Америка Азамат Соғысы мен әйелдер құқығы үшін күрес: «Пальтолы науқан» және тағы басқалары

Кіріспе

Америка Азамат соғысы кезінде Одақтың шабуылдары, 1907 жылғы әйелдер сайлау құқығы үшін науқан.

"Балшық науқаны" – 1863 жылғы қаңтарда Америка Азамат соғысы кезінде Одақтың генерал-майоры Амброз Бернсайд пен оның Потомак армиясы жасаған сәтсіз шабуыл. Бернсайд 1862 жылғы желтоқсанда Фредериксбург шайқасында Раппаханнок өзенін кесіп өтуге жасаған алғашқы тырабында Конфедерацияның генерал Роберт Ли басқарған Солтүстік Вирджиния армиясы тарапынан жеңіліске ұшырады. "Балшық науқаны" – Бернсайдтың Раппаханнок өзенін кесіп өтіп, Вирджиния штатының Ричмонд қаласын басып алуға жасаған екінші тырабы. Стратегия теориялық тұрғыдан дұрыс болғанмен, Потомак армиясының генералдары арасындағы келіспеушіліктер мен қыстың қатал дауылдары салдарынан сәтсіз аяқталды.

Тарих

1862 жылдың желтоқсанында Фредериксбург шайқасында жеңіліс тапқаннан кейін Бернсайд өзінің беделін және Потомак армиясының рухын қайта жандандыруға тырысты. Рождестводан кейін ол жаңа шабуылға дайындық бастады. Бұл Фредериксбургтің жоғары жағындағы фордтарда конфедераттарды шатыстыру мақсатымен, ал армияның негізгі бөлігін қаладан оңтүстікке қарай жеті шақырымдай қашықтықтағы Раппаханнок өзенінен өткізуді көздеді. Соңында, ол Шығыс майданында бұрын-соңды жасалмаған үлкен масштабтағы кавалерия операциясын жоспарлады, онда одақтың атты әскерлері осы уақытқа дейін нашар өнер көрсетіп, конфедерат жауынан қайта-қайта жеңіліс көріп келген еді. Бернсайд осы жоспарланған операцияға 1500 сарбазды бөліп берді. Олардың 500-і Уоррентон-Калпепер бағытында назарды аудару үшін шабуыл жасап, содан кейін Фалмутқа қайта оралуы керек еді. Ал негізгі күш Келли Фордынан өтіп, Ричмондтың айналасымен оңтүстікке және батысқа қарай кең доға жасап, ақырында Саффолкке жетіп, онда бригадалық генерал Джон Дж. Пек басқаратын одақтың әскері орналасқан еді. Содан кейін оларды Фалмутқа қайтару үшін көлік кемелері жөнелтіледі. Бұл - қиялға толы және шабыттандыратын жоспар болғанмен, тағы да сәтсіздікке ұшырауға тағдырланған еді. Кавалерия өз жолына шықты, бірақ Келли Фордына жеткенде, Бернсайд президент Авраам Линкольннен телеграмма алды, онда "Ақ үйді хабардар етусіз үлкен әскерлерді қозғауға болмайды" делінген. Президенттің бұл туралы қалай білгеніне таңырқады, өйткені ол жоспарлары туралы бірнеше жақын достарынан басқа ешкімге айтпаған, тіпті армияның жоғары шенді офицерлерінің көпшілігі де бұл туралы білмеді. Бернсайдты өзінің лагеріндегі сатқындар, атап айтқанда VI корпустың дивизия және бригада командирлері, генералдар Джон Ньютон мен Джон Кокрейн сатып жіберді. Жаңа жылды қарсы алғаннан кейін екеуі де демалысқа шығып, сенатор Генри Уилсонмен және конгрессмен Мозес Оделлмен кездесу үшін Вашингтонға бақты. Генералдар Конгресс мерекелік үзілісте екенін және ешбір өкіл қалада жоқ екенін ұмытты. Кокрейн соғыстың басында конгрессмен болғандықтан, саяси байланыстары болды және ол Мемлекеттік хатшы Уильям Х. Сьюардпен кездесуге мүмкіндік алды, ол оларды президентпен кездесуге шақырды. Екі офицердің үлкені ретінде Ньютон бірінші болып сөйледі. Ол Линкольнге Потомак армиясының қазіргі жағдайының өте нашар екенін, Бернсайд тағы да жорық бастауға тырысса, армия ыдырап қалуы мүмкін екенін айтты. Алайда, ол таңдаған сөздері дұрыс болмады және мағынасын толыққанды түсіндіре алмады. Кейін Ньютон "Мен президентке әскерилердің ешқайсысының генерал Бернсайдқа сенімсіздікпен қарастыратынын айта алмадым" деп мәлімдеді, тіпті ол Вашингтонға келгенінің басты себебі осы болса да. Линкольн олардың екеуінің де өздерінің жоғары лауазымды қызметтерін иеленуге тырысып жатқан екі схемашы офицермен кездесіп отырғанын ойлады, ол мұны бұрын да жиі көрген. Кокрейн олардың ешқайсысының да жасырын мақсаты жоқ екенін және тек президенттің білуі керек оқиғалар туралы хабардар етуді қалайтынын мәлімдеді. Ньютон Раппаханнок бойында Бернсайд тағы бір шайқаста жеңіліп қалса, армияның ыдырауына жағдай жасалатыны туралы ескертуін қайталады. Екеуі де кетіп, Линкольннің өзі мәселені зерттеуі керек екенін ұсынды. Линкольннің телеграммасын алғаннан кейін Бернсайд өзі ақ үйге барып, жағдайды зерттеді. Президент оған атын атамайтын екі генерал оның жоспарлары мен армияның нашарлап бара жатқан жағдайы туралы айтқандығын мәлімдеді. Бернсайд ашуланып, бұл офицерлер кім болса да, соғыс сотына берілуге лайық екенін айтты. Бас генерал Генри Халлек (осы кезде бөлмеде болған) келісті. Ең бастысы, Линкольн қолбасшы генерал мен оның қол астындағылары арасында айтарлықтай келіспеушілік бар екенін айтты. Содан кейін Бернсайд президентпен жеке кездесу сұрады, онда ол Соғыс министрі Эдвин М. Стэнтон мен генерал Халлекты айыптап, "екеуін де алмастырса, бұл ұлттың игілігіне келер еді" деді. Ол сондай-ақ, жоғары лауазымды офицерлерінің ешқайсысы оның қысқы шабуыл жоспарын қолдамағанын қосты. Ақырында генерал, жағдайдың қалай өрбіп жатқанын айтып, Потомак армиясының командалығынан да, комиссиясынан да қалып, әскерді толықтай тастап кетуі мүмкін екенін мәлімдеді. Бернсайд кеткеннен кейін Линкольн Халлекке өзінің генералдары оның жоспарларымен ынтымақтасуға дайын емес екенін айтты және ол (Халлек) Фредериксбургке барып, жағдайды бағалауы керек екенін айтты. Халлек болса Бернсайдқа кеңес бере алмады, тек конфедерат армиясын мүмкіндігінше аз шығынмен жою керек екенін айтты. Линкольн Бернсайдқа армиядан кетіп қалмауын ұсынды. Бернсайд өз жоспарын өзгерістермен қайта жандандырды. Фредериксбургтің оңтүстігінде Раппаханнокты кесіп өтудің орнына, ол бастапқыда жоғары ағысқа жылжуды және Шанселлерсвилл торабының солтүстігіндегі АҚШ фордынан өтуді жоспарлады. 20-шы түнде жаңбыр басталып, 21-ші таңның сабасына қарай жер суланып, өзен жағалары батпаққа айналды. Бұрыннан он бес понтондық көпір өзенге орнатылып, жартылай көпірленіп, тағы бесі жетерлік болды. Бернсайд бірден артиллериясын жақындатып, осылайша мінсіз минометтік төсегін жасады. Фордтың маңында бүкіл күні адамдар жаңбырда жұмыс істеді, бірақ нәтижеге жете алмады. Біраз топ артиллерия фордқа жақын жылжытылды, бірақ 22-ші күні жаңбыр одан да күшейді, артиллерия, доңғалақты көліктер тіпті вагон да батпаққа батып кетті. Жаңбыр Бернсайдтың қозғалысын кешіктірді, Лиге өзеннің қарсы жағын әскерімен толықтыруға жеткілікті уақыт берді, бірақ оның кесіп өтуіне ешқандай кедергі келтірмеді, тек шабуылдаушылар барлық жағдайда оқ жаудырды. Ли Бернсайдтың кесіп өтуіне үміттенеді, өйткені өзеннің ісінуі одақтың армиясы үшін өте қиын жағдайға түсіретін еді, бірақ Бернсайд ақырында тағдырына мойын бұрып, армияны казармаға қайтаруға бұйрық берді, осылайша танымал лайлы науқан аяқталды. Лайлы науқан Потомак армиясын басқаруға Бернсайдтың соңғы әрекеті болды.

Following his defeat in the disastrous Battle of Fredericksburg in December 1862, Burnside was desperate to restore his reputation and the morale of his Army of the Potomac. The day after Christmas, he began making preparations for a new offensive. This would involve feints at the fords upstream of Fredericksburg to distract the Confederates while he took the bulk of the Army across the Rappahannock River seven miles south of town. Finally, he planned for a cavalry operation on a grand scale, something that had never been done so far in the Eastern Theater, where so far Union horsemen had performed poorly and suffered repeated embarrassments at the hands of their Confederate foes. Burnside detailed 1500 troopers for this planned operation. Five hundred of them would create a distracting feint in the Warrenton Culpeper direction and then withdraw back to Falmouth. Meanwhile, the main force was to cross at Kelly's Ford and swing south and west in a wide arc, all the way around and south of Richmond and ultimately arriving at Suffolk on the coast where a Union force under Brigadier General John J. Peck was based. Then transport ships would take them back to Falmouth. It was an imaginative and inspired plan, but once again doomed to failure. The cavalry set off on their journey, but almost as soon as they reached Kelly's Ford, Burnside received a telegram from President Abraham Lincoln, stating flatly "No major army movements are to be made without first informing the White House." He was left bewildered at how the President had found out, since he had told no one except a few intimates about his plans, and even most of the army's high ranking officers didn't know about it. Burnside had been betrayed by conspirators in his own camp, specifically Brigadier General John Newton and Brigadier General John Cochrane, division and brigade commanders in the VI Corps. The day after New Year's Day, the two took a leave of absence and headed up to Washington D. C., with the intention of meeting with Senator Henry Wilson and Congressman Moses Odell of New York, both important heads of both Senate and House of Representatives Congressional defense committees. The generals forgot that Congress was in recess for the holidays and neither representative was in town. As Cochrane himself had been a congressman at the start of the war, he had political connections and thus got in a meeting with Secretary of State William H. Seward, who then arranged for them to meet the president. As the senior of the two officers, Newton spoke first. He told Lincoln that the Army of the Potomac was in terrible shape now, such that it would likely fall apart if Burnside tried to start another campaign. However, his choice of wording was vague and he failed to properly explain what he meant. Later on, Newton would argue "I could not have told the president that none of the privates had any confidence in General Burnside," even though that was the principal reason he'd come to Washington. Lincoln assumed he was simply meeting with two scheming officers who were out to take their superior's job, something he'd already seen all too often. Cochrane assured that neither of them had any ulterior motives and simply wished to keep the president informed on developments he needed to know. Newton then repeated his warning that conditions had gotten to the point where the army would disintegrate in the event Burnside lost another battle along the Rappahannock. The two left, suggesting that Lincoln ought to look into things himself. After receiving Lincoln's telegram, Burnside headed to the White House himself to investigate. The president told him that two generals who would remain anonymous had told him about his plans and the army's deteriorating condition. Burnside angrily protested that these officers, whoever they were, deserved to be court martialed. General in Chief Henry Halleck (who was in the room just then) agreed. More importantly, Lincoln argued that there seemed to be a considerable disconnect between the commanding general and his subordinates. Burnside then requested a private discussion with the president, where he proceeded to denounce Secretary of War Edwin M. Stanton and General Halleck, arguing that "it would be for the good of the nation if both were replaced". He also added that none of his senior officers supported his plan for a midwinter offensive. Finally, the general said that the way things were going, he might as well resign both command of the Army of the Potomac and his commission and leave the military entirely. Once Burnside left, Lincoln told Halleck that none of his generals were willing to cooperate with his plans, and he (Halleck) ought to go down to Fredericksburg himself and assess the situation. Halleck for his part had no advice to offer Burnside except to destroy the Confederate army while taking as little damage as possible. Lincoln also told Burnside to reconsider resigning from the army. Burnside revived his plan with changes. Instead of crossing the Rappahannock south of Fredericksburg, he initially planned to move upstream and cross at U. S. Ford, due north of the Chancellorsville crossroads. During the night of the 20th, the rain began, and by the morning of the 21st, the earth was soaked and the river banks had the appearance of a quagmire. Already, fifteen pontoons were on the river, nearly spanning it, and five more were amply sufficient. Burnside began at once to bring up his artillery, which had the effect of making a perfect mortar bed. For a considerable area around the ford all day the men worked in the rain but to little purpose. Quite a number of cannon were advanced near the ford, but the 22nd only added to the storm, and the artillery, caissons and even wagons were swamped in the mud. The storm had delayed Burnside's movements, giving Lee ample time to line the other shore with his army, although there was no attempt to interfere with his crossing except from the sharpshooters, who peppered away on all occasions. No doubt Lee was hoping Burnside would effect a crossing; with a swollen river in his rear; it would have been a sorry predicament for the Union Army indeed, but Burnside finally became resigned to his fate and gave the order for the army to retire to its quarters, and thus ended the famous mud march. The Mud March was Burnside's final attempt to command the Army of the Potomac.

Қуаттылығы

Потомак армиясының күші, генерал-майор Амброз Э. Бернсайд басқаратын, 1862 жылғы 31 желтоқсан: Ресми тіркемелер, I серия, XXI том, 1-бөлім, 924 бет.

Ұйым

Потомак армиясының құрамы, генерал-майор Амброз Э. Бернсайд басқарады, 1862 жылғы 31 желтоқсан: Ресми тіркемелер, I серия, XXI том, 1-бөлім, 925–938 беттер.