Кіріспе

Платонның Сократ диалогы "Мемлекет қайраткері" (wikt:πολιτικός (Πολιτικός]]), Politikós; Латынша: Politicus), сонымен қатар латынша атауымен белгілі, Politicus, Платонның Сократ диалогы. Мәтінде Сократ, математик Теодор, Сократ есімді тағы бір адам ("Кіші Сократ") және Элеялық "Бейтаныс" ([[грекше Xenos, xénos) деп аталатын аты-жөні айтылмаған философ арасындағы әңгіме бейнеленеді. Бұл "софист" немесе "философ" емес, "мемлекет қайраткері" деген ұғымды анықтауға жасалған тытырғақ, және ол "Софист" диалогынан кейін жазылған. "Софист" диалогы софист, мемлекет қайраткері және философ – бір ме, әлде үш түрлі ме деген сұрақтан басталған, соның нәтижесінде Элеялық Бейтаныс олардың үш түрлі екенін, бірақ мұны әрқайсысының толық сипаттамасы арқылы ғана анықтауға болатынын дәлелдеді (Софист 217б). Бірақ Платон кейіпкерлері софист және мемлекет қайраткері туралы өз диалогтарында айтса да, ол философ туралы диалог жазбаған болуы ықтимал.

Мазмұны

Диалог «Софист» аяқталғаннан кейін бірден басталады, Сократ (үлкені) мен Теодор қысқаша талқылауды еске алады, сосын Элеалық бейтаныс Сократ кішімен мемлекет қайраткерінің мәнін диалектикалық зерттеуді бастауды ұсынады. Элеалық бейтаныс пен Сократ кіші «Софист»-те қолданылған бөлу әдісін қайта қолданады, диалектикалық әдістер мен ғасырлар туралы мифке ұқсас миф туралы ойға тоқталады. Әңгімелесушілер ақырында мемлекет қайраткерінің күрделі сипаттамасын береді, бұл зерттеу нысанын "буын жерлерден кесу" арқылы, "құрбандыққа шалынатын мал" сияқты қарастыруды талап етеді (Statesman 287b c). Мемлекет қайраткері – әділ және жақсы билеудің ерекше біліміне ие, азаматтардың мүддесін бірінші орынға қоятын адам. Саясатты осы біліммен немесе гнозиспен басқару керек делінеді. Бұл талап, "Шетелдік" атап өткендей, шын мәнінде билік жүргізгендерге қарсы келеді. Билік жүргізушілер мұндай білімге ие болып көрінеді, бірақ шындығында софистер немесе еліктеушілер болып шығады. Өйткені, Шетелдіктің пікірінше, софист – дұрыс істі білмейтін, бірақ басқаларға білетіндей көрінетін адам. Шетелдіктің ойынша, осы билік біліміне жетудің жолы – әлеуметтік бөліну арқылы. Шетелдік азаматтарды дұрыс басқару үшін бөлінулердің қайда және неге қажет екендігін нақты айтуға тырысады.