Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Палауан тауыс фазаны (Polyplectron napoleonis) – Филиппиннің Палауан аралына ендемик, Phasianidae тұқымдасына жататын орташа мөлшердегі (ұзындығы 50 см-ге дейін) құс. Палауанның жергілікті палаван, тагбанва және батак тілдерінде "тандекан" деп аталады. Бұл құс Палауанның жергілікті халқының мәдениетінде маңызды орын иеленеді. Сондай-ақ, құстың суреті Пуэрто-Принсеса қаласының ресми мөрінде бейнеленген.
The Palawan peacock pheasant (Polyplectron napoleonis) is a medium sized (up to 50 cm long) bird in the family Phasianidae endemic to the island of Palawan in the Philippines. It is known as tandikan in the local Palawano, Tagbanwa, and Batak languages of Palawan. It is featured prominently in the culture of the indigenous people of Palawan. The bird is also depicted in the official seal of the city of Puerto Princesa.
Сипаттама
Ересекті еркек Polyplectron туысының ең құс сияқты мүшесі болып табылады. Оның тік тұра алатын қыртысы және өте жарқыраған, электрлік көк-күлгін, металл жасыл-бирюза түсті арқалық қауырсыны бар. Көкбауы мен құрсақ аймағы барқыттай қара түсті. Ұшу қауырсындары (ректрицистер) кең, жалпақ және қатты; ішкі жиектері барқыт қара, ал сыртқы жиектері жарқыраған көк-күлгін-жасыл. Олардың ұштары тікбұрышты. Құйрық қауырсындары қара түсті, алтын қоңыр ұсақ нүктелермен. Әрбір құйрық қауырсыны мен үстіңгі құйрық жамылғысы өте жарқыраған, жарық шағылыстыратын "көздермен" (оцелли) белгіленген, олардың әрқайсысы қара және сұр жиектелген; сондай-ақ, қара және сұр жолақтармен аяқталған. Құйрық тік ұсталып, денелерімен бірге бүйірге қарай кеңейтіледі. Еркектер сондай-ақ бір қанатын көтеріп, екіншісін төмендетеді, жұптасу кезінде денелерін бүйірден қысып, құдалану көрсетісін жасайды, бұл жыртқыштардан қорғануға да бейімделу болуы мүмкін. Polyplectron туысының тармағы (Kimball et al. 2001). Бұл түрдің монотиптік екендігі қабылданған, бірақ кейбір еркектерде ақ суперцилиясы бар, бұл "қос жолақты" немесе маскаланған көрініс береді, ал басқаларында бұл белгі жоқ, олар қара бетті, биік, тығыз қыртысты және жарқын ақ жақ дақтарын көрсетеді. Ақ суперцилиясы бар құстар кейде неркорна түршесіне жатқызылады. Ақ жақты форма терең орманды, төмен жарық бар жерлерде, төбелі жерде мекендейді, ал маскалы форма биік, ашық орманды, тегіс жерде, жоғары жарық бар жерде мекендейтін секілді. Бұл маскалы формада қысқартылған, тығыз және өте жарқыраған қыртысы бар. Екі форманың аналықтары да ұқсас айырмашылықтарды көрсетеді. Маскалы формадағы аналықтың өрнегі айқын және қалың қыртысты, ашық түсті қауырсыны бар. Бұл бұрын Polyplectron emphanum деп белгілі болған, бірақ Polyplectron napoleonis атауы бір жыл бұрын берілген және жаңа атаудан басымдыққа ие (Dickinson 2001).
The adult male is the most peacock like member of the genus Polyplectron in appearance. It has an erectile crest and highly iridescent electric blue violet, metallic green turquoise dorsal plumage. Its breast and ventral regions are a velvety black. The flight feathers (rectrices) are wide, flat, and rigid; velvety black on the inner edges and an iridescent violet blue green on the outer edges. Their terminal edges are squared. The tail feathers are black with very fine golden brown speckling. Each tail plume and upper tail covert is marked with highly iridescent, light reflective "eyes" (ocelli), each bordered by black and gray; they are also tipped in bands of black and gray. The tail is held erect and expanded laterally together with the bodies of the birds. The males also raise one wing and lower the other, laterally compressing the body during pair bonding, courtship displays as well and may also be antipredator adaptation. offshoot of the genus Polyplectron (Kimball et al. 2001). The species is widely accepted to be monotypic, but while some males have white supercillia, giving a "double barred" or masked appearance, others lack this trait, exhibiting dark faces, taller, denser crests and prominent white cheek spots. The birds with white supercillia are sometimes classified as a distinct subspecies, nehrkornae. The white cheeked form may inhabit deep forest habitat with low ambient light in rolling terrain whilst the masked form appears to inhabit taller, more open forest on flatter terrain with higher ambient light. This masked form exhibits an abbreviated, more tightly compacted and highly iridescent crest. Females of the two respective forms exhibit analogous differentiation. The female of the masked form is more prominently patterned and densely crested with paler contour plumage. It was long known as Polyplectron emphanum, but the name Polyplectron napoleonis was given one year before and takes priority over the newer name (Dickinson 2001).
Егемендік және экология
Паук-фазандар өте инвертивоорлы, олар изоподтар, құлаққұйрықтар, жәндіктердің дернәсілдері, моллюскалар, жүзбелектер мен термиттер, сондай-ақ кішкентай бақалар, жеміс қабықтары, тұқымдар мен жидектерді жейді. Олар қатаң түрде моногамды, жыл сайын ұялайды. Аналық әдетте екіге дейін жұмыртқа салады. Екі ата-ана да балапандарын екі жылға дейін күтіп-бағады. Аталықтары ұя орнын күзетіп, көбейту кезеңінде өте жауырынып, шабуылдайды. Олардың дауысы – шамамен 0,5-1 секундқа созылатын қысқа, жоғары дыбысты сыңғырлау, ол әр 5 секунд сайын қайталанады.
Peacock pheasants are highly invertivorous, taking isopods, earwigs, insect larvae, mollusks, centipedes and termites as well as small frogs, drupes, seeds and berries. They are strictly monogamous, renesting yearly. The female usually lays up to two eggs. Both parents rearing chicks for up to two years. Males act as sentinels of nest sites and are highly pugnacious during the reproductive cycle. Their call is a short high screech, each around 0.5 to 1 second long, and repeated every 5 seconds.
Қалыптануы мен сақталуы
Жағдайды нашарлату, кішкентай популяция мөлшері және шектеулі таралған ареал, сондай-ақ аң аулау мен сауда үшін ұстау салдарынан Палаван павлині фазаны Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) қауіп төнген түрлердің қызыл тізімінде «Қауіпті жағдайда» деп тіркелген. Ол CITES-тің I қосымшасына енгізілген.
Due to ongoing habitat loss, small population size and limited range as well as hunting and capture for trade, the Palawan peacock pheasant is classified as Vulnerable in the IUCN Red List of Threatened Species. It is listed on Appendix I of CITES.
Пайдаланылған әдебиеттер
Дикинсон, Е. К. (2001): Палаван павиан фазанының дұрыс ғылыми атауы – Polyplectron napoleonis (Лессон, 1831). Bull. B. O. C. 121(4): 266–272. Кимболл, Ребекка Т.; Браун, Эдвард Л.; Лигон, Дж. Дэвид; Луччини, Витторио және Ранди, Этторе (2001): Павиан фазандарының (Galliformes: Polyplectron spp.) молекулалық филогенезиясы көркемдік белгілердің жоғалуын және азаюын, сондай-ақ демонстрациялық мінез-құлқын көрсетеді. Biol. J. Linn. Soc. 73(2): 187–198. HTML түсіндірме. Лессон, Рене Примвер (1831): Орнитология трактаты 7:487; 8: 650. Темминк, Коенрад Якоб (1832): Түсті құс суреттерінің жаңа жинағы 88-ші сурет 540.
Dickinson, E. C. (2001): The correct scientific name of the Palawan Peacock Pheasant is Polyplectron napoleonis (Lesson, 1831). Bull. B. O. C. 121(4): 266–272. Kimball, Rebecca T.; Braun, Edward L.; Ligon, J. David; Lucchini, Vittorio & Randi, Ettore (2001): A molecular phylogeny of the peacock pheasants (Galliformes: Polyplectron spp.) indicates loss and reduction of ornamental traits and display behaviour. Biol. J. Linn. Soc. 73(2): 187–198. HTML abstract
Lesson, René Primevère (1831): Traite d'Ornithologie 7:487; 8: 650. Temminck, Coenraad Jacob (1832): Nouveau Recueil de Planches coloriées d'Oiseaux 88 plate 540.