Кіріспе

Оуэн Херлидің 2001 жылғы «Жұтқырдағы Барби» фильмі – 2001 жылғы анимациялық фантастикалық фильм, Mainframe Entertainment және Mattel Entertainment компаниялары бірлесіп жасаған, ал Artisan Home Entertainment таратып шығарған. Е.Т.А. Гофманның 1816 жылғы «Жұтқыр және тышқан патшасы» атты әңгімесінен еркін бейімделген, сонымен қатар П.И. Чайковскийдің 1892 жылғы «Жұтқыр» балетінен музыка алынған. Бұл кейіпкердің 1987 жылғы телеарналық ерекше фильмдерінен кейінгі тұңғыш толық метражды фильмі болды: «Барби және Рокерлер: Күннен тыс әлем» және «Барби және сезімталдар: Жерге қайта оралу», Барби дауысын Келли Шеридан сомдады. Сонымен қатар, бұл компьютерлік анимациямен жасалған алғашқы Барби фильмі еді. «Жұтқырдағы Барби» фильмі 2001 жылдың 2 қазанында Artisan компаниясы арқылы VHS форматында тұңғыш рет көрсетілді, ал бірнеше аптадан кейін 23 қазанда DVD форматында жарық көрді. Фильмнен түскен жалпы табыс 150 миллион долларды құрады. Фильм «Ең үздік анимациялық видеопремьера» номинациясында Video Premiere Award сыйлығын жеңіп алды. Фильмдегі балет сахналарында Нью-Йорк қалалық балетінің бишілерінің қозғалыстары моушн-кэпчур технологиясы арқылы бейнеленген. Mainframe Entertainment студиясында 22 суретші фильмді төрт ай бойы анимациялады, кейбір визуалды эффекттер үшін Softimage және Maya бағдарламалары қолданылды. Адам емес кейіпкерлердің барлығы кілттік кадрлар арқылы жасалған, ал адам кейіпкерлерінің қозғалысын Motion Analysis жүйесі (Filmbox және Eva бағдарламалық қамтамасымен бірге) арқылы түсіріп, ротоскопиялық эффектіге қол жеткізді. Аниматорлар бір апта бойы Лонг-Айлендтегі Acclaim Motion Capture студиясында Нью-Йорк қалалық балетімен бірге жұмыс істеді, бишілердің қозғалысын түсіруге үш күн жұмсалды. Аниматорлардың бірі Барби шашының қозғалысын анимациялаумен айналысты. Маккарон былай деді: «Барбидің шашы әрқашан мойнына түседі, «Шрек» фильміндегі Принцесса Фиона сияқты тоқылмайды, сондықтан оны түсіріп ұстау қажет болды. Оның шашы оның денесімен қиылыспауы үшін арнайы шаш ұстағыш құрылғы жасалды. Шашына жұмсалған күтім мен назарды ескерсек, ол жеке тұлға сияқты болды». Мария Ковровски (Барби/Клара). Кейіннен фильм 2004 жылдың 21 наурызында Nickelodeon телеарнасында көрсетілді. DVD-де фильмнің кең экранды және панорамалық, сонымен қатар сканирленген нұсқалары бар. DVD-дегі бонус материалдарына Нью-Йорктегі Американдық балет мектебінде балет бишісі болуға дайындалып жатқан қыздар туралы деректі фильм, сонымен қатар балаларға оң рөлдік ойындарды үйрететін «Барбимен бірге ойна» мүмкіндігі кіреді. Фильмді 2010 жылдың 5 қазанында Universal Studios Home Entertainment компаниясы қайта шығарды.

Халықаралық

2001 жылдың ақпан айында Entertainment Rights компаниясы Mattel компаниясынан фильмнің барлық халықаралық теледидар және үй видео құқықтарын 1,6 миллион фунт стерлингке сатып алды. Фильм Ұлыбританияда Right Entertainment/Universal Pictures Video компаниясы арқылы 2001 жылдың 29 қазанында VHS форматында шығарылды, бұл жаңа еншілес компанияның алғашқы өнімі болды. Фильм Ұлыбританияда коммерциялық сәттілікке қол жеткізіп, шығуының алғашқы аптасында 100 000 дана сатылды. 2002 жылдың 25 наурызында DVD форматында жарық көрді, ал сәуір айына қарай екі форматта да барлығы 700 000 дана сатылды. Entertainment Rights 2001 жылдың шілдесінде Universal Pictures Visual Programming компаниясына Ұлыбритания мен Ирландиядан тыс жерлерде үй видео құқықтарына лицензия берді. Бұл келісім Universal компаниясына Right Entertainment өнімдерін Ұлыбритания мен Ирландияда таратуға мүмкіндік берді. ER сондай-ақ 2003 жылдың мамырына дейін Германия, Франция, Италия, Гонконг, Оңтүстік Корея және Австралия сияқты елдерде теледидар құқықтарын алдын ала сатты.

Коммерциялық қабылдау

"Барби және Жаңғақ бұзғыш" 94% сатылыммен және видео мен DVD форматтарында 3,5 миллионнан астам дана сатылды. АҚШ-та 2001 жылғы ең танымал балалар видеоларының арасында екінші орынды иеленді.

Сыни жауап

"Барби және Жаңғақжасау" Rotten Tomatoes сын-сараптар сайтында 5 сыншының пікіріне сүйене отырып, 20% балл жинады. The New York Times газетінен Кэрин Джеймс: «Фильм Барбидің талаптары төменгі ережелеріне сай жақсы жасалған. Ондағы әуендер мен сиқырлы түрленулер кішкентай балаларға арналған қызықты және жағымды оқиға» деп жазды. Parenting журналында фильм «қыз балалардың өзіне сенуі мен мейірімділігі армандарын орындауға қалай көмектесетінін» көрсетеді деп айтылған. The Philadelphia Inquirer газетінен Питер Добрин «Барби және Жаңғақжасау» романын «әдемі сюжеті бар ақылды туынды» деп атады. The Video Librarian журналынан Р. Питман: «Түсті анимациясы, балаларға арналған сценарийі және тамаша "негізгі" музыкасы [ ] отбасылық көру үшін жағымды жағдай жасайды, ал ертегі билері (Питер Пэн мен Фантазиядағы сахналарға ұқсас) шынымен де жарқырайды» деп жазды. Фильмді «шынайы арман» деп атаған Video Store Magazine журналынан Реми Склар балалардың классикалық музыка мен балеттен білім алатынын атап өтті, сондай-ақ ұрыс сахналары мен ер адам кейіпкерлері фильмді жас жігіттерге де қызықты ете алатынын жазды. Sunday Age газетінен Роб Лоуинг фильмге 5 жұлдыздың 4-ін беріп, оны «күтпегендей әдемі» деп сипаттады. South Florida Sun Sentinel газетінен Скотт Хеттрик фильмнің сюжетіне, дауыстаған актерлеріне және балетке жоғары баға берді, сондай-ақ: «Басқа 76 минуттық бағдарламаны, тіпті Жаңғақжасаудың басқа нұсқаларын да осылайша оқиғаға, қиялға, романтикаға, юморға, күдікке, балетке және классикалық музыкаға толы деп айту қиын» деп жазды. Indianapolis Star газетінен Марк Д. Аллан фильмге 3 жұлдыз беріп, оны «өте әсерлі» деп атады. Entertainment Weekly сыншысы Эйлин Кларк фильмге «B минус» бағасын берді, себебі фильмде ол күткендей көп балет болмады. Басқа сыншылардың пікірі одан да әртүрлі болды. Variety журналынан Джо Лейдон фильмді «жалпылама фантастикалық оқиға» деп атады, Оз сиқыршысымен ұқсастықтарын байқады және: «Өскелең қыздар «Барби және Жаңғақжасау» фильмінің тәттілігіне риза болар, бірақ олар ата-аналарының немесе олардан үлкен аға-інілерінің осы бейнефильмді қайта-қайта көруін күтпеуі керек» деп жазды. The New York Observer газетінен Роберт Готтлиб «көптеген қызықты эпизодтар мен ақылды жағдайларды» ұнатып, фильмнің анимациясын сынады, кейіпкерлердің сыртқы түрін «көзі мұңды, эмаль күлкісі бар жартылай қатаң целлюлоидты шетелдіктер» деп сипаттады. The Los Angeles Times газетінен Дженифер Фишер оқиғаның «әлдеқайда көп өзгертілгенін» сезінді, сондай-ақ Барби және Жаңғақжасау «бұрынғы Жаңғақжасау оқиғаларынан соншалықты алшақтаған, тіпті Оз сиқыршысын қайта жасап немесе «Саннибрук Кенди Лэндтің Ребеккасы» деп атаған болар еді» деп мәлімдеді. Common Sense Media үшін фильмді сынға алған Джоли Герман оны «мүмкіндігінше жағымсыз мерекелік ертегі» деп бағалады, сондай-ақ Клара кейінгі Барби фильмдеріндегідей емес, пассивті қаһарман екенін анықтады: «Ол Жаңғақжасауға кейбір тапсырмаларын орындауға көмектеседі және Мыстық патшаға қарсы тұрады, бірақ ол қаһармандыққа қарағанда романтикалық байланысқа көбірек қызығушылық танытады».