Кіріспе
Американдық-британдық әлеуметтік белсенді (1857-1944)
Стэнтон Джордж Койт (11 тамыз 1857 – 15 ақпан 1944) – Америкада туған, Англиядағы этикалық қозғалыстың жетекшісі. Ол 1903 жылы Ұлыбритания азаматына айналды.
Өмірбаян
Стентон Койт 1857 жылғы 11 тамызда Огайо штатының Колумбус қаласында дүниеге келген. Ол Амхерст колледжінде оқыды, онда «Эмерсонның ықпалына түсті», Колумбия университетінде және Берлиннің Гумбольдт университетінде оқыды, онда Георг фон Гизицкиден дәріс алды және 1885 жылы философия докторы ғылымының дәрежесін алды. Койт 1876 жылы құрылған Этикалық мәдениет қоғамында Феликс Адлердің көмекшісі болды, ал докторлық диссертацияны оқуды Адлер ұсынды. 1886 жылы ол Нью-Йорк қаласының Төменгі Шығыс жағындағы «Нейрбоуд гильдиясын» құрды – бұл қазір Университет қоныс үйі деп аталатын қоныс үйі. 1888 жылы ол Лондонға Оңтүстік діни қоғамның пасторы ретінде барды, және оның қызметі кезінде оның талабы бойынша ол Оңтүстік этикалық қоғам (SPES) деп қайта аталды. Ол Ұлыбританияда қоныстанды және кейін британдық азаматтығын алды. 1896 жылы ол Этикалық қоғамдар одағын, кейін Этикалық одақты, кейін Британдық гуманистік қауымдастығын құрды, қазір ол Ұлыбритания гуманистері деп аталады. 1898 жылы Койт неміс өнеркәсібі Фриц фон Ганстың қызы Фанни Адела Ветцларға үйленді, ол 1932 жылы қайтыс болды. Аделаның ақшасымен Корольдік жолындағы бұрынғы методист шіркеуі сатып алынды. Олардың үш қызы болды (Адела, Гвендолен және Вирджиния), ал оның әйелі бұрынғы некесінен үш бала әкелді: Ричард, Маргарет және Элизабет. Койт 1923 жылы өмірінің соңына таман оқыды. 1926 жылы ол Николай Хартманның «Этика» атты үш томдық еңбегін аударды. 1908 жылы ол Кенсингтонда автобус жүргізушісіне жасаған ұятсыз шабуыл үшін бір айға түрмеге жабылды, бірақ апелляциялық сотта бұл үкім жойылды. Ұлыбританияда тұратын америкалық ретінде Койт АҚШ пен Ұлыбритания арасында үнемі саяхаттап жүрді және 1912 жылы «Титаниктен» аман қалғандарды құтқарып алған «Карпатия» кемесінде болды. Койт 1935 жылы Этикалық қозғалыстың жетекшісі қызметінен кетіп, оның орнына «шіркеулік» элементтерді жойған Гарольд Блэкхэм келді, бұл Блэкхэм мен Джулиан Хакслидің Британдық гуманистік қауымдастығын құруына жол ашты. Кейін Койт Сассекс штатының Истборн қаласының жанында тұрды. 1914 жылы Батыс Лондон этикалық қоғамы өз атын ресми түрде Этикалық шіркеу деп өзгертті. 1918 жылы оның мүшелерінің саны 300-ге дейін азайды. Койт гуманистерге «гуманистік мағынадағы діни терминдерді» қолдануды және «шіркеу», «уағыз», «пастор», «ғибадат» және «қызмет» сияқты сөздерді гуманистік мақсаттар үшін қайта анықтауды ұсынды. Бұл ұсыныс этикалық қозғалысты мәдени христиандар үшін христиандықтан айырылуды жеңілдетуге бағытталған. Бірақ бұл тәсілдің тиімділігі, Виктория дәуірінің соңында сәтті қолданылған болса да, 20 ғасырдың бірінші жартысында атеистер мен агностиктердің сенімді және ашық буыны үшін тиімсіз болды. Оның күш-жігерін оның ізбасарлары кері қайтарды, олар Этикалық шіркеуде (ол Батыс Лондон этикалық қоғамы болып қайта құрылды) және ұлттық Этикалық одақта (ол Британдық гуманистік қауымдастығы ретінде реформаланды). Аделаның қайтысынан кейін Койт Этикалық шіркеуде ізбасар іздеді, ал Гарри Снелл, Гарольд Блэкхэм және Койттың қызы Вирджиния 1933 жылы пасторлар болып тағайындалды. 1953 жылы Этикалық шіркеу ғимараты католик шіркеуіне сатылды, ал түскен қаражат Лондонның батысындағы 13 Prince of Wales Terrace сатып алуға жұмсалды, ол Стэнтон Койт үйіне айналды. Этикалық шіркеудің атауы Батыс Лондон этикалық қоғамына қайта оралды және Этикалық одаққа қайта қосылды. Көп жылдар өткен соң Койттың Этикалық шіркеуі режиссер Ричард Кертиске қайта сатылды және «Ноттинг-Хилл» фильміндегі көк есік ретінде танымал болды.