Кіріспе

Георг Фридрих Кнапп (7 наурыз 1842 – 20 ақпан 1926) – неміс экономисі, 1905 жылы «Ақшаның мемлекеттік теориясы» еңбегін жариялаған. Бұл еңбек ақша теориясының чартистік мектебін қалыптастырды, ол ақшаның құны айырбас қатынастары арқылы емес, мемлекеттік институттар арқылы шығарылуынан туындайды деген пікірді қорғайды.

Өмірбаян

Кнапп 1842 жылдың 7 наурызында дүниеге келген. Оның әкесі белгілі химик Фридрих Людвиг Кнапп болды. 1874 жылы ол Страсбург университетінде саяси экономика профессоры болып тағайындалды және 1918 жылға дейін сол қызметте қалды. Ол сондай-ақ 1891–1892 және 1907–1908 жылдары Страсбург университетінің ректоры болды. 1886 жылы ол "Абхандлунген аус дем штаатсвиссеншафтлихен семинар цу Страссбург" журналын құрды.

Отбасы

Кнапп Германия Федеративтік Республикасының бірінші президенті Теодор Хьюстың болашақ әйелі Элли Хьюсс Кнапптың әкесі болды. Ол екі қызын жалғыз тәрбиеледі, бұл сол кезде сирек кездесетін жағдай еді, олардың грузин туған анасы, Кнаптың әйелі Лидия фон Каргановтың қайтысынан кейін.

"Ақшаның мемлекеттік теориясы" бағалы металдарға немесе қағаз ақшаға негізделген түрлі ақша жүйелерін қамтитын теория құруға бағытталған. Кнапптың тәсілі натуралистік. Теориялық тұрғыдан алғанда, ол ақшаның қандай болуы керек екенін ұсынбаса, сондай-ақ белгілі бір мақсаттарға жету үшін ақшаны қалай пайдалануға болатынын зерттемейді. 19 ғасырдағы Еуропа мысалдарын негізге ала отырып, ол генетикалық, содан кейін функционалдық жіктеме жасайды. Осы процесте кітапта бұрын "нақты ақша" деп есептелгендердің кейбіреулері, шындығында, оның "шартал гилогендік ақша" деп аталатын түрі екені анықталады. Ашық түрде чарталист болған Кнапп қағаз ақшаны жай ғана жарияламайды, ол металлистердің өз теориясымен түсіндіре алмайтын, олар "аномалиялар" деп атаған кейбір байқалатын құбылыстарды тиімді көрсетеді. Керісінше, Кнапп өзінің теориясы кітапта айтылған көптеген ақша жүйелерін түсіндіре алады деп санайды. Теориялық тұрғыданғы түсініктерінен басқа, кітап 19 ғасырдағы Еуропаның ақша тарихы туралы толыққанды ақпарат көзі ретінде де қызығушылық тудырады, ол Англия, Франция, Голландия, Австрия және Германия сияқты елдерге назар аударады. Қаржылық қаражаттың жетіспеуіне байланысты Корольдік экономикалық қоғам өз еркімен Англия, Франция, Германия, Австрия тарихына шолу жасайтын және нақты жағдайларды зерттейтін IV тараудың аудармасын жасаудан бас тартты. Бірақ, тіпті ағылшын тіліндегі қысқартылған нұсқасы да "Ақшаның мемлекеттік теориясы" 19 ғасырдағы биметаллизмнен монометаллизмге жалпы көшу, қағаз ақша жүйелерінің пайда болуы мен жоғалуы (әсіресе 1866 жылғы австриялық жүйе), соғыс кезінде мемлекеттің қолданыстағы төлем құралдарымен қатар қағаз ақшаны жүйелі түрде пайдалануы, банкноттардың пайда болуы және Giro төлемдері сияқты көптеген өзгерістерді дәл көрсетеді.

Жарияланымдар

Оның бұрынғы жазбалары негізінен халық саны және ауыл шаруашылығы тақырыптарына арналған. ("Өлім-жітімді анықтау туралы"). ("Саксониядағы өлім-жітім"). ("Халық санының өзгеруінің теориясы"). ("Пруссияның ескі аймақтарындағы шаруалардың азаттыққа шығуы және ауыл шаруашылығының пайда болуы"). ("Пруссияның ескі аймақтарындағы шаруалардың азаттыққа шығуы және ауыл шаруашылығының пайда болуы"). ("Жабық еңбектегі және бостандықтағы шаруа"). Төртінші басылымның аудармасы. ("Жер мен жер иелігі").

Құрметтер

Ғылым және өнер үшін «Pour le Mérite» (24 қаңтар 1918 ж.).