Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жесір ханшайым Инь (尹太后, жеке аты белгісіз) – Қытайдың Батыс Лян мемлекетінің жесір ханшайымы. Ол екінші герцог Ли Синнің анасы және мемлекеттің негізін қалаушы Ли Гаоның (Вуджао патшасы) екінші әйелі болды. Ли Син оның күйеуін өлген соң ханзада деп құрметтегендіктен, Инь әйел күйеуі тірі кезінде ханзадалық атақ алмаған болса да, жесір ханшайым дәрежесіне ие болды.
Princess Dowager Yin (尹太后, personal name unknown) was a princess dowager of the Chinese state Western Liáng. She was the mother of its second duke, Li Xin and the second wife of its founder Li Gao (Prince Wuzhao), who was posthumously honored by Li Xin as a prince, and therefore Lady Yin was honored as a princess dowager even though her husband never carried the princely title while alive.
Өмірбаян
Болашақ ханшайым Иньнің әулеті бастапқыда Тяншуйден шыққан. Ол жас кезінде білімді, сөзді, жоғары мақсатты және ізгі мінезді болған деседі. Алғашқыда Фуфенгтен (扶風, шамамен қазіргі Сяньян, Шэньси) шыққан Ма Юаньчжэньге (馬元正) үйленді. (Дегенмен, Мамен үйленген кезде екі отбасы да Хекси дәлізінде қоныстанған болуы мүмкін.) Ма қайтыс болғаннан кейін Ли Гаоға екінші әйел болып тұрмысқа шықты. Екінші рет тұрмысқа шыққандықтан үш жыл бойы сөйлемегені айтылады. Ол бірінші әйелінің балаларын өз балаларындай тәрбиеледі және Ли Гаоның мансабына, сондай-ақ 400 жылы Батыс Лян мемлекетін құруға зор үлес қосты делінеді. Сондықтан сол кездегі кең таралған нақыл сөз: "Дунхуанды Ли мен Ин билейді" деген болатын. Алайда, Ли Гао билік құрған кезеңде оның қандай да бір атаққа ие болғаны туралы тарихи мәліметтер жоқ.
The family of future Princess Dowager Yin was originally from Tianshui. She was said to be studious, capable of speaking, ambitious, and virtuous in her young age. She initially married one Ma Yuanzheng (馬元正), whose family was from Fufeng (扶風, roughly modern Xianyang, Shaanxi). (It was likely, though, by the time that she married Ma, both of their families had settled in the Hexi Corridor.) After Ma died, she married Li Gao as his second wife, and it was said that because this was her second marriage, she spent three years not speaking. She raised his first wife's children as if they were her own, and it was said that she had much contributions in Li Gao's career and founding of Western Liang in 400. Therefore, a common saying at the time was, "Li and Yin rule Dunhuang." However, there is no historical record as to whether she carried any titles during Li Gao's reign.
Жесір ханшайым ретінде
Күйеуі 417 жылы қайтыс болғаннан кейін, Инь ханшайым жесір ханшайым дәрежесіне ие болды. Ол дана және өте сабырлы әйел ретінде сипатталды. 420 жылы ұлы Ли Синьнің қарсыласы Солтүстік Лянға шабуыл жасауына ол бар күшімен қарсылық көрсетті, бірақ бұл шабуыл Солтүстік Лянның ханзадасы Жуку Мэньцзюнь құрған қастандық нәтижесінде болды. Ол өз мемлекеттері сияқты кішкентай елдердің ең алдымен күшті болуға тырысуы керек екенін, Жуку Мэньцзюнь сияқты күшті мемлекетті жеңе алмайтынын айтты. Ли Синь Жуку Мэньцзюньмен жеңіліп, қаза тапты, ал Батыс Лянның астанасы Жиукуан (酒泉, қазіргі Цзюцюань, Ганьсу) жаулап алынды. Жесір ханшайым Инь тұтқындалды, бірақ ол қадір-қасиетін сақтап, Жуку Мэньцзюньден өмірі үшін жалбарыс жасамады және ұлының өліміне қайғырмады. Жуку Мэньцзюнь оның даналығына риза болып, ұлы Жуку Муцзяньді оның қызы Ли Цзиньшуға үйлендірді. 433 жылы Жуку Муцзянь Жуку Мэньцзюньнің орнын басып алғаннан кейін Ли ханым ханшайым болды, бірақ 437 жылы Жуку Муцзянь одан ажырасып, Солтүстік Вэй императоры Тайудың қарындасы – Солтүстік Вэй ханшайымы Увэйге үйленуге мәжбүр болды. Ли ханшайымы көп ұзамай қайтыс болды. Ли ханшайымының қайтысынан кейін жесір ханшайым Инь Жюкуанда тұруға жіберілді. Сол жердегі гарнизон командирінің алдында ол немерелерінің бірі қашқан Иу (伊吾, қазіргі Хами облысы, Шыңжаң) қаласына баруға қызығушылық танытпағанын көрсетті. Ол 74 жасында қайтыс болды.
After her husband died in 417, Lady Yin was honored as princess dowager. She was described as wise and full of composure, and she tried in vain to stop her son Li Xin from attacking rival Northern Liang in 420—an attack that was induced by a trap set by Northern Liang's prince Juqu Mengxun. She pointed out that a small country such as theirs should first strive to become strong and they would not be able to defeat as strong a state as that of Juqu Mengxun. Li Xin was defeated and killed by Juqu Mengxun, and Western Liang's capital Jiuquan (酒泉, in modern Jiuquan, Gansu) fell. Princess Dowager Yin was captured, but she maintained her dignity and did not plead with Juqu Mengxun for her life or mourn her son's death. Juqu Mengxun praised her and had his son Juqu Mujian marry her daughter Li Jingshou. After Juqu Mujian succeeded Juqu Mengxun in 433, Lady Li became princess, but in 437, Juqu Mujian was forced to divorce her and marry Northern Wei's Princess Wuwei, sister to Northern Wei's Emperor Taiwu. Princess Li died soon thereafter, and after Princess Li's death, Princess Dowager Yin had been sent to live in Jiuquan. Before the commander of the garrison there, she feigned disinterest in going to Yiwu (伊吾, in modern Hami Prefecture, Xinjiang), where some of her grandsons had fled. dying at the age of 74.