Ира Коэн: Американдық ақын және өнерпаздың өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Америкалық ақын

Айра Коэн (3 ақпан 1935 – 25 сәуір 2011) – американдық ақын, баспагер, фотограф және кинорежиссер. Коэн 1960-шы жылдары Мароккода және Нью-Йоркте өмір сүрді, 1970-ші жылдары Катмандуда болып, 1980-ші жылдары әлемді аралап, соңынан Нью-Йоркке қайтып келді, онда өмірінің соңына дейін тұрды. Коэн 2011 жылдың 25 сәуірінде бүйрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Айра Коэннің әдеби мұрағаты қазір Йель университетінің Бейнеке сирек кітаптар мен қолжазбалар кітапханасында сақтаулы.

Ерте өмір

Коэн 1935 жылы Нью-Йорк қаласының Бронкс ауданында естімейтін ата-анасының отбасында дүниеге келді. Коэн 16 жасында Хорас Манн мектебін бітіріп, Корнелл университетіне түсті, онда ол Владимир Набоковтың дәрісін тыңдады. Коэн Корнеллден шығып, кейін Колумбия университетінің Базалық білім беру мектебінде оқыды. 1957 жылы Барнард студенті Арлин Бондқа үйленді. Олардың екі баласы болды: Дәуіт және Рафиқа. Ол Кеннет Ангер мен Сергей Параджановтың фильмдерінен шабыттанды және өзінің Mylar камерасымен фотосурет саласындағы жұмысын кеңейту ретінде бастады. 1970 жылдың 31 мамырында Нью-Йорк қаласында Жил МакЭнтайр мен Айра Коэннің ұлы Рафаэль Аладин дүниеге келді. Рафаэль Аладин қазір әйелі, биші және хореограф Кристина Бергермен бірге Гарлемде тұрады.

1970-ші жылдардағы саяхаттары

Living Theatre-дің бұрынғы мүшесі Петра Вогтпен бірге Коэн 1970-ші жылдары Гималайға сапар шекті, онда ол Катмандудағы Bardo Matrix баспасы аясында Starstream поэзия сериясын құрды. Ол Чарльз Генри Форд, Грегори Корсо, Пол Боулз және Ангус Маклис еңбектерін жариялады. Осы жерде ол жергілікті қолөнершілермен жұмыс істеп, кітап дайындау өнерін жетілдірді. 1972 жылы бір жыл Сан-Францискода оқып, өнер көрсеткен соң, Нью-Йоркке қайтып, фотосурет көрмелерін ұйымдастырды.

Амстердам

1964 жылдың басында Коэн Амстердамға сапар шекті (сол Танжерден келген сапарында ол Антверпенде (Бельгия) «Гнауа» басылымын ұйымдастырған еді). Ол жазушы Саймон Винкеногпен танысып, достық қарым-қатынас орнатты, ол кейін Коэннің көптеген туындыларын голланд тіліне аударды. Айра 1974 жылы Амстердамда болды, бұрын Парижге және режиссер Алехандро Ходоровскиге барған болатын, өзінің серіктесі Петра Вогтті Ходоровскинің «Дюна» фильміне қатыстыру ниетімен. Бірақ қабылдау жағымсыз болғандықтан, ол тағы да Саймон Винкеногпен бірге Амстердамға келді, сондай-ақ ақын, музыкант және аудармашы Луиза Ландес Левимен (кейін көптеген жобаларда бірлесіп жұмыс істейтін), және Джерард Беллартпен (Cold Turkey Press, Rotterdam – Burroughs, Bailes, Pound және т.б. баспасы), ол Ираның Батыстағы алғашқы баспагері және Леви сияқты өмір бойы досы болды. Дегенмен, оның Амстердамдағы ең тұрақты кезеңі 1978 жылдың көктемінде басталды. Ол Melkweg (Галактика) мультимедиялық орталығында өмір маскаларын жасап сататын француз қызы Каролина Госселинмен кездесті. Олар Коэнмен бірге осы істі «Бинтталған ақындар» сериясына дейін кеңейтті – ондаған танымал ақындардың қағаз-машедан жасалған маскаларын, ол кейін суретке түсірді. Ол сондай-ақ 1976 жылы Катмандуда алғаш танысқан Эдди Вудспен қайта байланысты. Вудс, Джейн Харвимен бірге Ins & Outs Press құрған, Ins & Outs журналын шығаруға дайындалып жатқан еді. Коэннің туындылары әр нөмірінде жарияланды және ол тұрақты түрде редактор болып қызмет етті. Ол Бенн Поссеттің ұзақ жылдарға созылған «Бір Әлем» поэзия фестивалінің біріншісі – P78-де өнер көрсетті. Коэн (және Госселин) келесі үш жыл Амстердамда тұрды, тіпті кеткеннен кейін де қалаға бірнеше рет қайтып оралып, көбінесе ұзақ уақытқа қалды. Ins & Outs Press, «Бинтталған ақындар» сериясының пошта карточкаларын жариялағаннан кейін, фотосуреттердің үш лимиттік басылымын шығарды, олардың ішінде Уильям Берроуз бен Аллен Гинзбергтің суреттері де болды. Оның «Шатырлы патшалар» фильмі де Ира Ландгартенмен бірлесіп Ins & Outs студиясында монтаждалды. 1993 жылдың қыркүйегінде Коэн Нью-Йорктен Амстердамға Бенн Поссет ұйымдастырған Буроузға арналған құрметке қатысу үшін келді, оған Вудс, американдық жазушы Уильям Леви, неміс аудармашысы және баспагер Удо Брегер және басқалар да қатысты. Коэн сонымен қатар суретшілер колониясы – Руигорд ауылымен (Амстердамнан батысқа қарай сегіз шақырым) тығыз байланыс орнатты және олардың голландиялық емес трофей иегерлерінің санатындағы бірі болды.

In early 1964, Cohen visited Amsterdam (during the same trip up from Tangier when he arranged for the printing of Gnaoua in Antwerp, Belgium). He befriended writer Simon Vinkenoog, who would later translate many of Cohen's writings into Dutch. Ira was also in Amsterdam in 1974, having visited Paris and the filmmaker Alejandro Jodorowsky with an intention to involve his partner, Petra Vogt, in Jodorowsky's forthcoming film Dune. Unfavorably received, he traveled to Amsterdam, again in the company of Simon Vinkenoog, Louise Landes Levi poet, musician & translator with whom he would later collaborate on many projects – and Gerard Bellaart (Cold Turkey Press Rotterdam, publisher of Burroughs, Bailes, Pound et al. ), who became Ira's first publisher in the West & a lifelong friend, as was Levi. However his most continuous Amsterdam period began in the spring of 1978. It was then that he met Caroline Gosselin, a French girl who was making and selling life masks at the Melkweg (Milky Way) multimedia center. She and Cohen expanded this into Bandaged Poets a series of papier mâché masks of dozens of well known poets that he subsequently photographed. He also reconnected with Eddie Woods, whom he had first met in Kathmandu in 1976. Woods, who co founded Ins & Outs Press with Jane Harvey, was preparing to launch Ins & Outs magazine. Cohen's work appeared in every issue and he regularly served as a contributing editor. He performed at the first of Benn Posset's long running One World Poetry festivals, P78. Cohen (and Gosselin) lived in Amsterdam for the next three years; and even after leaving he made several return visits to the city, often staying for long spells. Ins & Outs Press, which had already published postcards of the Bandaged Poets series, produced three limited edition Kirke Wilson silkscreen prints of the photographs, including those of William Burroughs and Allen Ginsberg. His film Kings with Straw Mats was also edited, in collaboration with Ira Landgarten, at Ins & Outs. In September 1993 Cohen returned to Amsterdam from New York to participate in a Benn Posset organized tribute to Burroughs, along with Woods, the American writer William Levy, the German translator & publisher Udo Breger, and others. Cohen further developed a close association with the artists colony village of Ruigoord (eight miles west of Amsterdam) and is one their very few non Dutch trophy holders.

Нью-Йоркке екінші рет оралу

1981 жылы Коэн тағы да Нью-Йоркке оралды және Верхний Вест-Сайдтағы пәтерде анасымен бірге тұрды. 1982 жылы ол Каролина Госселинге үйленді, олардың 1989 жылы ажырасу алдында Лакшми Коэн атты қызы дүниеге келді. Онжылдықтың соңғы кезеңінде Synergetic Press "Алтын аяқтарда" атты таңдамалы өлеңдер жинағын жариялады. Коэн сонымен қатар Лос-Анджелесте негіделген халықаралық өнер және әдебиет туралы "Third Rail" журналының штаттан тыс редакторы ретінде де жұмыс істеді.

Басылымдар мен көрмелер

1990 жылдары Коэн өлеңдері Англияда Temple Press баспасында «Ratio 3: Media Shamans Along with Two Good Poet Friends» деген атпен жарық көргендіктен, халықаралық деңгейде танымалдылығы артты. Ол Лондонның «Октябрь» галереясында «Retrospectacle» атты көрме өткізді, сондай-ақ 1992 жылы Дублинде Уильям Берроуз, Терри Уилсон және Хаким Беймен бірге «Here To Go Show» көрмесіне қатысты, ол суретші Брион Гиссиннің есімін сақтап қалды. 90-шы жылдарда музыканттар/композиторлар Сильви Дегиз және Уэйн Лопеспен бірлесіп, «CosmicLegends» импровизациялық музыкалық театр тобы құрылды, нәтижесінде Ангус Маклистің «ORPHEO» әлемдік премьерасы сахналанды. «Акашикалық оқиға» ретінде танылған бұл туынды, «The Kitchen» ұсынған қараша қаржыны көрсететіндей, «Orfeo: $500 Opera» деп аталды. Келесі 20 жыл бойы Коэн Джудит Малина, Ханон Резников, Уэйн Лопес, Рашид Али, Тейлор Мид және Луиза Ландес Левимен бірге «Cosmiclegends» тобының тұрақты мүшесі және серіктесі болды. Олардың барлығы швейцариялық-американдық композитор Сильви Дегиздің жасаған «Жануардың айқайы», «Девачан және Монадтар», «Көңілді Ай» және тағы да басқалар сияқты есімдерімен танымал қойылымдарға үлес қосты. 1995 жылдың мамыр айында Коэн Филис Сегураның дизайнымен жасалған футболкаға арналған «Broadshirt» журналы үшін «Акашикалық мәселе» редакторы болды, онда Пол Боулз, Брион Гиссин, Гаред Меланга, Джудит Малина, Луиза Ландес Леви және тағы да 20-дан астам авторлар қатысты. 1994 жылы «Sub Rosa Records» Коэннің «Cheb i Sabbah» бірлестігімен жасаған алғашқы CD-ін, «The Majoon Traveller» шығарды, онда Дон Черри мен Орнет Коулманның да жұмыстары орын алды. 2000 жылдары Коэн Нью-Йоркте бірнеше оқулар өткізді, соның ішінде «Sunburned Hand of the Man» музыкалық тобымен бірлескен жұмыстар да болды. Коэн 2006 жылғы «Уитни биенналында» «Күндіз түн үшін» атты көрмеде қатысып, «Джек Смит Норебо ретінде, Венералық Мунчкиндердің ханзадасы» және «Үлкен Тародағы сиқыршы» атты екі арт жарықтандырылған фотосуретін көрсетті. 2007 жылдың мамыр айында Коэн Нью-Йорктегі «Swiss Institute» институтында Георг Гатсастың «Process VI FINAL» көрмесіне қатысты. Ол өзінің миларлық фотосуреттерінің проекцияларымен сүйемелденген өлеңдерін оқыды, ал «Mahasiddhi» музыкалық тобы оған сүйемелдеді. 2007 жылдың қазан айында Цюрихтегі «WIDMER+THEODORIDIS» заманауи галереясында Коэннің «Hautnah / Up Close & Personal» портрет фотосуреттерінен тұратын көрме ұйымдастырылды. «Papageien Verlag» баспасы 2008 жылдың басында осы көрменің толықтырылуы ретінде кітап шығаруды жоспарлаған, бірақ ол әлі жарық көрген жоқ. Көрмеге Пэтти Смит, Мадонна, Уильям Берроуз және Пол Боулзтің суреттері қосылды. Сондай-ақ 2007 жылдың қазан айында Коэннің миларлық фотосуреттерінің көрмесі Лондонның «Октябрь» галереясында ашылды.

In the 1990s, Cohen met with increasing international recognition as his poems were published in England by Temple Press under the title Ratio 3: Media Shamans Along with Two Good Poet Friends, the friends being Gerard Malanga and Angus Maclise. He had a show called Retrospectacle at the October Gallery in London and he also took part along with William Burroughs, Terry Wilson and Hakim Bey at the Here To Go Show in Dublin in 1992, which celebrated the painter Brion Gysin. The '90s also introduced an extremely inspired dynamic and prosperous period of collaborations with Musician/Composers Sylvie Degiez and Wayne Lopes with the creation of "CosmicLegends", an improvisational music theater group, resulting in the world premiere of Angus Maclise's ORPHEO staged at The Kitchen NYC. Billed as an Akashic Event, the name was changed to ORFEO:The $500 Opera to reflect the sparse budget made available by the Kitchen. For the next 20 years Cohen was a regular collaborator and member of Cosmiclegends, along with Judith Malina, Hanon Reznikov, Wayne Lopes, Rashied Ali, Taylor Meade, and Louise Landes Levi, all contributing to the larger than life performances conceived by Swiss/American composer Sylvie Degiez: "Let the Beast Scream", "Devachan and the Monads", "The Moody Moon" and more. In May 1995, Cohen edited an Akashic Issue for Broadshirt, a magazine on a T shirt designed by Phyllis Segura, with more than 20 contributors, including Paul Bowles, Brion Gysin, Gaerad Melanga, Judith Malina, Louise Landes Levi, and others. In 1994, Sub Rosa Records released Cohen's first CD, The Majoon Traveller, with Cheb i Sabbah, which also included the work of Don Cherry and Ornette Coleman. In the 2000s (decade), Cohen gave a number of readings in New York City, including a collaboration with the musical group Sunburned Hand of the Man. Cohen was a participating artist in the Whitney Biennial 2006, "Day for Night", with two back lit transparency photographs, Jack Smith as the Norebo, Prince of the Venusian Munchkins, and The Magician from the Grand Tarot. In May 2007, Cohen was featured in performance Georg Gatsas' Process VI FINAL exhibit at the Swiss Institute in New York City. Cohen read poems accompanied by projections of his mylar photographs and was accompanied by the musical group Mahasiddhi. In October 2007, an exhibit of Cohen's portrait photographs Hautnah / Up Close & Personal was mounted at the WIDMER+THEODORIDIS contemporary gallery in Zurich. A complementary book was planned by Papageien Verlag for early 2008 but is, as yet, unpublished. Subjects included Patti Smith, Madonna, William Burroughs and Paul Bowles

Also in October 2007, an exhibit of Cohen's mylar photographs opened in London at the October Gallery.