Кіріспе

Жылжымайтын мүліктерді реттеу рәсімдері туралы заң (RESPA) – 1974 жылы АҚШ Конгресі қабылдаған және АҚШ Кодексінің 12-тарауы, 27-бөлімі ретінде тіркелген заң. Басты мақсаты – үй иелерін жылжымайтын мүлік қызметтерін таңдау кезінде білімді болуға көмектесу арқылы қорғау, сондай-ақ есеп айырысу қызметтеріне артық шығындар салатын сыйақылар мен ұсыну ақыларын жою. RESPA несие берушілер мен ипотекалық несие беруге қатысатын басқа да тараптардан қарыз алушыларға жылжымайтын мүлік есебін айырысу процесінің мәні мен құны туралы маңызды және уақтылы ақпарат беруді талап етеді. RESPA сонымен қатар сыйақылар мен ұсыну ақысы, екі параллель процесті жүргізу тәжірибесі сияқты құқық бұзушылықтарды тыйымдау және эскроу шоттарын пайдалануға шектеулер қою мақсатында жасалды.

Тарих

RESPA 1974 жылы қабылданды және бастапқыда Тұрғын үй және қала құрылысы департаменті (HUD) басқарды. 2011 жылы Додд-Франк Уолл-стрит реформасы және тұтынушыларды қорғау туралы заңның қағидаларына сәйкес құрылған Тұтынушылардың қаржылық қорғанысы бюросы (CFPB) RESPA бойынша күш қолдану және ережелер жасау құқығын өз мойнына алды. 2013 жылдың 31 желтоқсанында CFPB Додд-Франк заңын іске асыруға қатысты соңғы ережелерді жариялады, олар CFPB-ге ипотекалық мәмілелер үшін бірыңғай, біріктірілген ақпаратты жариялауға бағытталды, соның ішінде Шындық туралы ипотекалық несие беру заңы (TILA) және RESPA-ның 4 және 5-тарауларындағы ипотекалық несие туралы ақпарат беру талаптары да кірді. Осының нәтижесінде Regulation Z қазір біріктірілген нысандарды, мерзімдерді және көптеген жабық түріндегі тұтынушылық ипотекалық несиелерге қатысты ақпарат беру талаптарын қамтиды.

Мақсаты

RESPA жылжымайтын мүлікті сатып алу және сатумен айналысатын әртүрлі компаниялардың – мысалы, несие берушілер, жылжымайтын мүлік агенттері, құрылыс компаниялары және меншік құқығын сақтандыру компанияларының – бір-біріне жасырын сыйақы төлеуіне, жылжымайтын мүлік мәмілелерінің құнын көтеруіне және әртүрлі әдістермен (мысалы, алдау арқылы) баға бәсекелестігін бұрмалауына байланысты құрылды. Мысалы, несие беруші үй несиесін 5% пайыздық мөлшерлемемен жарнамаласа, несиеге өтініш берген кезде, сізден оның еншілес меншік құқығын сақтандыру компаниясын пайдалануыңызды және қызмет үшін 5000 доллар төлеуіңізді талап етеді, ал бұл қызметтің қалыпты бағасы 1000 доллар ғана. Бұл жағдайда, меншік құқығын сақтандыру компаниясы несие берушіге 4000 доллар төлейді. Мұндай әрекеттерге тыйым салынды, себебі тұтынушылардың сұранысына негізделген баға бәсекелестігін қамтамасыз ету және бағаларды төмендету үшін қызметтердің бағасын ашық көрсету қажет болды.

Қарыз алушыдан ақпарат алу туралы сұрау салу және қателер туралы хабарламалар

Жазбаша өтініш алынғаннан кейін ипотекалық қызмет көрсетуші белгілі бір шаралар қабылдауы тиіс, олардың әрқайсысы белгілі бір мерзімдерге бағынышты. Қызмет көрсетуші 5 жұмыс күні ішінде өтінішті алғанын растауы керек. Содан кейін, қызмет көрсетушіге өтініш бойынша шара қолдануға 30 жұмыс күні (өтініштің түсуінен бастап) беріледі. Қызмет көрсетуші қате түзетілгені туралы жазбаша хабарлама беруі керек немесе қызмет көрсетушінің есептің дұрыс екеніне сену себептерін жазбаша түсіндіруі керек. Қай жағдайда болсын, қызмет көрсетуші қарыз алушы мәселені талқылай алатын адамның атын-жөні мен телефон нөмірін беруі тиіс. Қызмет көрсетуші 60 күндік мерзім ішінде кез келген төлемді кешіктіру туралы ақпаратты ешқандай кредиттік агенттікке ұсына алмайды. Егер қызмет көрсетуші "жазбаша талапқа" сәйкес келмесе, қарыз алушы нақты залапты өтеуге құқылы, сондай-ақ, егер бұзушылық үлгісі болса, қосымша 2000 долларға дейін өтемақы алуға, сонымен қатар сот шығындарын және адвокаттардың гонорарын өндіруге құқылы.

Сындар

Сыншылар әлі де пара алудың болатынын айтады. Мысалы, несие берушілер көбінесе өздерімен жұмыс істейтін титулдық сақтандыру компанияларына кепілдік сақтандыру ұсынады, сыншылардың пікірінше, бұл негізінен пара алу механизмі. Басқалары керісінше, егер пара алуға тыйым салынса, несие беруші жай ғана бағаны көтеретінін, бұл экономикалық тұрғыдан нөлдік жиынтық ойын екенін айтады. Ал үшіншілері заңның мақсаты – ашықтық екенін, егер несие беруші жасырын пара алу құнын өзі төлейтін болса, онда бұл ашықтықты қамтамасыз етеді дейді. Талқылаудың басты мәселесі – тұтынушылардың көпшілігі несие берушімен немесе жылжымайтын мүлік агентімен байланысты стандартты қызмет көрсетушілерді таңдайды, тіпті олар кез келген қызмет көрсетушіні таңдауға болатынын көрсететін құжаттарға қол қойғандарына қарамастан. Жылжымайтын мүлік есептесу рәсімдері туралы заңға өзгерістер енгізу бойынша бірнеше ұсыныс жасалды. Бір ұсыныс бойынша, қазіргі қолданыстағы «ашық архитектура» жүйесін, онда тұтынушы әр қызмет үшін кез келген қызмет көрсетушіні таңдай алады, қызметтер жиынтығына біріктірілген, бірақ жылжымайтын мүлік агенті немесе несие беруші барлық басқа шығындарды тікелей төлейтін жүйеге ауыстыру қажет. Мұндай жүйеде, сатып алу мүмкіндігі жоғары несие берушілер жылжымайтын мүлік есептесу қызметтері үшін ең төмен бағаны іздеуге белсенді түрде тырысады. HUD 1 және HUD 1A жылжымайтын мүлік мәмілесіне қатысатын сатып алушы мен сатушыға барлық алымдарды, шығындарды және төлемдерді жариялауға арналған болса да, HUD-да қателіктер кездесуі мүмкін. Сатып алушы да, сатушы да мәмілені жабу алдында HUD-ты дұрыс оқуды білуі керек, өйткені мәміле жабылуға жақын тұрғанда қажетсіз немесе тым жоғары төлемдерді анықтау идеалды емес. Сатып алушылар немесе сатушылар өз мүдделерін қорғау үшін жылжымайтын мүлік агенті немесе адвокат сияқты тәжірибелі маманды жалдауы мүмкін.