Кіріспе

Рим сенаторы (38–69)

Луций Кальпурний Писо Фруги Лициниан (38–69) – 1-ші ғасырда өмір сүрген римдік ақсүйек. 69 жылдың 10 қаңтарында Рим императоры Галба оны өзінің мұрагері етіп белгілегені, Отонның оларды екеуін де өлтіруіне себеп болды, себебі Отон оның мұрагері болуын күткен еді. Содан кейін Отон Төрт император жылының екінші императоры атанды.

Өмір

Лициниан – ежелгі дәуірдегі ең жоғары дәрежедегі ақсүйек. Лициниан Марк Лициний Красс Фругидің (27 жылғы консул) және Скрибонияның ұлдарының бірі болды. Лициниан туған тегі бойынша Лициний руының мүшесі еді. Оның аты оның Кальпурний руына қабылдануын көрсетеді, бұл, мүмкін, оның жеңешесі Луций Кальпурний Пизоның (27 жылғы консул) туысы арқылы болған. Лицинианның анасының әке-шешесі Помпеяның тікелей ұрпақтары еді, ол үшінші әйелі Муция Терциядан туған триумвир Помпейдің қызы болған. Оның әкесі консул және провинция басшысы Марк Лициний Красс (б.з.д. 14 жылғы консул) болды. Красс консул және генерал Марк Лициний Красстың (б.з.д. 30 жылғы консул) асырап алған ұлы, триумвир Марк Лициний Крастың немересі еді. Ол триумвирдің соңғы тікелей ұрпағы және оның атын алған соңғы тікелей ұрпағы болды. Лицинианның император Галбаның асырап алуына дейінгі өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Ол, әдетте, Римде туып өскен. Оның ағасы Гней Помпей Магнус император Клавдийдің қызы Клавдия Антонияның бірінші күйеуі болды, ал оның тағы бір ағасы Марк Лициний Красс Фруги II Марк Аврелийдің бес атасы болды. Лициниан 69 жылдың 10 қаңтарынан 15 қаңтарына дейін Галбаның ресми мұрагері болды, «Сервий Сулпиций Галба Цезарь» деген династиялық атақты алды. Ол Галбаның беделін нығайту үшін тағайындалды, өйткені Верхняя Германиядағы екі легион өздерінің қолбасшысы Аул Вителлиусты қолдап, оған қарсы көтерілді. Қартайған Галба өзінің консулы Тит Винийге мұрагерді таңдауды ұсынғанда, Отонды ұсынды, бірақ Галба Отонның әдепсіздігін мақұлдамады, оның бұрынғы император Нероннан көп жақсы болмайтынына сенді. Оның орнына ол преториан префекті Корнелий Лаконың кеңесі бойынша Лицинианды таңдады. Суетоний оны «кейліп, жақсы тәрбиеленген жас жігіт» деп сипаттады. Лициниан адалдығымен, турашылдығымен және ізгілігімен танымал болды. Галба Лицинианды «ұлым» деп атады және оны таңертеңгі қабылдауларының бірінде көпшіліктен ерекшелеп көрсетті. Галба Лицинианды өзінің атына, Рим тағына және мүлкіне мұрагер етіп тағайындады. Содан кейін Галба Лицинианды преториандық гвардия лагеріне алып барды, онда Лициниан ресми түрде және жария түрде асырап алынды. Отон өзінің таңдалынысын күткен. Ол Галбаның таңдауы туралы естігенде қатты қорқып, көңілі қалды, содан кейін император болу үшін екеуін де өлтіруге шешім қабылдады. 15 қаңтарда Гальба көптеген сарбаздардың қолынан көшеде қаза тапты. Виний де, Отонның өлімін бұйырғанын айқайлап айтса да, өлтірілді. Императордың күзетшілерінің арасында бір ғана жүзбасы Семпроний Денсус өлтірушілерге қарсы тұруға батылдық танытты. Ол тек қысқа қанжармен ғана қаруланған болатын, толық қаруланған үлкен топқа қарсы тұрды және олардың бүліктерін айыптап, өлімге дейін күресу арқылы Лицинианға қашуға уақыт берді. Лициниан қашып, Весталь діңгектеріне тығылды. Ол онда қауіпсіз болуы керек еді, бірақ өлтірушілер діңгектердің қасиеттілігіне құрмет ете алмады. Оны преториандық гвардия сарбазы Стаций Муркус және Галбаның жақында Рим азаматтығын берген британдық көмекшісі Сульпиций Флорус тауып алды. Олар оны сыртқа сүйреп шығып, өлтірді. Ол отыз бір жаста болды. Тацит Отонның «құрбанның кесілген басын ерекше зұлымдықпен қарағанын, оның көзі одан ешқашан тоймағанын» айтады. Лицинианның өлімі жеткіліксіз болды; Отон сонымен қатар Корнелий Лаконы да өлтірді. Бір жүз жиырма адам Галба мен Лицинианды өлтіргені үшін сыйлық күтіп, олардың есімдерінің тізімін жасады. Алайда, Вителлий Отонды биліктен құлатқанда, жаңа император тізімді тауып алып, олардың барлығын өлім жазасына кесті. Лициниан консулдық дәрежедегі отбасынан шыққан Верания Геминаға үйленген. Отон кейін Лицинианның басын Веранияға тапсырды, ол Отонға үлкен сома ақша берді. Верания Лицинианның басын оның денесімен бірге Via Salaria жолында орналасқан мазарға жерледі. Верания мен Лицинианның балалары болмаған сияқты. Тацитке сәйкес, Лицинианның өсиеті оның салыстырмалы кедейлігіне байланысты құрметтелді.