Кіріспе
Рана (IAST: Rāṇā, Санскрит: राणा) – Үндістан субконтинентіндегі абсолютті индуист монархын білдіретін тарихи атақ. Бүгінде бұл атау Үндістан субконтинентінде мұрагерлік есім ретінде қолданылады. Бұрын "Рана" атағын Үндістанның раджпут патшалары әскери билік атағы ретінде пайдаланған. Рани – рананың немесе әйел монархтың әйеліне берілетін атақ. Бұл атау раджаның әйеліне де қатысты. Күрделі атақтарға Рана Сәби, Ранаджи, Радж Рана, Рана Бахадур және Махарана жатады.
Rana (IAST: Rāṇā, Sanskrit: राणा) is a historical title denoting an absolute Hindu monarch in the Indian subcontinent. Today, it is used as a hereditary name in the Indian subcontinent. "Rana" was formerly used as a title of martial sovereignty by Rajput kings in India. Rani is the title for the wife of a rana or a female monarch. It also applies to the wife of a raja. Compound titles include rana sahib, ranaji, raj rana, rana bahadur, and maharana.
Үндістан субконтинентіндегі қолданысы
"Рана" атағы бұрын Үндістандағы раджпут патшалары әскери билік атағы ретінде қолданылған. Мевардың Сисодия әулеті өзінің патшалық грамоталарында Махарана (महाराणा) атағын кеңінен пайдаланған. Бүгінде, Үнді субконтинентіндегі кейбір раджпут руларының мүшелері оны мұрагерлік атақ ретінде қолданады. Пәкістанда, көбінесе мұсылмандар, сондай-ақ Синдтегі (қазіргі Пәкістан) кейбір индустар оны тұқым қуалайтын атақ ретінде қолданады. Синд штатындағы Амаркотта индуист Тхакур Сода Раджпут билеушісі бар, ол осы атақты пайдаланады. 16 ғасырда Амаркот монархы Рана Прасад, Шер-шах Суриден әскери жеңіліске ұшырап қашқан моғол шаһзадасы Хумаюн мен оның әйелі Хамида Бану Бегумға пана берді. Олардың ұлы Ақбар Амаркот Ранасының бекінісінде дүниеге келді. Непалдың Кунвар ақсүйектерінің басшысы Жунг Бахадур Кунвар, Непалдың премьер-министрі лауазымын нығайтқаннан кейін Рана(джи) және Шри Тиен Махараджа атақтарын алды. Бұл әулет 1846 жылдан 1951 жылға дейін Непал Корольдігінің басқаруын жүзеге асырды, Шах монархын тек қана номиналды фигураға дейін төмендетіп, премьер-министрлік және басқа да мемлекеттік лауазымдарды мұрагерлік етіп берді.
Атауы ретінде
Үндістанның коли тайпалары Рана атағын қолданып, Шевдивадар княздығымен басқарды, ал Сингад бекінісін Дели сұлтандығының сұлтан Мұхаммед бин Туғлуққа қарсы тұрған Коли Рана Наг Наяк басқарды. Рана атағы Үндістан, Пәкістан және Непалдағы түрлі раджпут рулары қолдайды. Үндістан мен Непалда олардың көпшілігі индуист дінін ұстанады.
Непалдағы рана билігі
Непалдағы Рана билігі 1800 жылдардың ортасынан 1900 жылдардың ортасына дейін непалдықтардың, буддалық монахтарға айналғандарының бір ғасыр бойына қанауын көрді. Алғашқы құрбандар буддизмге өткен непалдық Махаяна (тибеттік) буддистері болды, содан кейін дискриминациялық тәжірибелерін тоқтату үшін "Непалдағы Теравада буддизмінің тарихы" еңбегінде Теравада буддизміне көшті.
Киім
Киім аймаққа қарай өзгеше. Тарихи жағдайда, дәстүрлі үнді киімдері тағылған.