Кіріспе
Сенжао (немесе Сенг Чао) (; 僧肇, Сожо; 384–414) – Кейінгі Цинь дәуіріндегі қытай буддалық философы. Цзиньчжаодағы кедей отбасында дүниеге келген ол әдебиетті меңгерген, тіпті пали тілінде оқи білген және жазушы болып жұмыс істеген. Бұл оған түрлі сирек құжаттармен танысуға мүмкіндік берді. Оған даосылық ілімдер, Лаози және Чжуанцзи әсер еткен. Лао Цзының «Дао Дзиңін» (Тао те чинг, Дотокю кио) ұнатып оқығаны айтылса да, Вималакирти сутрасын тапқанда одан да қуанды. Осы кездесу оның өмірін өзгертіп, буддист болуына себепкер болды. Сенжао Кумарайиваның ең қабілетті шәкірттерінің бірі ретінде танылды. Ол жоғары білікті ғалым және діни мәселелерді терең түсінетін адам ретінде белгілі болды. Ол ертедегі қытай Мадхиамика буддизмін зерттеу үшін негіз болған үнді трактаттарын аударуға қатысты. Ол аз ғана мәтін жазған, бірақ «Жаолун» кітабымен атақты. Оның тараулары: «Нәрселер өзгермейді», «Абсолютті бослық жоқ», «Праджна – дихотомиялық білімсіздік», «Нирвана – тұжырымдамасыздық». Ол «Есте қаларлық монахтар туралы естеліктер» кітабында еске алынады. Сенжао бұрынғы қытай буддистік мектептерін болмысқа немесе болмауға сенгені үшін сынады. Ол барлық дхармалардың бос екенін түйіндеді.
was a Chinese Buddhist philosopher from Later Qin. Born to a poor family in Jingzhao, he acquired literary skills, apparently including the capacity to read Pali, and became a scribe. This exposed him to a variety of uncommon documents. He was influenced by Taoists, Laozi and Zhuangzi, and although we are told he enjoyed Lao Tzu’s Daodejing (Tao te ching, Dotokyu kyo), he was overjoyed when he discovered the Vimalakirti Sutra. This encounter transformed his life and he became a Buddhist. He was known as being among the ablest of the disciples of Kumārajīva. Sengzhao was recognized as both a scholar of high skill and someone of profound understanding relating to religious matters. He was involved in translating Indian treatises, which formed the only source of study for early Chinese Mādhyamika Buddhism. He also authored a small number of texts, but is famous for the book Zhaolun. Its chapters are as follows: Things Do Not Shift, Non Absolute Emptiness, Prajna Is Without Dichotomizing Knowledge, and Nirvana Is Without Conceptualization. He is mentioned in the Memoirs of Eminent Monks. Sengzhao criticized earlier Chinese Buddhist schools for believing in being or non being. He concluded that all dharmas are empty.
Үлес қосу
Ол Chao Lun немесе Zhao Lun деген атпен жарық көрген трактаттар жинағын жазды, ол алғаш рет (1948) Уолтер Либенталдың «The Book of Chao» деп ағылшын тіліне аударылды, ал кейін (1968) қайта қаралып, «Chao Lun, the Treatises of Seng chao» деген жаңа атаумен қайта басылды.
Кейінгі сілтемелер
Сенжаоның өміріне қатысты тағы бірнеше деректер бар, бірақ олар оның еңбектері мен қызметіне жаңаша жарық салмайды. Вейшу (канондық мәтіндер жинағы) Чанъаньда жиналған сегіз жүздей ғалымның арасында Сенжаоға ең жоғары дәреже береді: «Даоронг пен оның жақтастары білім мен үйренуде кең тараған, ал Сенжао олардың ең ұлысы болды. Кумараджива аударма жасағанда, Сенжао әрқашан қаламды алып, сөздердің мағынасын түсіндіретін. Ол "Вималакртинирдша Сутрасы" кітабына түсініктемелер жазды және бірнеше трактаттар жариялады. Олардың бәрі терең мағынаға ие, және ғалымдар оларды құрметтейді» (Хурвиц 54).
Бұл нұсқа ештеңе жаңа қоспаса да, Сенжаоның үнді Кумараджива мен қытай тілі арасындағы байланыс ретіндегі маңыздылығын көрсетеді. Барлық деректер шетелдік шебердің үнді терминологиясын стильдік тұрғыдан қабылданатын қытай тіліне «аудармалау» қабілетіне сүйенгенін көрсетеді. Гонган (медитациялық жұмбақ) жинағы, «Биен лу» (Көк жартас тізімі) Сенжаоның өлімі туралы әңгіме айтады, ол барлық есеп бойынша шындыққа жатпайды. Чжаоның қазасына қатысты жалған аңызға қарамастан, Чан (медитация; жапон Дзэн) шебері Юнмен берген гонган түсіндірмесінде оның өміріне қатысты тағы бір сілтеме бар, ол Лю Иминмен араласуына түсінік береді. «Биен лу» мәліметінше, Сенжао Кумарадживаны ғана емес, сонымен қатар Үндістаннан жиырма жетінші патриархтың сана мөрін жеткізу үшін келген «Плиткалы табыт» ғибадатханасындағы Бодхисаттва Буддхабхадраны да шақырды. Содан кейін Сенжао ішкі қасиетті орынға терең бойлады. (Клири, Томас және Дж. Клеари, ауд. «Көк жартас тізімі». Боулдер, Колорадо: Шамбала, 1978.)