал орынға айналды; қамал күзетшісіне төлей алатын бай келушілер кіріп, қамалдың нарвал мүйізі сияқты қызықты нәрселерді көріп, 1750 жылдары алғашқы жол көрсетушілерді сатып алатын. Кенилворт қамалына арналған алғашқы жол көрсетуші 1777 жылы жарық көрді, ал келесі онжылдықтарда көптеген басылымдар жарық көрді. 1780 және 1790 жылдары келушілер Чепстоуға дейін бара бастады, онда тартымды әйел жол көрсетуші туристерді Wye Tour танымал бөлігі ретінде қираған жерлер бойынша жүргізді. Шотландияда Блэр қамалы көрікті бақтарымен, ал Стирлинг қамалы романтикалық байланыстарымен танымал орынға айналды. Солтүстік Уэльстегі Кернарфон көптеген туристерді, әсіресе суретшілерді қызықтырды. Ирландиядағы қамалдар нашар танымал болды, өйткені заманауи туристер елді біршама артта қалған деп есептеді, сондықтан қирағандар қазіргі өмірмен қажетті романтикалық контрастты ұсына алмады. Ғасырдың аяғына қарай қамалдарға деген қызығушылық артты. 1770 және 1780 жылдары ағылшын дін қызметкері Уильям Гилпин қираған жерлер туралы түсінікті танымал етті. Гилпин Ұлыбритания арқылы жасаған саяхаттары туралы бірнеше еңбектер жариялап, "дұрыс суретті" ландшафт тұжырымын түсіндірді. Гилпиннің пікірінше, мұндай ландшафтқа әдетте қамал немесе басқа да қираған ғимараттар қосылып, табиғи суретке "маңыздылық" қосу керек. Бұл стильдегі суреттер әдетте қамалдарды қашықтағы анық емес, әлсіз түсті нысандар ретінде бейнелейді; жазбаша түрде суреттеуде егжей-тегжейлілікке емес, алғашқы әсерге басымдық берілді. Гудрич қираған жерлері Гилпинге және оның ізбасарларына әсіресе ұнады; алайда, Конви тым жақсы сақталған және қызықты емес еді. Керісінше, ғасырдың соңында антиквариандар Джеймс Бентам мен Джеймс Эссекстің көркемдік жұмыстары, толыққанды археологияға жетпесе де, ортағасырлық қамалдың ерекшеліктері туралы сәулеттік егжей-тегжейлі мәліметтердің жеткілікті базасын қамтамасыз етті және Уайт сияқты сәулетшілердің жұмысын іске асыруға мүмкіндік берді.
Some castles in Britain and Ireland continued to have modest military utility into the 18th century. Until 1745 a sequence of Jacobite risings threatened the Crown in Scotland, culminating in the rebellion in 1745. Various royal castles were maintained during the period either as part of the English border defences, like Carlisle, or forming part of the internal security measures in Scotland itself, like Stirling Castle. Stirling was able to withstand the Jacobite attack in 1745, although Carlisle was taken; the siege of Blair Castle, at the end of the rebellion in 1746, was the final castle siege to occur in the British Isles. In the aftermath of the conflict Corgaff and many others castles were used as barracks for the forces sent to garrison the Highlands. Some castles, such as Portchester, were used for holding prisoners of war during the Napoleonic Wars at the end of the century and were re equipped in case of a popular uprising during this revolutionary period. In Ireland Dublin Castle was rebuilt following a fire and reaffirmed as the centre of British administrative and military power. Many castles remained in use as county gaols, run by gaolers as effectively private businesses; frequently this involved the gatehouse being maintained as the main prison building, as at Cambridge, Bridgnorth, Lancaster, Newcastle and St Briavels. During the 1770s the prison reformer John Howard conducted his famous survey of prisons and gaols, culminating in his 1777 work The State of the Prisons. This documented the poor quality of these castle facilities; prisoners in Norwich Castle lived in a dungeon, with the floor frequently covered by an inch of water; Oxford was "close and offensive"; Worcester was so subject to jail fever that the castle surgeon would not enter the prison; Gloucester was "wretched in the extreme". Howard's work caused a shift in public opinion against the use of these older castle facilities as gaols. Historian Oliver Creighton suggests that the ideal image of a castle by the 1750s included "broken, soft silhouettes and [a] decayed, rough appearance". In some cases the countryside surrounding existing castles was remodelled to highlight the ruins, as at Henderskelfe Castle, or at "Capability" Brown's reworking of Wardour Castle. At the same time castles were becoming tourist attractions for the first time. By the 1740s Windsor Castle had become an early tourist attraction; wealthier visitors who could afford to pay the castle keeper could enter, see curiosities such as the castle's narwhal horn, and by the 1750s buy the first guidebooks. The first guidebook to Kenilworth Castle followed in 1777 with many later editions following in the coming decades. By the 1780s and 1790s visitors were beginning to progress as far as Chepstow, where an attractive female guide escorted tourists around the ruins as part of the popular Wye Tour. In Scotland Blair Castle became a popular attraction on account of its landscaped gardens, as did Stirling Castle with its romantic connections. Caernarfon in North Wales appealed to many visitors, especially artists. Irish castles proved less popular, partially because contemporary tourists regarded the country as being somewhat backward and the ruins therefore failed to provide the necessary romantic contrast with modern life. The appreciation of castles developed as the century progressed. During the 1770s and 1780s the concept of the picturesque ruin was popularised by the English clergyman William Gilpin. Gilpin published several works on his journeys through Britain, expounding the concept of the "correctly picturesque" landscape. Such a landscape, Gilpin argued, usually required a building such as a castle or other ruin to add "consequence" to the natural picture. Paintings in this style usually portrayed castles as indistinct, faintly coloured objects in the distance; in writing, the picturesque account eschewed detail in favour of bold first impressions on the sense. The ruins of Goodrich particularly appealed to Gilpin and his followers; Conwy was, however, too well preserved and uninteresting. By contrast the artistic work of antiquarians James Bentham and James Essex at the end of the century, while stopping short of being genuine archaeology, was detailed and precise enough to provide a substantial base of architectural fine detail on medieval castle features and enabled the work of architects such as Wyatt.
Әскери және үкіметтік пайдалану
Британия мен Ирландияда қалған қамалдардың әскери маңызы азайды. Кейбір қамалдар полктердің қоймаларына айналды, оның ішінде Карлайл және Честер қамалы. 19 ғасырдың басында саяси тұрақсыздық үлкен мәселе болды және Чартистер қозғалысының күшеюі азаматтық наразылықтар туған жағдайда Лондон мұнарасын қайта бекіту туралы ұсыныстарға әкелді. Ирландияда Дублин қамалы фениандықтардың тәуелсіздікке ұмтылысы күшейген сайын Ирландияда маңызды рөл атқарды. 1770 жылдардан бері Джон Ховардтың еңбектерінен бастап, қамалдар сияқты жерлердегі жергілікті түрмелердің жағдайы сыналып келді, ал 1850 және 1860 жылдары реформаға қатысты қысым арта түсті. 1869 жылы банкроттық және қарызға қатысты заңнаманы реформалау, төленбеген қарыз үшін түрмеге отырғызу қаупін жойды, соның салдарынан Сент-Бриавелс сияқты қамалдардағы борышкерлер түрмелерінің қажеттілігі болды. Жергілікті түрмелердегі жағдайды жақсартуға әрекеттер жасалды, бірақ үлкен табысқа жете алмады. Бұл сәтсіздіктер 1877 жылы британдық түрмелерді, соның ішінде Йорк сияқты қамалдардағы түрмелерді мемлекеттік басқаруға көшірген түрме реформасына әкелді. Бұрынғы иелеріне өтемақы төленді, бірақ Йорк сияқты жағдайлар нашар деп танылған және толық қайта құруды қажет ететін жағдайларда төлем жасалмады. Ұзақ мерзімде Англиядағы түрмелердің саны 39 пайызға азайды, оның ішінде Норвич сияқты танымал қамал түрмелері де болды. Келесі жылдары орталықтандыру және түрмелердің құрылысындағы өзгерістер қалған қамал түрмелерінің көпшілігінің жабылуына әкелді.
The military utility of the remaining castles in Britain and Ireland continued to diminish. Some castles became regimental depots, including Carlisle Castle and Chester Castle. Political instability was a major issue during the early 19th century and the popularity of the Chartist movement led to proposals to refortify the Tower of London in the event of civil unrest. In Ireland Dublin Castle played an increasing role in Ireland as Fenian pressures for independence grew during the century. The operation of local prisons in locations such as castles had been criticised, since John Howard's work in the 1770s, and pressure for reform continued to grow in the 1850s and 1860s. Reform of the legislation surrounding bankruptcy and debt in 1869 largely removed the threat of imprisonment for unpaid debts, and in the process eliminated the purpose of the debtor's prisons in castles such as St Briavels. Efforts were made to regularise conditions in local prisons but without much success, and these failures led to prison reform in 1877 which nationalised British prisons, including prisons at castles like York. Compensation was paid to the former owners, although in cases such as York where the facilities were considered so poor as to require complete reconstruction, this payment was denied. In the short term this led to a 39 per cent reduction in the number of prisons in England, including some famous castle prisons such as Norwich; over the coming years, centralisation and changes in prison design led to the closure of most remaining castle prisons.
Әлеуметтік және мәдени пайдалану
Көптеген қамалдарға туристер ағыны артып, оған жақсартылған көлік байланыстары мен теміржол желісінің кеңеюі көмектесті. Лондон мұнарасындағы қару-жарақ қоймалары 1828 жылы туристерге ашылды, алғашқы жылы 40 000 келушіні қабылдады, ал 1858 жылы бұл көрсеткіш жылына 100 000-нан асып түсті. Уорвик қамалы сияқты тартымды орындар 1825-1826 жылдары 6 000 келушіні қабылдады, олардың көп бөлігі жақын маңдағы Мидлендс аймағындағы дамып келе жатқан өнеркәсіптік қалалардан келді, ал Виктория дәуірінің туристері Гудрич қамалының қираған жерлерін аралау үшін алты пенс төлегенін жазды. Теміржол желісінің Уэльс және Марш аймақтарында таралуы аймақтың қамалдарына туристер ағынына күшті әсер етті. Шотландияда 19-шы ғасырда туристік сапарлар кеңінен танымал болды, әдетте Эдинбургтен басталып, Эдинбург қамалын аралап, содан кейін солтүстікке қарай екі аптаға дейін саяхаттап, кеңейіп жатқан теміржол және кеме желісін пайдаланды. Блэр қамалы танымал болды, бірақ тағы да бірнеше қамалдар саяхат маршрутына қосылды – Кавдор қамалы теміржол желісі Форт-Уильямға жеткеннен кейін танымал атанды. Саяхат кезінде нұсқаулықтарды сатып алу және оқу маңызды бөлікке айналды; 1820-жылдары келушілер Гудрич қамалының тарихын баяндайтын алғашқы нұсқаулықтарды сатып ала алды, ал Лондон мұнарасының алғашқы нұсқаулығы 1841 жылы жарық көрді, шотланд қамалдары туралы нұсқаулықтар өздерінің тарихи есептерімен танымал болды, көбінесе романтикалық романдар сюжеттеріне сүйене отырып жазылған. Шындығында, сэр Уолтер Скотттың тарихи романдары «Иванхо» және «Кенилворт» готикалық ортағасырлық қамалдың танымал Викториялық бейнесін қалыптастыруға көмектесті. Шотландияда орын алған Скотттың романдары бірнеше солтүстік қамалдарды танымал етті, соның ішінде «Мармионда» көрсетілген Танталонды да. Ирландия тарихында протестантизмнің өркендеуінде және Ирландиядағы «британдық құндылықтардағы» қамалдардың рөліне баса назар аударыла бастады, бірақ туризм шектеулі болды. Олар әсіресе 19-шы ғасырдың басында және кейіннен Виктория дәуірінде танымал болды. Кейінгі викториандықтар Уэльстің Кастелл Кошын қамалын 1880 жылдары фантастикалық готикалық құрылыс ретінде салды, ал соңғы осындай көшірмесі – Дрого қамалы 1911 жылы салынды. Тағы бір жауап – қазіргі қамалдарды жақсарту, олардың көбінесе хаотикалық тарихи ерекшеліктерін готикалық қайта жаңғыру деп аталатын стильдегі сәулеттік эстетикамен үйлестіру. Шынайы ортағасырлық бөлшектермен толықтырылған, біркелкі готикалық стильді жасау үшін қамалдарды қалпына келтіру немесе қайта құруға көптеген әрекеттер жасалды, бұл қозғалыста сәулетші Энтони Салвин ерекше көзге түсті, ол Альнуик және Виндзор қамалының көп бөлігін қайта өңдеу арқылы осыны көрсетті. Бұл стиль Ирландияда да танымал болды, мысалы, 1850 жылдары Джордж Джонстың Оливер қамалы осы үлгінің жақсы мысалы болды. Готикалық қайта жаңғыру сияқты, шотландтық барондық сәулетшілер де қазіргі қамалдарды жиі «жаңартатын»: 1838 жылы Уильям Плейфейр қамалға үлкен мұнаралар мен күмбездер қосты. Сол сияқты, 16-шы ғасырға жататын Лористон қамалының мұнаралы үйі Виктория дәуірінің «тартымды ортағасырлық үйі» идеалдарына сәйкес қайта жаңартылды. Осы өзгерістердің қарқынымен ғасырдың ортасына қарай Британиядағы ортағасырлық ғимараттарға төнген қауіп туралы алаңдаушылықтар күшейді, ал 1877 жылы Уильям Моррис Ежелгі ғимараттарды қорғау қоғамын құрды. Қоғамдық қысымның нәтижесінде 1882 жылғы Ежелгі ескерткіштерді қорғау туралы заң қабылданды, бірақ заңның ережелері негізінен бос жатқан тарихи дәуірге дейінгі құрылыстарға және қамалдар сияқты ортағасырлық ғимараттарға бағытталды, олар одан босатылды, сондықтан заңдық қорғау болған жоқ.
Many castles saw increased visitors by tourists, helped by better transport links and the growth of the railways. The armouries at the Tower of London opened for tourists in 1828 with 40,000 visitors in their first year; by 1858 the numbers had grown to over 100,000 a year. Attractions such as Warwick Castle received 6,000 visitors during 1825 to 1826, many of them travelling from the growing industrial towns in the nearby Midlands, while Victorian tourists recorded being charged six pence to wander around the ruins of Goodrich Castle. The spread of the railway system across Wales and the Marches strongly influenced the flow of tourists to the region's castles. In Scotland tourist tours became increasingly popular during the 19th century, usually starting at Edinburgh complete with Edinburgh Castle, and then spending up to two weeks further north, taking advantage of the expanding rail and steamer network. Blair Castle remained popular, but additional castles joined the circuit – Cawdor Castle became popular once the railway line reached north to Fort William. Purchasing and reading guidebooks became an increasingly important part of visiting castles; by the 1820s visitors could buy an early guidebook at Goodrich outlining the castle's history, the first guidebook to the Tower of London was published in 1841 and Scottish castle guidebooks became well known for providing long historical accounts of their sites, often drawing on the plots of Romantic novels for the details. Indeed, Sir Walter Scott's historical novels Ivanhoe and Kenilworth helped to establish the popular Victorian image of a Gothic medieval castle. Scott's novels set in Scotland also popularised several northern castles, including Tantallon which was featured in Marmion. Histories of Ireland began to stress the role of castles in the rise of Protestantism and "British values" in Ireland, although tourism remained limited. These were particularly popular at beginning of the 19th century, and again later in the Victorian period. The later Victorians built the Welsh Castell Coch in the 1880s as a fantasy Gothic construction and the last such replica, Castle Drogo, was built as late as 1911. Another response was to improve existing castles, bringing their often chaotic historic features into line with a more integrated architectural aesthetic in a style often termed Gothic Revivalism. There were numerous attempts to restore or rebuild castles so as to produce a consistently Gothic style, informed by genuine medieval details, a movement in which the architect Anthony Salvin was particularly prominent – as illustrated by his reworking of Alnwick and much of Windsor Castle. The style also proved popular in Ireland with George Jones' Oliver Castle in the 1850s, for example, forming a good example of the fashion. As with Gothic Revivalism, Scots Baronial architects frequently "improved" existing castles: Floors Castle was transformed in 1838 by William Playfair who added grand turrets and cupolas. In a similar way the 16th century tower house of Lauriston Castle was turned into the Victorian ideal of a "rambling medieval house". With this pace of change concerns had begun to grow by the middle of the century about the threat to medieval buildings in Britain, and in 1877 William Morris established the Society for the Protection of Ancient Buildings. One result of public pressure was the passing of the Ancient Monuments Protection Act 1882, but the provisions of the act focused on unoccupied prehistoric structures and medieval buildings such as castles were exempted from it leaving no legal protection.
1900-1945 жылдар
Ғасырдың бірінші жартысында бірнеше қамалдар сақталды немесе қайтадан әскери қолдануға берілді. Ирландияның Тәуелсіздік соғысы кезінде Дублин қамалы 1922 жылы билік пен қамалды Ирландия еркін мемлекетіне беруге дейін Ирландиядағы британдық әкімшілік, әскери және барлау операцияларының орталығы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лондон мұнарасы күдікті тыңшыларды ұстау және ату үшін пайдаланылды, сондай-ақ 1941 жылы Адольф Гитлердің орынбасары Рудольф Гессіні қысқа мерзімге қамауға алды. Эдинбург қамалы соғыс тұтқындарына арналған жай ретінде пайдаланылды, ал Виндзор қамалы құнды патшалық қазынадан айырылып, британдық патшалық отбасын бомбалау қаупінен қорғау үшін қолданылды. Кейбір жағалаудағы қамалдар теңіз операцияларын қолдау үшін пайдаланылды: Довер қамалының ортағасырлық бекіністері Довер бұғазындағы қорғаныс жүйесінің негізі болды; Шотландиядағы Питреви қамалы Корольдік теңіз күштерін қолдады; ал Ирландиядағы Каррикфергус қамалы жағалау қорғаныс базасы ретінде пайдаланылды. Кейбір қамалдар, мысалы Кембридж және Певенси, неміс басқындығы болған жағдайда жергілікті қорғаныс жоспарларына енгізілді. Соғыстан кейін осы қамалдардың бір бөлігі әскери маңызын сақтап қалды; Довер 1950 жылдарға дейін ядролық соғысқа дайындық бойынша басқару орталығы ретінде пайдаланылды, ал Питревиді НАТО 21-ші ғасырдың басына дейін қолданды. Британдық қамалдарға деген мәдени қызығушылық 20-шы ғасырда да жойылған жоқ. Кейбір жағдайларда бұл жағымсыз салдарға әкелді, өйткені бай коллекционерлер қамалдардан архитектуралық ерекшеліктер мен басқа да тарихи артефакттарды сатып алып, өз коллекцияларына қосты, бұл мәселе ресми түрде алаңдаушылық тудырды. Маңызды жағдайлардың бірі – 1925 жылы Уильям Рэндольф Херст сатып алған және кейіннен Ұлыбританияның әртүрлі жерлерінен алынып келген көптеген ортағасырлық ғимараттармен безендірілген Сент-Донат қамалы, сондай-ақ Хорнби қамалының көп бөлігі сатылып, АҚШ-тағы сатып алушыларға жіберілгені болды. Осы оқиғалардың нәтижесінде, 1900 және 1910 жылдардағы парламент актілері арқылы қамалдарды қорғауға қатысты заңдық өкілеттіктер кеңейтілді. Сол сияқты, Ирландия Азамат соғысы аяқталғаннан кейін, жаңа Ирландия мемлекеті ирланд ұлттық ескерткіштерін қорғау үшін бұрынғы британдық заңнаманы кеңейту және нығайту бойынша шаралар қабылдады. Ғасырдың басында британдық қамалдарда бірқатар ірі қалпына келтіру жобалары жүргізілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Чепстоу, Бодиам, Кернарфон және Таттершал қалаларында жұмыстар атқарылды. Соғыс аяқталғаннан кейін 1920 жылдары Пемброк, Керфилли және Гудрич қалаларында ірі мемлекеттік қаржымен қалпына келтіру жобалары жүзеге асырылды. Бұл жұмыс көбінесе қамал қираған жерлердегі, әсіресе, ағаш өсімдіктерін кесуге және зақымдалған немесе тұрақсыз тастарды жоюға бағытталды; Бомарис сияқты қамалдардың орларын тазалап, сумен толтырды. Шотландиядағы Эйлен Донан сияқты кейбір қамалдар соғыс аралық жылдары қайтадан салынды. Ұлыбританияның алғашқы киноиндустриясы қамалдарға қызығушылық танытты, бұл 1913 жылы Чепстоу қамалында түсірілген «Иванхоу» фильмінен басталып, АҚШ-тың белгілі актері Кинг Багготтың қатысуымен жүзеге асты.
During the first half of the century several castles were maintained, or brought back into military use. During the Irish War of Independence Dublin Castle remained the centre of the British administration, military and intelligence operations in Ireland until the transfer of power and the castle to the Irish Free State in 1922. During the Second World War the Tower of London was used to hold and execute suspected spies, and was used to briefly detain Rudolf Hess, Adolf Hitler's deputy, in 1941. Edinburgh Castle was used as a prisoner of war facility, while Windsor Castle was stripped of more delicate royal treasures and used to guard the British royal family from the dangers of the Blitz. Some coastal castles were used to support naval operations: Dover Castle's medieval fortifications used as basis for defences across the Dover Strait; Pitreavie Castle in Scotland was used to support the Royal Navy; and Carrickfergus Castle in Ireland was used as a coastal defence base. Some castles, such as Cambridge and Pevensey, were brought into local defence plans in case of a German invasion. A handful of these castles retained a military role after the war; Dover was used as a nuclear war command centre into the 1950s, while Pitreavie was used by NATO until the turn of the 21st century. The strong cultural interest in British castles persisted in the 20th century. In some cases this had destructive consequences as wealthy collectors bought and removed architectural features and other historical artefacts from castles for their own collections, a practice that produced significant official concern. Some of the more significant cases included St Donat's Castle, bought by William Randolph Hearst in 1925 and then decorated with numerous medieval buildings removed from their original sites around Britain, and the case of Hornby, where many parts of the castle were sold off and sent to buyers in the United States. Partially as a result of these events, increasing legal powers were introduced to protect castles – acts of parliament in 1900 and 1910 widened the terms of the earlier legislation on national monuments to allow the inclusion of castles. Similarly, after the end of the Irish Civil War, the new Irish state took early action to extend and strengthen the previous British legislation to protect Irish national monuments. Around the beginning of the century there were a number of major restoration projects on British castles. Before the outbreak of the First World War work was undertaken at Chepstow, Bodiam, Caernarfon and Tattershal; after the end of the war various major state funded restoration projects occurred in the 1920s with Pembroke, Caerphilly and Goodrich amongst the largest of these. This work typically centred on cutting back the vegetation encroaching on castle ruins, especially ivy, and removing damaged or unstable stonework; castles such as Beaumaris saw their moats cleaned and reflooded. Some castles such as Eilean Donan in Scotland were substantially rebuilt in the inter war years. The early UK film industry took an interest in castles as potential sets, starting with Ivanhoe filmed at Chepstow Castle in 1913 and starring US leading actor King Baggot.
1945 ХХІ ғасыр
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қамалдардың көркем қираған халдері сәннен шықты. Сақтауға басымдық беру қамалдарды қалпына келтіруге қатысты, сондықтан Оливер Крейтон мен Роберт Хигхэм оларды «ұқыпты күтілген құрылым, таза көгалдар және [бір] жоғары реттелген, келушілерге ыңғайлы орта» деп сипаттады, бірақ қамалдардың түпкілікті келбетін қайта жасау немесе көшіруге көңіл бөлмеді. Нәтижесінде, бүгінгі күні туристік орындар ретінде пайдаланылатын қамалдардың тас қабырғалары мен қабырғалары ортағасырлық дәуірдегіден әлдеқайда жақсы жағдайда. Өткеннің кең пейзаждарын сақтау да маңыздырақ болды, бұл ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізімі бағдарламасының 1980 жылдары Бомарис, Кернарфон, Конви, Харлех, Дарем және Лондон мұнарасы сияқты бірнеше британдық қамалдарды ерекше халықаралық мәдени маңызға ие деп мойындауында көрінді. Қазіргі таңда Англиядағы қамалдардың ең ірі тобы 1983 жылы бұрынғы Құрылыс министрлігінен құрылған «Англия мұрасы» меншігінде. Ұлттық қор 1950 жылдары Англияда көбірек мүлікті сатып алды және ол екінші ірі жеке меншік иесі болып табылады, одан кейін әртүрлі ағылшын жергілікті билік органдары және соңында шағын жеке меншік иелері келеді. Лондон мұнарасы мен Виндзор сияқты патшалық қамалдар ұлт атынан Патшалық сарайлар мүлкіне тиесілі. Шотландияда ұқсас ұйымдар бар, онда Шотландияның Ұлттық қоры 1931 жылы құрылды, ал Ирландияда 1948 жылы «An Taisce» құрылды, ол Ирландияның Құрылыс министрлігімен бірлесіп қамалдар мен басқа да нысандарды күтіп ұстауға жұмыс істейді. Соңғы жылдары қамалдарды басқару үшін бірнеше жаңа ұйымдар пайда болды, мысалы, «Лендмарк Траст» және «Ирландия Лендмарк Траст», олар соңғы онжылдықтарда Ұлыбритания мен Ирландияда бірқатар қамалдарды қалпына келтірді. Қамалдар әлі де өте танымал орындар болып табылады: 2018 жылы Лондон мұнарасына 2,9 миллионға жуық адам келді, Эдинбург қамалына 2,1 миллион, Лидс қамалына 466 мың, ал Довер қамалына 365 мың адам келді. Көп жылдар бойы өзінің мұралық мұрасының туристік әлеуетін пайдаланбаған Ирландия 1960 және 1970 жылдары туристерді көбірек тартуға кірісті, ал ирландтық қамалдар қазір ирландтық туристік индустриясының маңызды бөлігін құрайды. Британдық және ирландтық қамалдар бүгінде халықаралық кино индустриясымен тығыз байланысты, қамалдарға сапарлар енді тек тарихи орынға барумен ғана шектелмейді, сонымен қатар танымал фильмнің түсірілген жеріне баруды да қамтиды. Ұлыбританияның тарихи қамалдарының басқаруы мен күтуі кейде даулы мәселелерге ұшырайды. ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басындағы қамалдар көбінесе мұра индустриясының бөлігі болып саналады, онда тарихи орындар мен оқиғалар коммерциялық тұрғыдан келушілерге тартымды нысандар ретінде ұсынылады. Дэвид Ловентал сияқты кейбір ғалымдар осы тарихтардың үнемі мәдени және әлеуметтік тұрғыдан қайта құрылуын сынады және Лондон мұнарасы сияқты орындардың «коммерциялық төмендеуіне» наразылық білдірді. Бұл тарихи мүлікті қалай басқару мәселесі көбінесе өте практикалық шешімдерді қажет етеді. Спектрдің бір шетінде меншік иелері мен сәулетшілер жеке үй ретінде пайдаланылатын кішкентай, құлдырап бара жатқан қамалдарды жөндеудің практикалық қиындықтарымен күресуге тура келді, мысалы, Пиктон қамалында ылғал едәуір проблема тудырды. Масштабтың екінші шетінде 1992 жылы Виндзор қамалындағы өрт өртенген қамал қанатын қалай ауыстыру керектігі, заманауи дизайнды енгізудің дәрежесі және 37 миллион фунт стерлингтік шығындарды кім төлеуі керектігі туралы ұлттық пікірталас туды (2009 жылғы баға бойынша 50,2 миллион фунт стерлинг). Кенилворттағы Елизавета стиліндегі қамал бақтарын қайта құрудың болжамды және коммерциялық жұмыстары археологиялық және тарихи дәлелдерді түсіндіру бойынша қызу академиялық пікірталасқа әкелді. Сақтау үрдісі өзгерді және соғыстан кейінгі сақтауға қатысты басым көзқараспен салыстырғанда, 1995 жылы «Англия мұрасы» сатып алған Вигмор сияқты қамалдардағы соңғы жұмыстар нысанға араласу дәрежесін барынша азайтуға тырысты. Виктория дәуірінің тарихшылары Джордж Кларк және Джон Паркер британдық қамалдар әскери қорғаныс мақсатында салынған деген тұжырымға келді, бірақ олардың тарихы жаулап алудан бұрын болған деп сенді, сондықтан ауылдағы мотталарды римдіктер немесе келттер салған деп қорытындылады. Тарихшылар мен археологтардың қамалдарды зерттеуі ХХ ғасырда едәуір дамыды. ХХ ғасырдың басында тарихшы және археолог Элла Армитаж 1912 жылы британдық қамалдардың шын мәнінде нормандық енгізілім екенін нақты дәлелдеген маңызды кітап жариялады, ал тарихшы Александр Томпсон да сол жылы Англия қамалдарының орта ғасырлардағы әскери даму бағытын көрсететін еңбек жариялады. Англияның Виктория округтік тарихы елдің қамалдарының беспрецеденттік масштабта құжаттамасын жүргізіп, тарихи талдау үшін қосымша ресурс ұсынды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін британдық қамалдардың тарихи талдауы Арнольд Тейлор, Р. Аллен Браун және Д. Дж. Каткарт Кінгтің үстемдігінде болды. Бұл ғалымдар археологиялық дәлелдердің өсуін пайдаланды, өйткені 1940 жылдары мотт және бекініс қамалдарының қазбалары көбейді, ал қамалдардың қазбаларының саны 1960 жылдары екі есеге артты. Қалалық аймақтардағы қамалдардың саны қауіп төңкеріліп жатқандықтан, 1972 жылы Лондонның Бейнард қамалының дамуына байланысты туған қоғамдық дау-дамай құтқару археологиясының қаржыландыруын реформалауға және қайта бағыттауға ықпал етті. Бұған қарамастан, 1974 жыл мен 1984 жыл аралығында қамалдардың қазбалары азайды, археологиялық жұмыс көбінесе кішкентай, бірақ аз ірі масштабты нысандарда қазба жұмыстарын жүргізуге бағытталды. Британдық қамалдарды зерттеу негізінен олардың әскери рөлін талдауға бағытталды, бұл Томпсонның ғасыр басында ұсынған эволюциялық үлгісіне сүйенді. 1990 жылдары британдық қамалдардың түсіндірілуіне кең ауқымды қайта бағалау жүргізілді. Бодиам қамалының тарихы мен мағынасы туралы қызу академиялық пікірталас бұрын әскери деп саналған қамалдардың көптеген ерекшеліктерінің шын мәнінде мәртебе мен саяси билік үшін салынғанын көрсетті. Тарихшы Роберт Лиддиард сияқтылар бұрынғы «нормандық милитаризм» парадигмасы Ұлыбритания қамалдарының қалыптасуының қозғаушы күші ретінде «бейбіт күш» моделімен ауыстырылды деді. Келесі жиырма жыл қамалдар туралы маңызды жарияланымдардың көбеюімен сипатталды, бұл бекіністердің әлеуметтік және саяси аспектілерін, сондай-ақ тарихи ландшафттағы олардың рөлін зерттеді. Бұл «жаңашыл» көзқарасқа қарсылық көрсетілгенімен, ол бүгінгі күні академиялық әдебиетте басым тақырып болып табылады.
After the Second World War picturesque ruins of castles became unfashionable. The conservation preference was to restore castles so as to produce what Oliver Creighton and Robert Higham have described as a "meticulously cared for fabric, neat lawns and [a] highly regulated, visitor friendly environment", although the reconstruction or reproduction of the original appearance of castles was discouraged. As a result, the stonework and walls of today's castles, used as tourist attractions, are usually in much better condition than would have been the case in the medieval period. Preserving the broader landscapes of the past also rose in importance, reflected in the decision by the UNESCO World Heritage Site programme to internationally recognise several British castles including Beaumaris, Caernarfon, Conwy, Harlech, Durham and the Tower of London as deserving of special international cultural significance in the 1980s. The single largest group of English castles are now those owned by English Heritage, created out of the former Ministry of Works in 1983. The National Trust increasingly acquired castle properties in England in the 1950s, and is the second largest single owner, followed by the various English local authorities and finally a small number of private owners. Royal castles such as the Tower of London and Windsor are owned by the Occupied Royal Palaces Estate on behalf of the nation. Similar organisations exist in Scotland, where the National Trust for Scotland was established 1931, and in Ireland, where An Taisce was created in 1948 to working alongside the Irish Ministry of Works to maintain castles and other sites. Some new organisations have emerged in recent years to manage castles, such as the Landmark Trust and the Irish Landmark Trust, which have restored a number of castles in Britain and Ireland over the last few decades. Castles remain highly popular attractions: in 2018 nearly 2.9 million people visited the Tower of London, 2.1 million visited Edinburgh Castle, 466,000 visited Leeds Castle and 365,000 visited Dover Castle. Ireland, which for many years had not exploited the tourist potential of its castle heritage, began to encourage more tourists in the 1960s and 1970s and Irish castles are now a core part of the Irish tourist industry. British and Irish castles are today also closely linked to the international film industry, with tourist visits to castles now often involving not simply a visit to a historic site, but also a visit to the location of a popular film. The management and handling of Britain's historic castles has at times been contentious. Castles in the late 20th and early 21st century are usually considered part of the heritage industry, in which historic sites and events are commercially presented as visitor attractions. Some academics, such as David Lowenthal, have critiqued the way in which these histories are constantly culturally and socially reconstructed and condemned the "commercial debasement" of sites such as the Tower of London. The challenge of how to manage these historic properties has often required very practical decisions. At one end of the spectrum owners and architects have had to deal with the practical challenges of repairing smaller decaying castles used as private houses, such as that at Picton Castle where damp proved a considerable problem. At the other end of the scale the fire at Windsor Castle in 1992 opened up a national debate about how the burnt out castle wing should be replaced, the degree to which modern designs should be introduced and who should pay the £37 million costs (£50.2 million in 2009 terms). At Kenilworth the speculative and commercial reconstruction of the castle gardens in an Elizabethan style led to a vigorous academic debate over the interpretation of archaeological and historical evidence. Trends in conservation have altered and, in contrast to the prevailing post war approach to conservation, recent work at castles such as Wigmore, acquired by English Heritage in 1995, has attempted to minimise the degree of intervention to the site. Victorian historians such as George Clark and John Parker concluded that British castles had been built for the purposes of military defence, but believed that their history was pre Conquest – concluding that the mottes across the countryside had been built by either the Romans or Celts. The study of castles by historians and archaeologists developed considerably during the 20th century. The early 20th century historian and archaeologist Ella Armitage published a ground breaking book in 1912, arguing convincingly that British castles were in fact a Norman introduction, while historian Alexander Thompson also published in the same year, charting the course of the military development of English castles through the Middle Ages. The Victoria County History of England began to document the country's castles on an unprecedented scale, providing an additional resource for historical analysis. After the Second World War the historical analysis of British castles was dominated by Arnold Taylor, R. Allen Brown and D. J. Cathcart King. These academics made use of a growing amount of archaeological evidence, as the 1940s saw an increasing number of excavations of motte and bailey castles, and the number of castle excavations as a whole went on to double during the 1960s. With an increasing number of castle sites under threat in urban areas, a public scandal in 1972 surrounding the development of the Baynard's Castle site in London contributed to reforms and a re prioritisation of funding for rescue archaeology. Despite this the number of castle excavations fell between 1974 and 1984, with the archaeological work focusing on conducting excavations on a greater number of small scale, but fewer large scale sites. The study of British castles remained primarily focused on analysing their military role, however, drawing on the evolutionary model of improvements suggested by Thompson earlier in the century. In the 1990s a wide reaching reassessment of the interpretation of British castles took place. A vigorous academic discussion over the history and meanings behind Bodiam Castle began a debate, which concluded that many features of castles previously seen as primarily military in nature were in fact constructed for reasons of status and political power. As historian Robert Liddiard has described it, the older paradigm of "Norman militarism" as the driving force behind the formation of Britain's castles was replaced by a model of "peaceable power". The next twenty years was characterised by an increasing number of major publications on castle studies, examining the social and political aspects of the fortifications, as well as their role in the historical landscape. Although not unchallenged, this "revisionist" perspective remains the dominant theme in the academic literature today.