Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тевтон орденінің 27-ші Ұлы магистрі (1410–1413)
27th Grand Master of the Teutonic Knights (1410 13)
Генрих фон Плауэн (Ұлы) (шамамен 1370–1429) – Тевтон орденінің 27-ші Ұлы магистрі, 1410 жылдың қарашасынан 1413 жылдың қазанына дейін қызмет етті. Грунвальд шайқасынан кейін Ұлы магистр болып тағайындалған ол Литва және Польшамен соғысты ұзартуды қатысты қолдаған. Оның отбасының барлық еркек мүшелері Генрих (Генрих) деп баптизацияланғандықтан, оны туысы Генрих фон Плауэн Кішіден (шамамен 1441 жылы қайтыс болған) ажырату үшін кейде Генрих фон Плауэн Ұлы деп атайды.
Heinrich von Plauen (the Elder) (ca. 1370–1429) was the 27th Grand Master of the Teutonic Knights, serving from November 1410 to October 1413. Having becoming grandmaster in the wake of the Battle of Grunwald, he was a stern proponent of prolonging the war with Lithuania and Poland. Because all male members of his family were baptized as Heinrich (Henry), he is sometimes known as Heinrich von Plauen the Elder to differentiate from his relative, Heinrich von Plauen the Younger (died ca. 1441).
Ерте мансап
Фон Плауэн Тюрингия мен Саксонияның арасында орналасқан Вогтланд аймағында дүниеге келген. Фон Плауэн 1390 жылы Пруссияға орденнің қонағы ретінде келді, бірақ кейін толық құқықты мүшесі болды. 1402 жылға дейін ол ешқандай маңызды лауазымды атқармады, содан кейін Нессау (Ниэсава) комтуры болды. 1407 жылы Швец (Świecie) комтурына көтерілді. Фон Плауэн 1410 жылдың 15 шілдесінде Грунвальд шайқасына қатыспады. Орденнің жеңілгенін естіген соң, ол бастама көтеріп, 3000 сарбаздан тұратын әскер жинап, орденнің астанасы Мариенбургті қорғауға кірісті. Фон Плауэн Мариенбургке уақтылы жетіп, қорғанысты белсенді түрде ұйымдастырды. Мариенбургтің қоршауы 26 шілдеде басталды және 1410 жылдың 19 қыркүйегіне дейін жалғасты. Польша королі Жогайла күшті қарсылық күтпегендіктен, ұзақ мерзімді қоршауға дайын болмады. Жогайла әскерін ұстап тұрған қоршау Пруссияның басқа аймақтарында қорғаныс күштерін ұйымдастыруға және Ливон ордені мен Германиядан көмек күтуге мүмкіндік берді. Жогайла кері шегінуге мәжбүр болды. Фон Плауэн өз әскеріне шегініп келе жатқан поляк армиясын қууды бұйырды және қазан айының соңына дейін барлық бекіністерді (Польша-Пруссия шекарасындағыларын қоспағанда) қайтарып алды. 1410 жылдың қараша айында Мариенбург пен Пруссияны қорғаудағы еңбегі үшін Фон Плауэн орденнің 27-ші үлкен магистрі болып сайланды. Ол орденнің жоғары лауазымды басқа шенеуніктерін, мысалы, Грунвальд шайқасында күрескен орденнің дипломатия министрі және Эльбинг (Эльблаг) комтуры Вернер фон Теттингенді де басып өтті. Фон Плауэнге орденнің қамалдарын қайта жаңарту, экономиканы қалпына келтіру, жаңа рыцарьларды тарту және Еуропада орденнің беделін нығайту сияқты қиын міндеттер жүктелді.
Von Plauen was born in Vogtland, between Thuringia and Saxony. Von Plauen arrived in Prussia around 1390 as the Order's guest, but later became a full member. He did not hold any important positions until 1402 when he became the Komtur of Nessau (Nieszawa). He was promoted to Komtur of Schwetz (Świecie) in 1407. Von Plauen did not take part in the Battle of Grunwald on 15 July 1410. Upon receiving the news of the Order's defeat, he took the initiative and assembled an army of 3,000 men to defend Marienburg, capital of the Order. Von Plauen arrived at Marienburg on time and energetically organized the defense. The Siege of Marienburg started on 26 July and remained until 19 September 1410. The King of Poland, Jogaila, did not expect strong resistance and was not prepared for a long term siege. The siege, holding Jogaila's army in place, helped to organize defensive forces in other parts of Prussia and gave time for relief to arrive from the Livonian Order and Germany. Jogaila had to retreat. Von Plauen ordered his forces to pursue the retreating Polish army and recaptured all fortresses (except those on the Polish–Prussian border) by the end of October. In November 1410 for his services in the defense of Marienburg and Prussia, von Plauen was chosen as the 27th Grand Master of the Order, overtaking other officials of the Order with higher positions, like Werner von Tettingen, the Order's Minister of Diplomacy and the Komtur of Elbing (Elbląg), who fought in the Battle of Grunwald. Von Plauen inherited a difficult task of rebuilding Order's fortresses, restoring the economy, recruiting new Knights, and defending the Order's reputation in Europe.
Бас ұстаз
Фон Плауэннің басты дипломатиялық жетістігі 1411 жылғы 1 ақпанда Торнь бейбіт шартын қол қою болды. Бейбіт шарты Орденге тиімді болды: ол өзінің негізгі аумақтарын сақтап қалды. Орден Самогитияны Литваның Ұлы князі Витовтке және Жогайлаға өмір бойына берді. Бірінші төлемге қажетті ақшаны жинау үшін Фон Плауэн 1411 жылғы ақпан айында Остеродеге (Острода) Пруссия қалаларының өкілдерін шақырды. Фон Плауэн бағалауды күшіне енгізуді шешті. Торнь көп қарсылық көрсетпей капитуляциялады, ал Данциг 1411 жылғы 5 сәуірге дейін блокадаға қарсы тұрды. Фон Плауэн "Кесіртке одағының" қарсылығына қарсы белсенді күрес жүргізді. Фон Плауэн Георг фон Вирсбергтің, Реденнің (Радзынь-Хелминьский) комтурының қастандығын ашты және поляктарға көмектескені үшін "Кесіртке одағының" төрт рыцарының бірі болған Николас фон Ренистің басын алуға бұйрық берді. Аталған жазалау Грауденцте (Грудзянц) орындалды, бұл оған одан да аз танымалдылық әкелді. Алғашқы екі төлем уақытылы жасалды. Фон Плауэн үшінші төлемді уақытында жасай алмайтынын түсінген соң, Киелі Рим императоры Зигмундтан көмек сұрады. Зигмунд делдалдыққа келісті және тараптар 1412 жылғы наурыз айында Бреслауда (Вроцлав) кездесті. 1412 жылғы тамызда император Торнь бейбіт шартының әділ екендігін жариялады және соғыс өтемақысын азайту бойынша келіссөздер жүргізу үшін комиссия құрылуы керек екенін айтты. Тағы бір комиссия Самогития мен Пруссия арасындағы шегараны анықтауы керек еді, ал аймақ тұрғындарына Самогитияда қалып, Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кіру немесе Пруссияға көшіп, Тевтон орденінің монахтық мемлекетінің құрамына кіру мүмкіндігі беріледі. Күтпеген нәрсе болды, Фон Плауэн 1413 жылғы қаңтарда соңғы төлемді уақытылы жасады. Самогития шегаралары жөніндегі комиссия құрылды. 1413 жылғы 3 мамырда Зигмундтың тағайындауымен Бенедикт Макрай Неман өзенінің оң жағалауын, соның ішінде Мемельді (Клайпеда) Литваға беру керектігін шешті. 1410 жылғы жеңілістен кейін Орденнің қаржылық қиындықтары мен әлсіреген әскери күшіне қарамастан, Фон Плауэн Польша Корольдығымен тағы бір соғысқа дайындық бастады. Ол Бенедикт Макрайдың шешімін қабылдамады және 1413 жылғы жаздың соңына қарай Померания шекарасына жақын жерде 6000 сарбаз, ал Добрынь жері мен Мазовия шекарасында 15000 сарбаз жинады (Майкл Кухмейстер фон Штернберг мақтады). Югайла оңтүстікте болғандықтан және Витовт Новгородқа қарсы соғыс жүргізгендіктен, бұл уақыт қолайлы болды. Кухмейстер Польшаның солтүстігіне шабуыл жасады, бірақ 16 күннен кейін ғана қайтып келді. Померанияға жасалған шабуыл да мойынсұнбас рыцарлармен тоқтатылды.
Von Plauen's major diplomatic accomplishment was signing the Peace of Thorn on 1 February 1411. The peace was rather favorable to the Order: it retained its core territories. The Order assigned Samogitia to Grand Duke of Lithuania Vytautas the Great for his and Jogaila's lifetime. To raise the money for the first installment, von Plauen called representatives of Prussian cities to Osterode (Ostróda) in February 1411. Von Plauen decided to enforce the assessment. Thorn capitulated without much resistance, while Danzig resisted blockade until 5 April 1411. Von Plauen actively fought off the opposition of the Lizard Union. In 1411 von Plauen discovered a plot by Georg von Wirsberg, Komtur of Rehden (Radzyń Chełmiński), and ordered the beheading of Nicholas von Renys, one of the four knights who formed the Lizard Union, for helping the Poles. The execution took place in Graudenz (Grudziądz), which brought him even less popularity. The first two installment payments were made on time. When von Plauen saw that he could not make the third payment on time he asked Sigismund, Holy Roman Emperor for help. Sigismund agreed to mediate and the parties met in Breslau (Wrocław) in March 1412. In August 1412 the emperor delivered his decision that the Peace of Thorn was just and that a commission should negotiate a reduction to the war indemnity. Another commission would decide the border between Samogitia and Prussia and inhabitants of the region would be given a choice to remain in Samogitia and become part of the Grand Duchy of Lithuania or to relocate to Prussia and become part of the monastic state of the Teutonic Knights. To universal surprise von Plauen made the final payment on time in January 1413. The commission regarding Samogitian borders did meet. On 3 May 1413 Benedict Makrai, appointed by Sigismund, decided that the right bank of the Neman River, including Memel (Klaipėda), should belong to Lithuania. Despite the Order's financial troubles and weakened military capability after the defeat of 1410, von Plauen started preparations for another war with the Kingdom of Poland. He rejected decision by Benedict Macra and by late summer 1413 gathered 6,000 men near the border with Pomerania and 15,000 on the border with Dobrzyń Land and Masovia (commended by Michael Küchmeister von Sternberg). The time seemed right as Jogaila was busy in the south while Vytaut waged a war against Novgorod. Küchmeister attacked northern Poland, but returned only after 16 days. Attack on Pomerania was similarly stopped by disobedient Knights.
Лауазымнан босату
Фон Плауэн 1413 жылғы 9 қазанда Кенигсбергтің (Калининград) бас маршалы және комтуры Михаэль Кухмейстер фон Штернбергпен қызметтен алынды. Кухмейстер фон Плауэннің тағы бір соғыс бастау туралы шешімін бекітпеді және Польша Корольдігімен және Литва Ұлы Герцогтігімен бейбіт келіссөздерді жалғастыруды қолдады. Бас шаптер бес күннен кейін шақырылды. 1414 жылғы қаңтардағы ресми жалпы жиналысқа дейін Герман Ганс уақытша Ұлы магистр болып тағайындалды. Фон Плауэн ресми түрде отставкаға шықты, ал Кухмейстер келесі Ұлы магистр болып тағайындалды. Фон Плауэн бастапқыда шағын бекіністің комтуры болып тағайындалды, бірақ Жогайла жаңа үкіметті қолдамағандықтан және Фон Плауэннің лауазымына қайтаруын талап еткен соң, көп ұзамай тұтқындалды. Кухмейстер Польшамен дипломатиялық келіссөздерді қайта ашты және 1414 жылдың жазында қысқа мерзімді Аштық соғысы басталды. Генрих фон Плауэн 1418 жылы Данциг түрмесінен босатылды. Ол сол кезде Кенигсбергке жақын Лохштадт (Павлово) прокураторы болды және 1429 жылы қайтыс болды.
Von Plauen was removed from his office on 9 October 1413 by Michael Küchmeister von Sternberg, the Grand Marshal and Komtur of Königsberg (Kaliningrad). Küchmeister disapproved of von Plauen's decision to wage another war and supported further peace talks with the Kingdom of Poland and the Grand Duchy of Lithuania. The general chapter convened five days later. Herman Gans was appointed as an interim Grand Master until a formal general assembly would meet in January 1414. Von Plauen officially resigned and Küchmeister was appointed as the next Grand Master. Von Plauen was first appointed as a Komtur to a minor fortress, but was soon arrested when Jogaila did not support the new regime and demanded the return of von Plauen to his office. Küchmeister unsuccessfully reopened diplomatic talks with Poland and a brief Hunger War broke out in summer 1414. Heinrich von Plauen was released from Danzig jail in 1418. At that time he became the procurator of Lochstädt (Pavlovo) near Königsberg, where he died in 1429.