Джедбург аббатханасы – XII ғасырда негізделген, қираған Августин аббатханасы. Ол Шотландия шекарасындағы Джедбург қаласында, Картер Бардағы Англиямен шекарадан солтүстікке қарай 10 миль (16 км) жерде орналасқан.
Jedburgh Abbey, a ruined Augustinian abbey which was founded in the 12th century, is situated in the town of Jedburgh, in the Scottish Borders, 10 mile (16 km) north of the border with England at Carter Bar.
Тарих
9-ғасырдың ортасына тарта, Джедбургтің маңындағы аймақ Нортумбрияның англосаксон патшалығының құрамында болғанда, екі Гедворт (сол кезде Джедбург осылай аталатын) болды. Олардың бірі қазіргі таныс Джедбургке айналды, ал екіншісі оңтүстікке қарай шамамен 6 шақырым қашықтықта орналасқан. Симеон Дурхемнің мәлімдемесіне сәйкес, 830-845 жылдар аралығында Линдисфарн епископы Екгред Линдисфарн кафедрасына есімдері бірдей екі ауылды сыйға берді. Оңтүстік Гедвортта Екгредтің шіркеуі орналасқан, ол осы приходтағы алғашқы шіркеу болды. Қазіргі қала, ұзақ уақыттан бері жоғалып кеткен оңтүстік ауылдан «сарай қай жерде» деген мағына беретін UBI CASTELLUM EST сөздерімен ерекшеленді. Екгредтің шіркеуінің нақты дәлелі Дурхамдық Симеонның Дурхам епискобы Уолхердің қатылушыларының бірі Эадульфтің Геддверде шіркеуіне жерленгенін сипаттаған жазбаларында кездеседі. 1118 жылы, шотланд тәжін иеленуге дейін, принц Дэвид қазіргі Джедбургте Сент-Августин орденінің канондары негізінде діни орталық құрды. Бұл орталық алғашқы жылдары «приорат» мәртебесіне ие болған көрінеді, ал 1139 жылы Даниель есімді адам Геддворданың приоры ретінде таныстырылды. Кейіннен шіркеу монастырь мәртебесіне көтеріліп, 1153 жылы Дәуіт патшаның қайтыс болуына дейінгі жылдары Әзіре Мәрияға арналған толыққанды аббатханаға айналды.
Towards the middle of the 9th century, when the area around Jedburgh was part of the Anglo Saxon Kingdom of Northumbria, there were two Gedworths (as Jedburgh was then known). One of them became the Jedburgh we know now, the other was four miles to the south. According to Symeon of Durham, Ecgred, bishop of Lindisfarne from 830AD to 845AD, gifted the two villages of the same name to the See of Lindisfarne. The southerly Gedworth was the place of Ecgred's church, the first church in the parish. The present town was distinguished from the long disappeared south village by UBI CASTELLUM EST meaning, 'where the castle is'. The only solid evidence of Ecgred's church came from Symeon of Durham when he described the burial, at the church of Geddewerde, of Eadulf, one of the assassins of Walcher, Bishop of Durham. In 1118, prior to his ascension to the Scottish throne, Prince David established a foundation of canons regular of the order of St. Augustine at what is now Jedburgh. The foundation appeared to have the status of 'priory' in the early years and a man by the name of Daniel was described as the Prior of Geddwrda in 1139. The church was later raised to the status of monastery before becoming, in the years prior to King David's death in 1153, a fully fledged abbey dedicated to the Virgin Mary,
Жылдар өте келе, Джедбург 83 түрлі атаумен немесе жазылу түрімен сипатталды. Дәуіт патшаның қайтысынан кейін аббатхананың басшылығы мен артықшылықтары оның немерелері, Шотландияның Малкольм IV және Шотландияның Вильгельм I, сондай-ақ Арыстан Вильгельм деп танылған патшаға берілді. Патшаның ұлы Генрих әкесінен бұрын дүние сарған еді. Кеме және хор 13-ғасырда салынды және 1285 жылдың 14 қазанында Шотландияның Александр III Дрюс графының қызы Йоландеге үйленген кезде олар дайын болды. Ұлы аббатханада нормандық және ерте ағылшын сәулет өнерінің ең жақсы үлгілері сақталған делінеді. Джедворттың Әзіре Мәрия шіркеуі мәртебелі және маңызды болып, аббат тіпті Шотландия парламенттеріне қатысуға шақырылды. Оңтүстік Шотландиядағы жерлер мен шіркеулерден басқа, Джедбург аббаттығы Нортумберлендте де үлкен жерлерге ие болды. 1296 жылы Джедбург аббаты Твидтегі Бервик қаласында Англияның Эдуард I-іне адалдық серт берді. Эдуард аббатхананы басқаруды көздеді және 1296 жылы Уильям де Ярумды Джедбургтің жаңа аббаты етіп тағайындады. 1297 жылы Стирлингте Уильям Уоллес қолдарынан жеңілген Суррей графынан кейін, ағылшыздар аббатхананы тонап, қиратты. Шотландия королі Роберт I (Брюс) шіркеуді 14-ғасырдың басында өзінің билігі кезінде де қолдады. 1346 жылы Невиллдің кресті шайқасында шотландтар жеңілгеннен кейін ағылшыздар шіркеуді тағы да қиратты. Сол ғасырдың соңында, 1370 жылы Шотландияның Давид II қазіргі күнде де көрініп тұрған солтүстік трансептің аяқталуына үлкен үлес қосты. Аббатхана 1410, 1416 жылдары және 1464 жылы Уорвик графының шабуылдарынан тағы да қиындықтарға тап болды. 1523 жылы қала мен аббатхана Суррей графының бұйрығымен өртке ұшырады. 1544 жылы аббатхана Гертфорд графының қолынан тағы да зорлық-зомбылық көрді. Джедбургтің Әзіре Мәрия аббатханасының тарихы 1560 жылы Шотландия реформациясының басталуымен аяқталды.
Over the years, Jedburgh has been described by 83 different names or spellings. Following the death of King David, the patronage and privileges of the abbey were accorded to his grandsons Malcolm IV of Scotland and William I of Scotland, also known as William the Lion. The King's son, Henry, had preceded his father in death. The nave and the choir were built in the 13th century and were in place by the time Alexander III of Scotland married Yolande, daughter of the Comte de Dreux on 14 October 1285 at the church. The great abbey was said to contain the finery of the best of Norman and early English Architecture. The Abbey Church of St. Mary of Jedeworth was growing in stature and importance and the abbot was even invited to attend Scottish Parliaments. As well as the lands and chapels in southern Scotland, Jedburgh Abbey owned great lands in Northumberland. In 1296, the Abbot of Jedburgh swore fealty to Edward I of England at Berwick on Tweed. Edward intended to rule the abbey and presented William de Jarum as the new Abbot of Jedburgh in 1296. After the defeat of the Earl of Surrey in 1297 at Stirling at the hands of William Wallace, the abbey was pillaged and wrecked by the English as retribution. Robert I of Scotland (The Bruce) continued to patronise the church during his reign in the early 14th century. In 1346, after the Scottish defeat at the Battle of Neville's Cross, the English once again slighted the church. Later that century, in 1370, David II of Scotland was instrumental in the completion of the north transept we can still see today. The abbey faced more torture and destruction in 1410,1416 and by the Earl of Warwick in 1464. In 1523, the town and abbey were set ablaze by the Earl of Surrey. The abbey faced more indignity in 1544 at the hands of the Earl of Hertford. The end came for the great Abbey of St. Mary of Jedburgh in 1560 with the coming of the Scottish Reformation.
Реформация және одан кейінгі кезеңдер
1560 жылы протестанттық реформация келгенде, монахтарға қалуға рұқсат берілді, бірақ аббатхана реформацияланған діннің қауымдық шіркеуі ретінде қолданылды. 1671 жылы қауіпсіздік үшін шіркеу кеме залының батыс жағына көшірілді. Бұл жағдай 1871 жылға дейін сақталды, сол жылы аббат шіркеуінде құлшылық етуді жалғастыру қауіпсіз емес деп есептелді және жаңа қауымдық шіркеу салынды. Лотиан графы бірден ғимаратты қалпына келтіру жұмыстарын бастады, бірақ 1917 жылы шіркеу мемлекетке берілді және қазіргі таңда Шотландияның тарихи ортасының қамқорлығындағы ескерткіш ретінде сақталуда.
When the Protestant Reformation arrived in 1560, the monks were allowed to stay but the abbey was used as the parish kirk for the reformed religion. In 1671 the church was removed to the western part of the nave for safety reasons. This situation persisted until, in 1871, it was considered unsafe to continue worship at the abbey church and a new parish church was built. The Marquis of Lothian immediately started work on the restoration of the great church but in 1917 the church was handed over to the state and is now in the care of Historic Environment Scotland as a scheduled monument.
Туризм
Бұл аббатхана, Келсо, Дрибург және Мелроуз сияқты тағы үш аббатханамен қатар, тарихи маңызы бар басқа да орындар Бордерс аббаттары жолымен жүріп өтуге мүмкіндік береді.
This Abbey along with three others (Kelso, Dryburgh and Melrose) and other historic sights is on the Borders Abbeys Way walk.