Кіріспе

Борнеоға ендемиялық тропикалық құмыра өсімдігі Nepenthes mollis (/n//ᵻ/'/p//ɛ//n//θ//iː//z// /'/m//ɒ//l//ɪ//s/; латын тілінен: mollis = жұмсақ; түк жабынына сілтеме), немесе барқыт құмыра өсімдігі, және ол Nepenthes туысының құмыралары белгісіз жалғыз танылған түрі болып табылады. 2019 жылы Global Wildlife Conservation осы түрдің қайта табылғанын жариялады. N. mollis мекені 1800 м биіктіктегі тік беткейлі тығыз орман ретінде тізімделген. Түр тек Кемул тауынан белгілі, бірақ кеңірек таралуы мүмкін, себебі бірнеше жақын орналасқан таулар әлі зерттелмеген. Чарльз Кларк оның еңкейген жасыл орманда кездесуі мүмкін екенін ұсынады. Бұл түрдің инфраспецификалық таксондары сипатталған жоқ. Nepenthes mollis 1928 жылы Б. Х. Дансердің "Нидерланд Үндістанының Непентесалары" атты маңызды монографиясында ресми түрде сипатталған. Дансер осы түр туралы былай деп жазды:

Өсімдіктің барлық бөліктері өте тығыз қоңыр түкпен жабылған. Сабақта қалың, жуан, қоңыр түк, жайылып жатқан қылшықтардың қалың қаптамасы бар. Бұл түктердің ұзындығы 2 мм-ге дейін жетеді, кейбіреулері қысқа және тармақталған, ал басқалары ұзын және тармақталмаған. Жапырақтардың жас бөліктерінде және жапырақ қолтықтарында, жамбас жағының төменгі және үстіңгі беттерінде, сондай-ақ дамымаған құмыраларда осыған ұқсас, бірақ ұзын және тығыз түк жабыны бар. Жапырақтың төменгі жағы тығыз түкпен жабылған, қысқа тармақталған және ұзын тармақталмаған, жұмсақ түктерге ие. Жоғарғы беті де тығыз түкпен жабылған, бірақ қысқа, қарапайым, ақшыл түктерден тұрады. Гүлшоғы және ось қызыл қоңыр түкпен толық жабылған. Жартылай гүлшоғы, тостаған жапырақтары және аталық бағанасы қысқа, қырлы түктермен жабдықталған. Чарльз Кларк "Борнео Непентесі" еңбегінде "Дансердің (1928) 14-суретінен [N. mollis] Н. hirsuta-ға едәуір ұқсайды" деп жазады, бірақ ол одан ірірек көрінеді деп атап өтеді.

Мүмкін қайта ашу

1999 жылы Брюс Салмонның "Nepenthes mollis (Nepenthaceae) – қайтадан табылды?" атты мақаласы жарияланды. Мақала "Carnivorous Plant Newsletter" журналында жарияланды. Мақалада Салмон N. sp. деп аталатын, анықталмаған Nepenthes түрінің аталық үлгілерін сипаттайды, бұл үлгілер 1700 м биіктіктегі Лумарку тауынан "ашық жотадағы биік тығыз орманнан" жиналған. Морфологиялық ұқсастықтар мен ықтимал географиялық жапсырылу негізінде, ол бұл анықталмаған таксонның N. mollis болуы мүмкін екенін ұсынады. Салмон екеуін келесідей салыстырады:

[N. sp.]-ны сипаттағанда, мен Danser монографиясында (Danser, 1928) N. mollis суретіне тап болдым. Ол менің алдымдағы сығымдалған үлгіге дәл ұқсады. Содан кейін мен екеуін салыстыра бастадым және олардың, шаштылығын қоспағанда, толық сәйкес келетінін анықтадым, тек келесі айырмашылықтар болды. N. mollis N. sp. Жапырақтың негізі: 2 қанатқа дейін төмен қарай созылады, жоғарғы жағында ені 1 см, ұзындығы 4-6 см, біртіндеп тартылады. 1-2 см-ге дейін төмен қарай созылады. Тұяқтар: Тұяқ болмайды. Тұяқ педицельдің негізінен басталады, 3-4 мм ұзындығы бар. Бұл айырмашылықтарды түсіну үшін, жоғарыда көрсетілген айырмашылықтардың барлығы сығымдалған гербарий үлгілерінен алынғанын және Danser ешқашан N. mollis-тің тірі үлгісін көрмегенін естеріңізге алыңыз. N. sp.-ның тірі үлгілерінде жапырақтың негізі төменгі 4-5 см-де сабақшалы болады, ал жапырақ шеттері жоғары қарай иілген. Сығымдалғанда олар жалпақталады және жапырақ Danser-дің N. mollis суретіндегідей тар ланцет пішіндес болады. N. sp.-ның сығымдалған өсімдіктеріндегі жапырақ қабығы да тегістеліп, оның орнына төмен қарай созылғандай көрінеді. Тірі өсімдікке сілтеме жасамайынша, сіз ештеңе білмейсіз. Бұл Danser-дің N. mollis үлгісімен де осылай болуы мүмкін бе? Жапырақтың төмен қарай созылу дәрежесі және тұяқтардың болуын осы түрдің ішіндегі табиғи өзгеріспен түсіндіруге болады. N. sp. (G. Lumarku, G. Murud, Meligan Range) және N. mollis (G. Kemul) арасында солтүстік-батыста және оңтүстік-шығыста байланыс орнатуға жеткілікті биік таулар бар. Салмон сонымен қатар N. sp.-ның өсу әдеті N. mollis үшін ұсынылғанға ұқсас екенін атап өтеді, мысалы, "N. mollis жоғарғы құмыраларының болмауымен белгілі. N. sp. да осы қасиетті көрсетеді, әсіресе гүлдейтін сабақтың жоғарғы 70 см-інде". Оның айтуынша, өсімдіктер стрессте болғанда, мысалы, құрғақ маусымда құмыра өндірісін тоқтатуы мүмкін. Салмонның мақаласына қоса жазылған Ян Шлауердің редакторлық ескертпесінде N. mollis-тің типтік орнынан тірі үлгілерді тексеру қажеттігі ескертіледі, екі таксонды біріктірмес бұрын. Оның табиғи ареалы қазір Солтүстік Саравак, Бруней және Оңтүстік-Батыс Сабахты қамтиды, бірақ ол Калимантаннан тіркелмеген. Егер N. mollis және N. hurrelliana бір түр екені дәлелденсе, соңғысы біріншісінің гетеротиптік синониміне айналады. N. mollis туралы соңғы монографиялар Endert-тің алғашқы жинағынан бері оның жабайы табиғатта қайта табылмайтынын көрсетеді. 2008 жылғы "Pitcher Plants of Borneo" кітабында Антея Филлипс, Энтони Лэмб және Чьен Ли былай деп жазды: "Жақында сипатталған N. hurrelliana-ның кейбір шыңға көтерілетін сабақтары [N. mollis]-ке өте ұқсас көрінеді, бірақ бұл өсімдіктердің байланысты екені белгісіз".