🚀 АПАС – ресейлік ғарыш кемелерін байланыстыру механизмі. APAS 89/95 жүйесі Қытайдың Шэньчжоу ғарыш кемелерінде де қолданылады. Құрастыру, түйіндестіру туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ғарыш кемелерінің доктеу механизмі
Spacecraft docking mechanism
Андрогиндік перифериялық жалғау жүйесі (APAS), Андрогиндік перифериялық құрастыру жүйесі (APAS) және Андрогиндік перифериялық доктеу жүйесі (APDS) терминдері ресейлік ғарыш кемелерінің доктеу механизмдерінің бір түрін сипаттау үшін жиі қолданылады және кейде осы топтағы кез келген доктеу жүйесін атау үшін де пайдаланылады. Қытайдың Шэньчжоу ғарыш кемесі APAS 89/95 жүйесіне ұқсас жүйені қолданады.
The terms Androgynous Peripheral Attach System (APAS), Androgynous Peripheral Assembly System (APAS) and Androgynous Peripheral Docking System (APDS) are used interchangeably to describe a Russian family of spacecraft docking mechanisms, and are also sometimes used as generic names for any docking system in that family. A system similar to APAS 89/95 is used by the Chinese Shenzhou spacecraft.
Шолу
Жүйенің атауы орыс тілінен шыққан, және АПАС деген аббревиатура, кириллицада, орыс тіліндегі Андрогинно периферийный агрегат стыковки (Androginno periferiynyy agregat stykovki) сөзінен құрастырылған. Ағылшын тіліндегі аббревиатура латын әліпбиінде жазылған, алғашқы екі сөзі түпнұсқадағы сөздердің тікелей аналогтары болып табылады. Орыс тіліндегі үшінші сөз неміс тілінен алынған Aggregat сөзінен шыққан, ол "күрделі механизм" деген мағынаны білдіреді, ал соңғысы "қосылу" дегенді білдіреді. Ағылшын тіліндегі соңғы екі сөз орыс тіліндегі сөздермен бірдей әріптермен басталады. Бұл жобаның мақсаты – зондтық және иілгіш док жүйесінен өзгеше, кез келген APAS док сақинасы кез келген басқа APAS док сақинасымен үйлесе алады; екі жағы да андрогин. Әрбір док құрастыруда белсенді және пассивті жақтары болады, бірақ екі жақ та екі рөлді де орындай алады. АПАС-тың үш негізгі түрі бар.
The name of the system is Russian in origin, and is an acronym, АПАС, in the Cyrillic alphabet, from the Russian Андрогинно периферийный агрегат стыковки (Androginno periferiynyy agregat stykovki). The English acronym was designed to be just the same letters but in the Latin alphabet, for which the first two words are direct counterparts of those in the original. The third word in Russian comes from the German Aggregat, meaning "complicated mechanism", and the last means "docking". The last two words in the English name were picked to begin with the same equivalent letters as in the Russian name. The idea behind the design is that unlike with the probe and drogue docking system, any APAS docking ring can mate with any other APAS docking ring; both sides are androgynous. In each docking there is an active and a passive side, but both sides can fulfill either role. There are three basic variations of the APAS.
APAS-75
Америка және Кеңес инженерлері жеке кездесулер, хаттар және телеконференциялар арқылы бірлесіп әзірлеген APAS 75 бастапқыда американдық миссияда Салют ғарыш станциясына қолданылуы жоспарланған, бірақ оның орнына Аполлон-Союз жобасы іске асырылды. Бұл құрылғы NASA-ның ASTP баспасөз материалдарында Андрогиндік перифериялық док жүйесі (APDS) деп аталады. Американдықтар Солтүстік Америкалық Роквелл компаниясын жеті док механизмін (екі ұшқыш, төрт сынақ және бір қосалқы) құрастыруға тартты. Кеңес Одағы APAS 75 жүйесін пайдаланған бес "Союз" ғарыш кемесін жасады. Алғашқы үш кеме сынақ ретінде ұшты (Космос 638, Космос 672 және Союз 16). Олардың бірі Аполлон-Союз сынақ жобасында қолданылды, Союз 19 – док жүйесін пайдаланған жалғыз "Союз" болды, ал соңғысы Союз 22 ретінде ұшты. Америка тарапынан Аполлон-Союз док модулінде APAS 75 және Аполлон док жүйелерінің бір-бір док сақинасы болды.
Co developed by American and Soviet engineers through a series of in person meetings, letters and teleconferences, APAS 75 was initially planned to be used on an American mission to a Salyut space station which instead became Apollo–Soyuz. The device is called the Androgynous Peripheral Docking System (APDS) in the NASA press packet for ASTP. The Americans selected North American Rockwell to construct seven docking mechanisms (two flight, four test, and one spare). The Soviet Union built five Soyuz spacecraft that used APAS 75. The first three flew as test systems (Cosmos 638, Cosmos 672 and Soyuz 16). One was used for the Apollo Soyuz Test Project, Soyuz 19 the only Soyuz to actually use the docking system, and the last one flew as Soyuz 22. On the American side the Apollo–Soyuz Docking Module carried one APAS 75 docking collar and one Apollo docking collar.
Даму
1970 жылы сәуірде НАСА әкімшісі Томас О. Пэйн Нью-Йорктегі ресейлік академик Анатолий Благогравовпен бейресми кездесуде екі елдің ғарышкерлерінің қауіпсіздігі бойынша ынтымақтастық жасауды ұсынды, соның ішінде ғарыш станциялары мен ғарыш кемелерінде үйлесімді док жабдығын орнатуды, сондай-ақ ғарыш апаттары кезінде құтқару жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік беруді көздеді. Инженер Колдуэлл Джонсон 1970 жылдың қазан айында Мәскеуде өткен кездесуде сақина мен конус жүйесін ұсынды. Борис Н. Петров «Аполлон» және «Союз» ғарыш кемелерін қарапайым бейімдеуді «ғарыш айласы» деп бағалап, әмбебап док механизмін әзірлеуді ұсынды. Джонсон Адамды космос кемесі орталығының (MSC) «белгілі бір CSM/«Салют» миссиясының талаптарына қанағаттандыратын дизайнды» жасауын ұсынды, бұл дизайн болашақ ғарыш кемелері үшін үйлесімді док жүйесінің негізгі нысаны мен функциясын ғана көрсетеді. Ларри Ратклиф тұтқындау сақинасы мен нұсқауларын жобалау қағазына салды, ал Роберт МакЭлия құрылымдық интерфейс сақинасының егжей-тегжейін ұсынды, ал Бобров құрылымдық тұйықтамаларға ұқсас сызбаны дайындады. Бірлескен док миссиясының соңғы ресми мақұлдауы 1972 жылдың 24 мамырында Мәскеуде болды. АҚШ Президенті Никсон және КСРО Премьер-министрі Алексей Н. Косыгин Тыныштық мақсаттарда ғарыш кеңістігін зерттеу және пайдалану бойынша ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды, оның ішінде ұшқыштардың қауіпсіздігін жақсарту және бірлескен ғылыми тәжірибелерді жүзеге асыру үшін үйлесімді ғарыш кемелерінің док жүйелерін әзірлеу көзделді. Басқа топтар сияқты, алдағы айларға арналған кесте жасалды, онда дайындалатын құжаттар мен жүргізілетін сынақтар көрсетілген. Кейбір американдықтар КСРО механизмі американдыққа қарағанда күрделірек болғанымен, ол миссияға лайықты және орындалуы «жетілген» деп атап өтті. Америкалықтар Мәскеуге 6 желтоқсанда келіп, 15 желтоқсанға дейін жұмыс істеді.
In April 1970 NASA Administrator Thomas O. Paine suggested, in an informal meeting with Russian academician Anatoli Blagonravov in New York, that the two nations cooperate on astronaut safety, including compatible docking equipment on space stations and spacecraft to permit rescue operations in space emergencies. Engineer Caldwell Johnson proposed a ring and cone system during a meeting in Moscow during October 1970. Boris N. Petrov rejected the simple adaptation of Apollo and Soyuz as a "space stunt" and had proposed developing a universal docking mechanism, Johnson suggested that the Manned Spacecraft Center (MSC) draw up a "design specifically adequate to requirements of a particular CSM/Salyut mission, the design being representative only of the fundamental form and function of docking gear satisfying the requirements for compatible docking system for future spacecraft." Larry Ratcliff drew the capture ring and guides on drafting paper, and Robert McElya supplied the details of the structural interface ring, while Bobrov prepared a similar drawing for the structural latches. Final official approval of a joint docking mission came in Moscow on 24 May 1972. U. S. President Nixon and U. S. S. R. Premier Aleksey N. Kosygin signed the Agreement Concerning Cooperation in the Exploration and Use of Outer Space for Peaceful Purposes, including development of compatible spacecraft docking systems to improve safety of manned space flight and to make joint scientific experiments possible. Some refinements were made in the guides and other parts of the mechanism; as with the other groups, a schedule for the upcoming months was written, indicating documents to be prepared and tests to be conducted. Some of the Americans observed that while the U. S. S. R. mechanism was more complex mechanically than the American one, it was suitable for the mission and "sophisticated" in its execution. The Americans arrived in Moscow on December 6 and worked through December 15.
APAS-89
КСРО «Мир» жобасын бастағанда, «Буран» шаттл бағдарламасымен де айналысты. APAS 89 – «Буран» және «Мир» ғарыш станциясының түйісу жүйесі ретінде жоспарланған болатын. APAS 75 конструкциясы күрт өзгертілді. Сыртқы диаметрі 2030 мм-ден 1550 мм-ге дейін азайтылды және бағыттаушы жапырақтары сыртқа емес, ішке қарай бұрылды. Бұл түйісу портының ішкі кеңістігінің диаметрін шамамен 800 мм-ге дейін шектеді. «Буран» шаттлы 1994 жылы тоқтатылып, «Мир» ғарыш станциясына ұшпады, бірақ «Мир» станциясының «Кристалл» модулі екі APAS 89 түйісу механизмімен жабдықталды. «Мир» түйісу модулі, негізінен «Кристалл» мен Шаттл арасындағы аралық модуль, екі жағында да APAS 89 жүйесін пайдаланды.
When the USSR started working on Mir, they were also working on the Buran shuttle program. APAS 89 was envisioned to be the docking system for Buran with the Mir space station. The APAS 75 design was heavily modified. The outer diameter was reduced from 2030 mm to 1550 mm and the alignment petals were pointed inward instead of outward. This limited the internal passage diameter of the docking port to about 800 mm. The Buran shuttle was finally canceled in 1994 and never flew to the Mir space station, but Mir's Kristall module was outfitted with two APAS 89 docking mechanisms. The Mir Docking Module, basically a spacer module between Kristall and the Shuttle, also used APAS 89 on both sides.
APAS-95
АПАС "Мир" шатл бағдарламасы үшін таңдалды және 1993 жылдың маусымында қол қойылған 18 миллион долларлық келісімшарт бойынша Ресейдің RKK Energiya компаниясы өндірді. 1994 жылдың қыркүйегінде "Роквелл Интернешнл" компаниясы "Энергиядан" аппаратты қабылдап алды. Оның массасы 286 кг құрады.
APAS was selected for the Shuttle Mir program and manufactured by Russian company RKK Energiya under a $18 million contract signed in June 1993. Rockwell International, prime contractor for the Shuttle, accepted delivery of hardware from Energiya in September 1994 It had a mass of 286 kg.