Кіріспе
Италиядағы Римдегі ландшафт бағы Вилла Боргезе – Римде орналасқан ландшафт бағы, онда бірнеше ғимараттар, мұражайлар (Galleria Borghese-ге қараңыз) және көңіл көтеру орындары бар. Бұл Римдегі үшінші ең ірі қоғамдық саябақ (80 гектар немесе 197,7 акр), Вилла Дориа Памфили және Вилла Ададан кейін. Бақтар Вилла Боргезе Пинциана ("Пинциан төбесіндегі Боргезе вилласы") үшін салынды, оны архитектор Фламинио Понцио салған, ал Сципионе Боргезе эскиздерін жасады. Ол оны қала маңындағы вилла немесе той-кештерге арналған вилла ретінде пайдаланды, Римнің шетінде өнер жинағын сақтау үшін. Қазіргі түрі 19 ғасырдың соңында жаңартылды.
Villa Borghese is a landscape garden in Rome, containing a number of buildings, museums (see Galleria Borghese) and attractions. It is the third largest public park in Rome (80 hectares or 197.7 acres), after the ones of the Villa Doria Pamphili and Villa Ada. The gardens were developed for the Villa Borghese Pinciana ("Borghese villa on the Pincian Hill"), built by the architect Flaminio Ponzio, developing sketches by Scipione Borghese, who used it as a villa suburbana, or party villa, at the edge of Rome, and to house his art collection. The gardens as they are now were remade in the late 19th century.
Тарих
1605 жылы Рим папасы V Паульдің немере інісі және Бернинидің демеушісі кардинал Сципионе Боргезе бұл бұрынғы жүзімдікті Римде ежелгі заманнан бері салынған ең үлкен бақтарға айналдыруға кірісті. Жүзімдіктің орны Рим республикасының соңғы кезеңіндегі ең танымал бақтардың бірі – Лукулл бақтарымен сабақтастырылған. Бақтардың жоспарын жасауға Доменико Савино да Монтепульчано жауапты болды. Боргезе балюстрадасы 1618 жылы G di Gincome және P. Massoni жасаған, ол Казино Нobile-дің оңтүстік алаңына арналған. Орталық ашылуда екі тас мүсіні және қабық пішіндес бассейндері бар фонтандар орналасқан. Мүсіндер 1715 жылы Клод Августин Кайо қосты. 1882 жылы президент Честер А. Артур Уильям Уолдорф Асторды Италиядағы өкілдік етуші министр етіп тағайындады, ол 1885 жылға дейін осы қызметте болды. Римде тұрғанда Астор өнер мен мүсінге өмір бойы бойын құрметтейтіндей құштарлық танытты. 1896 жылы ол балюстраданы сатып алып, оны өзінің ағылшын меншігі – Кливден үйіне орнатты. Бұл II санаттағы ескерткіш. 2004 жылы Боргезе балюстрадасында Papillifera bidens түрінің шағын Жерорта теңізі құрлық құрттарының тобы табылды. Бұл түр, Англия фаунасына жаңа, 19 ғасырдың соңында балюстрадамен бірге әкелінген болуы мүмкін және осы күнге дейін қыстарды өткеріп келді. 18 ғасырда Маркантонио Боргезе, Сульмонаның 5-ші принці вилланың бақтарын ресми бақтар архитектурасынан ағылшын пейзаж бағына айналдырды. Архитектор Антонио Аспруччи және оның ұлы Марио 1782 жылдан бастап жиырма жылдан астам уақыт бойы вилланың бақтарын абаттандырумен айналысты. Олар саябақтың айналасына мүсіндер орнатып, көл бағы мен Сиена алаңының құрылысын бастады. 1785 және 1792 жылдар аралығында олар көлдің ортасында иондық стильде Асклепий храмын салды. Теңіз аттының фонтаны 1791 жылы Винченцо Пачетти Кристофер Унтербергердің жобасы бойынша жасады. Венера фонтанының жобасын Джованни Васанцио жасаған болуы мүмкін. Маркантонионың ұлдары Камилло мен Франческо Боргезе саябақты одан әрі кеңейтті. Вилла Боргезе бақтары ұзақ уақыт бойы ресми түрде ашық болды, бірақ 1903 жылы Рим қаласы оны сатып алып, халыққа тапсырды. Алғашқы ат спорты жарысы 1922 жылы Сиена алаңында өтті. Сиена алаңы 1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының ат спорты, жеке секіру және үшқырлы сайыстың секіру бөлігін қабылдады.
Бақтардың ішіндегі виллалар
Бүгінгі күні Боргезе галереясы Вилла Боргезе ғимаратында орналасқан. Вилланың үстінде архитектор Джованни Васанцио салған Казино Боргезе бағын Камилло Боргезе Бернинидің Боргезе жинағынан мүсіндерін, оның ішінде оның Давид және Дафна мүсіндерін, сондай-ақ Тициан, Рафаэль және Караваджоның суреттерін қою үшін салған. Вилла Боргезе бақшаларына іргелес Вилла Джулия 1551–1555 жылдары Рим папасы Юлий III-нің жазғы резиденциясы ретінде салынған; қазір онда Этруск мұражайы (Museo Etrusco) орналасқан. Вилла Медичиде Римдегі Француз академиясы орналасқан, ал Фортецуола – готикалық бақша құрылысы, онда академиялық заманауи мүсінші Пьетро Канониканы еске алатын жинақ сақталған. 1650 жылдары Диего Веласкес осы вилланың бақша казиносының түнде мерейлі жарықтандырылған бірнеше суреттерін салған. Электр пайда болғанға дейін, мұндай шамдармен жарықтандыру бүгінгі күні елестету қиын қызығушылықты тудыратын. Вилла Боргезе бақшаларындағы басқа виллалар 1911 жылы Римде өткен әлемдік көрменің қалдықтары болып табылады. Оның аумағында орналасқан Galleria Nazionale d'Arte Moderna галереясында итальян суретшілеріне баса назар беретін 19 және 20 ғасырлардағы суреттер жинағы бар. 1911 жылғы көрменің павильондарының ең танымалдарының бірі – сэр Эдвин Лютенс (кейіннен Нью-Делиді жобалаған) жобалаған ағылшын павильоны, қазір Римдегі Британ мектебіне жайғасқан.
The Villa Giulia adjoining the Villa Borghese gardens was built in 1551 1555 as a summer residence for Pope Julius III; now it contains the Etruscan Museum (Museo Etrusco). The Villa Medici houses the French Academy in Rome, and the Fortezzuola a Gothic garden structure that houses a collection memorializing the academic modern sculptor Pietro Canonica. In the 1650s, Diego Velázquez painted several depictions of this Villa's garden casino festively illuminated at night. Before electricity, such torchlit illuminations carried an excitement hard to conceive today. Other villas scattered through the Villa Borghese gardens are remains of a world exposition in Rome in 1911. The Galleria Nazionale d'Arte Moderna located in its grounds has a collection of 19th and 20th century paintings emphasizing Italian artists. Architecturally the most notable of the 1911 exposition pavilions is the English pavilion designed by Sir Edwin Lutyens (who later designed New Delhi), now housing the British School at Rome.
Басқа қызықты жерлер
Бақшада 2003 жылы салынған Шекспирдің «Глобус» театрының көшірмесі орналасқан. 1911 жылғы көрменің виллаларының жанында, жақында қайта жаңартылған, минималды торлармен жабдықталған көрменің зообағы (Биопарк ретінде) және Зоологиялық мұражай (Museo di Zoologia) бар. Сонымен қатар, жақын маңда Casina di Raffaello ойын үйі орналасқан, онда қолөнер бөлмелері мен оқу залы, сондай-ақ балалардың патшалық киімдерін киіп ойнай алатын арнайы орын бар. 1873 жылы бақта, Римдік Әулие Томас колледжіндегі нұсқасын үлгі етіп, Джан Баттиста Эмбриаконың 1867 жылғы жобасына сәйкес гидрохронометр салынды. Осы өнертабысының тағы бір нұсқасы Пинчио төбесіндегі бақта тұр. Эмбриако өзінің өнертабысының екі прототипін 1867 жылы Париждегі Әлемдік көрмеде таныстырды, онда ол жүлделер мен зор құрметке ие болды.