Кіріспе

Вилла Барбаро, сондай-ақ Вилла ди Мазер деп те аталады, Италияның солтүстігіндегі Венето аймағындағы Мазер қаласында орналасқан үлкен вилла. Оны итальяндық Ренессанс архитекторы Андреа Палладио жобалап салды, ал фрескаларын Паоло Веронезе, скульптураларын Алессандро Виттория жасады. Вилла Аквилея патриархы және Англия королевасы Елизавета I-нің елшісі Даниэле Барбаро мен оның інісі, Франция королі Карл IX-тың елшісі Маркантонио үшін салынды. 1996 жылы вилла ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.

Тарих

Жер бастапқыда Арбиль, содан кейін Джустиниани отбасыларына тиесілі болған, кейін Барбаро отбасының меншігіне ауысты. Вилланың құрылыс мерзімі туралы түрлі деректер бар. Архитектура тарихшысы Адалберт даль Лаго 1560 және 1570 жылдар аралығында салынғанын айтады, ал басқалары вилланың 1558 жылы көбінесе аяқталғанын мәлімдейді. Хобсон даль Лагопен келіседі, құрылыс жұмысының басталған күні шамамен 1560 жыл болуы мүмкін. Осы кезде Палладио Даниэледің бір жарияланымына – римдік сәулетші Витрувийдің еңбектеріне түсініктемеге суреттер салған. Хобсон Даниэлені вилланы салу идеясын ғана емес, сонымен қатар сәулетшіні және мүсінші Алессандро Витторияны таңдауды ұйымдастырумен де байланыстырады. Даниэле өнерді білуші ретінде жақсы танымал болғанымен, вилланың ұзақ мерзімді мақсаты Маркантонио отбасы мен олардың ұрпақтары үшін болған. Барбаро отбасының жоғалуынан кейін, вилла әйел желісі арқылы Тревисан, содан кейін Басадонна отбасыларына, одан кейін Манинге өтті. Венецияның соңғы дожі Людовико Манин оны бірнеше жыл бойы жалға алған Джан Баттиста Колферайға сатты. Уақыт өте келе қираған вилланы 1850 жылы бай өнеркәсіпші Санте Джакомелли сатып алып, Занотти және Эжен Моретти Ларезе сияқты суретшілердің жұмыстарын пайдалана отырып, жаңарту жұмыстарын бастады. Ұлы соғыс кезінде вилла итальяндық үшінші армияның генералы Сквиллачинің штабы ретінде пайдаланылды. 1934 жылы Венеция кинофестивалінің негізін қалаушы және Джованни Волпидің әкесі Джузеппе Волпи ди Мизурата графы вилланы қызы Марина үшін сатып алды, ол қалпына келтіруді жалғастырды. Маринаның ұрпақтары бүгінге дейін сол жерде тұрып келеді. 1996 жылы ЮНЕСКО Вилла Барбароны «Виченца қаласы және Венето аймағындағы Палладий виллалары» деген аталымменгі Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізді, оған жиырмадан астам вилла кіреді. Вилла жалпы жұртшылыққа ашық. Кешенде вилланың атымен аталатын шарап өндіретін шаруашылық та бар.

Сәулет

Палладио вилланы үлкен саябаққа созылатын төменгі сызықтармен жоспарлаған. Қабаттың жоспары күрделі: ұзын осқа перпендикуляр бөлмелермен төртбұрышты, орталық блок сәл ілгері шығып, онда негізгі қабылдау бөлмесі орналасқан. Рим ғибадатханасының портигіне ұқсайтын орталық блок төрт ионикалық бағанамен әсемделген, бұл мотив Римдегі Фортуна Вирилис ғибадатханасынан шабыттанған. Орталық блоктың үстінде Барбаро отбасының геральдикалық белгілері бейнеленген үлкен фронтон тұр. Фронтонның астында, вилланың ентаблетурасында бауырлардың әкесіне арналған латынша жазу бар; жазу былай аударылады: «Даниел Барбаро, Аквилея патриархы, және оның інісі Маркантонио, Франческо Барбароның ұлдары». Орталық блок екі симметриялық қанатпен шеңберленген. Қанаттар екі қабатты, бірақ алдынан ашық аркада орналасқан. Әдетте Палладио қанаттарды ауыл шаруашылығына қажетті функционалдық үй-жайлар үшін жобалаған. Барбаро вилласы ерекшелігі – баршестің (екі қанаттың аркадаларының артындағы бөлмелер) жоғарғы қабатында жеке тұрғын жайлардың болуы. Мазер иелігі салыстырмалы түрде кішкентай болғандықтан, Вилла Эмодағыдай көп сақтау кеңістігіне мұқтаж болмады. Қанаттар павильондармен аяқталады, олардың фронтондарының астында үлкен күн сағаттары орнатылған. Павильондардың ең жоғарғы қабатында көгершіндерге арналған бөлмелер, ал төменгі қабаттары шарап жасау, мал шаруашылығы және тұрмыстық қажеттерге пайдаланылды. Палладионың көптеген виллаларында осыған ұқсас павильондар жасырын фасад артында қарапайым шаруашылық ғимараттары болды. Палладионың вилла архитектурасының ерекше белгісі – олар Палладионың түпнұсқалық жобаларынан шабыттанған Палладио стилінде көптеп көшіріліп, өңделді.

Интерьер

Пиано нобильдің ішкі жағы Паоло Веронезенің сол дәуірдегі ең қазіргі стильде салған фрескаларымен әсемделген. Бұл суреттер осы суретшінің ең маңызды фреска циклын құрайды және сол кездегі басқа вилла суретшілері салған көптеген фрескаларға үлгі болды. Фрескалар 1560 жылдардың басына немесе одан сәл бұрын жасалған. Фрескаларды бөлмелер бойынша сипаттасақ: Олимп залында Веронезе үй иесі, Маркантонио Барбароның әйелі Джустиниананы кішкентай ұлы, күтімші және отбасының жануарлары – попугай мен шпаниель итімен бірге бейнелеген. Отбасылық итті тағы бір бөлмеде, Кішкентай Ит бөлмесінде де көруге болады. Crociera бөлмесінде қиял-ойға берілген пейзаждар мен вилла қызметкерлері trompe l'œil есіктерінен қарап тұрған көріністер бейнеленген. Мұнай шам бөлмесінде ізгілік пен күш-қуатты символдайтын суреттер бар. Бахус бөлмесінде шарап жасау сахналары мен Амбуданс бейнесі ойылған қызыл түтін шығаратын ошақ көрсетілген, бұл вилланың көркемдік идеалдарын және сәнін көрсетеді. Солтүстік салон төбесіндегі фрескада зодиак белгілерімен байланысты классикалық құдайлар бейнеленген планеталар суреттелген. Жер анасы Гайя айдаһардың үстінде отырған күйінде бейнеленген.

Шіркеу (Темпиетто Барбаро)

Өмірінің соңында Палладио Вилла Барбаро мен Мазер ауылына қызмет ету үшін Темпиетто Барбаро шіркеуін салуға мүмкіндік алды. Темпиетто Барбароның қашан салынғаны нақты белгісіз, бірақ 1580 жылғы фриз жазуында Палладио мен оның демеушісі Маркантонио Барбароның есімдері көрсетілген. Темпиетто мен Олимпик театры Палладионың соңғы туындылары болды және дәстүр бойынша ол Мазерде осы ғимаратта жұмыс істеп жатқанда қайтыс болды. Мазерде демеуші мен сәулетші классикалық үлгілерге жақын орталықтандырылған құрылыс туралы келісімге келді. Реденторе (Темпиеттомен байланысты жоба) сияқты басқа шіркеулерді салу кезінде Палладио өз қалауынша әрекет ете алмай, ұзын неф салуға мәжбүр болды, бірақ Мазерде оның демеушісі орталықтандырылған жоспарды ұнатты. Ғибадатхананың алдыңғы жағының күмбезді ғимаратпен байланысы Пантеонға сілтеме жасайды. Ұзаққа созылған және ерекше тік пропорциялары бар портик, фронтонның диагональдық бөліктерімен бірге екі кішкентай қоңырау мұнарасына жетеледі, олар өз кезегінде күмбезге қарай бағытталған жоғары көтерілу трендіне ие болады. Бағандар арасындағы бес кеңістік бағаналармен шектеледі, олардың энтазисі мен конус тәрізді пішіні ортаңғы төрт бағанаға ұқсас. Фасад алғашқыда кішкентай алаңға қараған болуы мүмкін. Ішкі кеңістікте Алессандро Витторияға жатқызылатын лепті әшекейлер бар. Антаблемент керубтер мен өрмекшілермен безендірілген және балюстрадамен бірге күмбездікке өтуді қамтамасыз етеді. Палладио тіктөртбұрышты негізде терең нишаларды және сегіз жартылай бағаналар арасындағы фигуралық нишалары бар жабық қабырға бөліктерін кезектестіреді. Ғимараттың төменгі бөлігі үздіксіз жиекпен аяқталады, оның профилі – бір-біріне қарама-қарсы келетін үш жалпақ жолақ, ovolo қалыптауымен – аркада аркаларынан алынған. Архитектор екі цилиндрлік және жартылай шар пішіндерін көлденең бағыттарға қайта-қайта назар аудару арқылы қарама-қарсы қояды және оларды, одан әрі, анық жерлік аймаққа және көзге өлшеуге қиын жеңіл, аспандық аймаққа бөледі.

Нимфеум

Әдетте Палладио бақ жобалаудың егжей-тегжейлеріне араласпайтын. Дегенмен, Мазерде классикалық бақ элементі – нимфеум бар. Бұл арка тәрізді сәулеттік құрылым табиғи бұлақтың айналасын безендіреді және Вилла Джулиядағы нимфеумның ықпалында болуы мүмкін. Онда нишаларда жеті мүсін және төрт дерлік тұрған мүсін орналасқан, оларды Маркантонио Барбароның өзі жасаған болуы мүмкін. Бұлақтан балық аулауға болатын тоған пайда болған. Су сонымен қатар ас үйге жеткізіліп, бақтарды суаруға қолданылған.

БАҚ-та

1990 жылдары вилла американдық тележүргізуші Боб Виланың A&E Network арнасы үшін түсірген бағдарламасында (Тарихи үйлерге нұсқау: Палладио іздестірулері) көрсетілді. Жақында вилла британдық тележүргізуші Дэн Крюкшенктің назарын аударды, ол ғимаратты BBC телесериалында (Дэн Крюкшенктің сәулеттегі саяхаттары) көрсетті. Сондай-ақ ол 2018 жылы алғаш эфирге шыққан Саймон Шама ұсынған BBC-нің «Цивилизациялар» телесериалының үшінші бөлімі «Жұмақты бейнелеу» атты эпизодында пайда болды.