Кіріспе

Луис (Элияху) Гаттман (10 ақпан 1916 – 25 қазан 1987) – американдық әлеуметтанушы және Иерусалимдегі Еврей университетінің әлеуметтік және психологиялық бағалау профессоры, ең алдымен әлеуметтік статистика саласындағы еңбектерімен белгілі.

Жұмыс

Гатманның ғылыми қызығушылықтары масштабтау және факторлық талдау, көпөлшемді масштабтау және фасеттік теория салаларында болды. Оның факторлық талдауды математикалық және философиялық тұрғыдан қарастыруы ғылыми мұрасының маңызды бөлігін құрайды. Оның масштабтау талдауындағы алғашқы жұмыстары Гатман шкаласы деп белгілі болған нәрсені жасады. Кейін, одан да икемді масштабтау жүйесін іздеп, Гатман Ішінара ретті скалограммалық талдау (ПОСА) зерттеді және оны эмпирикалық зерттеулерде қолданды. Ерекше айта кетерлік жайт, Гатман матрицалық алгебрада бірнеше маңызды теоремаларды алғаш рет дәлелдеді, бұл туралы Хьюберт, Мюльман және Хейзер (2000) пен Такане және Янаи (2005) еңбектерінде талқыланған. Гатманның ең кішкентай кеңістік талдауы (SSA) сияқты бірнеше еңбектері компьютерлік бағдарламаларға енгізілген. Гатман – "теорияны әдісте, ал әдісті теорияда көретін", "математика, статистика, социология және психология салаларындағы жоғары біліммен қаруланған", "жаңа мемлекетте демократиялық саясат қалыптастыруға зор үлес қосқан" және "жеке адамдардың, топтардың және қоғамның әл-ауқаты туралы ойлайтын" дарынды инноватор ретінде сипатталды.

Жарияланымдар

Гутман көптеген журналдар мен кітаптарда жарияланды, оның ішінде Psychometrika журналында 300-ден астам бет. Оның көптеген мақалалары қазіргі статистикалық және математикалық прогреске қатысты маңызды және өзекті деп ғылыми әдебиетте жиі сілтеме жасалады. Оның көзқарастарды зерттеудегі жаңашыл әдістемелік жұмысы Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі әлеуметтік психология бойынша зерттеулердің 4-томында жарияланды (көбінесе алғашқы екі томның атауымен "Американдық солдат" сериясы деп аталады).