Кіріспе

Шығыс У мемлекетінің шенеунігі (шамамен 205–246)

Гу Тан (205–246), әдепті есімі Зимо, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Шығыс У мемлекетінің шенеунігі болды.

Отбасылық негіздер

Гу Танның шежіресі У округінде, У командирлігінде, қазіргі Сучжоу, Цзянсу провинциясында жатыр. Ол тегі Гу кланы У командирлігінде және сол кездегі Цзяндун аймағындағы ең беделді төрт рудың бірі болды. Гу Танның әкесі Гу Шао, Шығыс Хан әулетінің соңында Сунь Цзянның басшылығымен Южанг командирлігінің (豫章郡; қазіргі Наньчан, Цзянси) әкімшісі (太守) қызметін атқарды. Гу Танның әкесі Гу Ён, Сунь Цзян құрған Шығыс У мемлекетінің екінші императорлық канцлері болды, ол Шығыс Хан әулеті құлағаннан кейін Үш Патшалық дәуірінде құрылған. Гу Танның анасы Сунь Цэнің қызы, Сунь Цзянның үлкен ағасы және Шығыс Хан әулетінің соңында Цзяндун территориясын басқарған әскербасы болған.

Ерте мансап

Гу Тан өзінің мансабын ересек жасқа толғанға дейін (20 жасқа дейін) Шығыс У мемлекетінің билеушісі Сунь Куанның үлкен ұлы және мұрагері Сунь Деннің төрт жақын көмекшісі ретінде бастады. Қалғандары – Чжуге Ке, Чжан Сю және Чен Бяо. 229 жылы Сунь Куан өзін император деп жариялағаннан және Сунь Денгті мұрагер ханзада етіп тағайындағаннан кейін, төрт көмекші әртүрлі лауазымдармен командирлерге дейін көтерілді. Гу Тан Әділеттілікті сақтаушы қолбасшысы (輔正都尉) атанды және Сунь Денге көмекші болып қызметін жалғастырды. Төрт көмекшінің ішінде Сунь Денг Чжуге Ке мен Гу Танды ең көп сыйлады және сенді, оларды Фан Шен (范慎), Ся Цзин (謝景) және Ян Хуэй (羊徽) сияқты басқалардан жоғары қойды. 229 жылы Сунь Денг өзінің хатшысы Ху Цзонгқа (胡綜) төрт кеңесшісі туралы пікір жазуды тапсырғанда, Ху Цзонг Гу Танның мүмкіндіктерді дұрыс пайдалануда және терең ойлау қабілетінде ерекше екенін жазды. Ху Цзонг пікірін жариялағаннан кейін, Ян Дао (羊衜) Хуға жеке түрде төрт кеңесшінің кемшіліктері туралы айтты; Ян Гу Танды сынға алып: «Зимо (Гудың әдепті есімі) ақылды, бірақ қатыгез» деді. Кейін Янның төрт кеңесшіні сынаған сөздері оларға жетіп, олар Яннан алшақтады. Бірақ, ақырында төрт кеңесшінің де саясатта сәтсіздікке ұшырауы Ву халқының Янның сын-пікірлерінің дұрыс екенін айтуына себеп болды.

Карьерасының ортасы

Сунь Куань билігінің Чиву дәуірінде (238–251) Гу Тан Чжуге Кенің орнын басып, сол аймақтың басқарушысы (左節度) болды. Гу Тан қызметке кірген соң Сунь Куаньға есептер мен хабарламалар жаза бастағанда, Сунь Куань оның жазғандарына қатты әсерленді, тіпті Гу Танның жазғанын оқып шығу үшін тамағын кейінге қалдырды және Гу Тан сарайдағы қызметкерлерінің бірі Сюй Сяннан (徐詳) жақсы жазатынын айтты. Сунь Куань Гу Танның қабілетіне осыншалықты құрмет көрсетті, сондықтан оған бірнеше сыйлықтар берді және онымен жеке кездесулер өткізді. Гу Тан құжаттарды оқығанда, жылдам қарап шығып-ақ қателерді оңай таба алатын; оның бағыныстары оған қатты таң қалды. Соңынан оған жабдық командирі (奉車都尉) лауазымы да берілді. Сол кезде У үкіметінде Таңдау бюросының жазу шебері (選曹尚書; қазіргі заманғы адам ресурстары директорына баламасы) қызметін атқарып жүрген Сюэ Цзон Гу Танға өз лауазымын беруге шешім қабылдады. Ол Сунь Куаньға былай деп жазды: "Гу Тан – назарлы, ұқыпты, білімді және егжей-тегжейлі. Ол сонымен қатар талантты тұлға және әріптестері арасында жоғары бағаланатын адам. Мен одан жақсы орындай алмаймын деп қорқамын". Сунь Куань Сюэ Цзонның ұсынысын мақұлдап, оның орнына Гу Танды тағайындады.

Карьерасының соңғы жылдары

244 жылы, әкесінің қайтысынан кейін бірнеше ай өткен соң, Гу Тан Ву императорлық сарайындағы рәсімдер министрі (太常) қызметіне тағайындалды. Сунь Куан оны императорлық хатшылықты бақылауға да тағайындады – бұл қызметтің бұрынғысы, оның әкесі Императорлық канцлер болып жұмыс істеген. 240-жылдар шамасында Сунь Куанның екі ұлы арасында таққа мұрагерлік үшін күрес болды. Бір жағынан, Сунь Куан 242 жылы үшінші ұлы Сунь Хені, бір жыл бұрын қайтыс болған Сунь Денгтің орнына мұрагер ханзада етіп тағайындаған еді. Екінші жағынан, ол төртінші ұлы Сунь Баға, Лу князіне де ерекше жақсылық жасады. Сунь Ба әкесінің өзіне деген ықыласын сезіп, ағасымен мұрагерлік тақ үшін таласа бастады. Сунь Куанның поддандылары да екі топқа бөлініп, әрқайсысы екі ханзаданың біреуін қолдады. Гу Тан Сунь Хенің заңды мұрагері екеніне сенгендіктен, Сунь Куанға хат жазып, ұлдарына қатысты Конфуцийдің әдеп нормаларын сақтауға шақырды. Ол Сунь Хе, мұрагер ханзада ретінде, жоғары мәртебеге ие болуы керек екенін және демек, Сунь Баға қарағанда артық құрмет пен жеңілдіктерге ие болуы тиіс екенін айтты. Сондай-ақ, ол билеушілердің мұрагерлері мен басқа ұлдары арасында нақты айырма жасауы керектігін дәлелдеу үшін тарихи мысалдар келтірді. Сунь Ба Гу Танның осы хатты жазғанын білгеннен кейін оған ашуланып, реніш өрбіткен.

Квандармен қақтығыс

Сол шақта генерал Куан Конның екінші ұлы Куан Цзи (全寄) Сун Баның жақын көмекшісі болды. Гу Тан Куан Джимен оның мінез-құлқына байланысты жақсы қарым-қатынаста болған жоқ, оны әдепсіз деп санайтын. 241 жылдың жазында Куан Конг Ву әскерін Квебейге (芍陂; қазіргі Шу округінің оңтүстігінде, Анхуй) Ван Линг бастаған Вэй әскеріне қарсы шайқасқа бастап кетті. Ұрыс басында У әскері үшін жақсы жүрмеді, олар Вэй күштеріне бес бөлімді жоғалтты. Гу Танның досы Чжан Сю және ағасы Гу Ченг, сол кезде У армиясында қызмет етіп, өз бөлімдерімен Вэй күштеріне қарсы тұрып, олардың шабуылын тоқтатуға қол жеткізді. Куан Конгтың үлкен ұлы Куан Сюй (全緒) және туысы Куан Дуань (全端), сондай-ақ У армиясында қызмет етіп, өз әскерлерін Вэй күштеріне шабуыл жасап, оларды кері шегіндіруге жетті. Шайқастан кейін Сунь Куан офицерлеріне сыйлықтар бергенде, Чжан Сю мен Гу Ченгтің еңбегі Куан Сюй мен Куан Дуаньға қарағанда артық деп санады, себебі ол жаудың алға жылжуын тоқтатудың, жауды кері шегіндіруден қиын екеніне сенді. Осының нәтижесінде Чжан Сю мен Гу Ченгті генерал шеніне көтерді, ал Куан Сюй мен Куан Дуаньды тиісінше генерал-лейтенант және генерал-майор шеніне көтерді. Осы оқиғадан кейін Куан әулеті Гу Ченг пен Чжан Сюге, сондай-ақ Гу Танға да ашуланып, кінә тартты.

Шөгеру және өлім

Кейіннен Квандар Жан Сю, Гу Ченг және Гу Танды ауыр қылмыс жасағаны үшін шағымдану мүмкіндігін тапты. Олар Чжан Сю мен Гу Ченг Квебей шайқасы кезінде У әскерінің штаб офицері Чэнь Сюньмен (陳) жасырын түрде байланысқа түсіп, шайқастағы өз үлесі туралы жалған мәлімдемелер жасағанын айтты. Соның салдарынан Чжан Сю және Гу Ченг тұтқындалып, түрмеге қамалды, ал Гу Тан олармен болған қарым-қатынасы үшін іске тартылды. Сунь Куан оларды кінәлі деп тағайындағысы келмеді, сондықтан Гу Танды, Гу Ченгті және Чжан Сюді кінәламастан Квандарды жұбату жоспарын ойлады. Императорлық сот отырысында Сунь Куан Гу Танға жасаған қатесі үшін ашық түрде кешірім сұрауға бұйрық берді. Ол Гу Танның солай істейтініне үміттенді, содан кейін оларды кешіріп босата алатын еді. Бірақ Гу Тан кешірім сұраудан бас тартып, Сунь Куанға: «Мажастығыңыз, негізсіз айыптауларға қалай рұқсат етесіз?» деді. Кейін бір шенеунік Гу Танды өзінің әділдігін қорғағанда императорға сыйластықсыздық көрсеткені үшін айыптады және Гу Танды өлім жазасына кесу керек деп талап етті. Сунь Куан Гу Танның атасы Гу Ённың бұрын елге қызмет еткенін ескеріп, Гу Танның жазасын өлімнен қуғынға ауыстыруға шешім қабылдады. Гу Тан, ағасы Гу Ченг және Чжан Сю оңтүстіктегі, қашық жатқан Цзяо провинциясына жер аударылды. Сүргінде жүргенде Гу Тан өзінің ашуын және қайғысын білдіретін 20 тараудан тұратын «Синь Ян» (新言; Жаңа сөздер) атты кітап жазды. Екі жыл сүргінде болғаннан кейін ол 41 жасында Цзяочжиде (қазіргі Ханой, Вьетнам) қайтыс болды.