Кіріспе

I дәрежелі қамал Солтүстік Йоркшир, Англияда.

Гиллинг қамалы – Англияның Солтүстік Йоркширдегі Гиллинг Ист жанындағы I дәрежелі тізімдегі сарай.

Тарих

Бұл қамал бастапқыда 12 ғасырдың соңында пайда болған Эттон әулетінің үйі болды. 14 ғасырда Томас де Эттон бекінілген сарай салды – дерлік төртбұрышты үлкен мұнара, оның жертөлесі қазіргі ғимараттың негізгі бөлігін құрайды. 1349 жылы оның әкесі Гиллинг иелігін әйелі Фэрфакс әулетіне, Эттон әулетінен еркек мұрагер тумаған жағдайда беру үшін тапсырды. Осылайша, Томас Фэрфакс 1489 жылы мүлікке иелік етуге мүмкіндік алды, ал оның шөбересі, сэр Уильям Фэрфакс 1571 жылы мүлікті иемденіп, 14 ғасырғы ескі үйді қайта жаңартуды бастады. Ортағасырлық қабырғалардың үстіне салып, бірінші және екінші қабаттарын қайта салды, ал жер қабатын өзгеріссіз қалдырып, арт жағына (шығысқа) баспалдақ мұнарасы мен оriel терезесін қосты. Ұлы зал да сол кезде салынды. 18 ғасырдың басында үйдің иесі, қазір Эмли виконты Фэрфакс, үйдің ішкі бөлігін қайта жаңғыртты және алдыңғы (батыс) ауланы қоршап тұрған қанаттарды қосты. Бұл жұмысты көбінесе Джон Ванбрух немесе Джеймс Гиббс жасаған деседі, бірақ Йоркширлік сәулетші Уильям Уэйкфилдке (1730 жылы қайтыс болды) жатқызуға негіз болып Фрэнсис Дрейктің жазбалары табылды. 1750 жылдары Джон Карр шағын өзгерістер енгізді, ол Кастлгейттегі Йорк қаласындағы Фэрфакс әулетінің резиденциясының ішкі бөлігін қайта жаңартумен айналысты. 1885 жылы миссис Барнс (Лавиния Фэрфакс) қайтыс болғаннан кейін, осы әулет тармағы тоқтатылды, ал қамал бірнеше қоғамдық орындардан өткеннен кейін 1929 жылы Амплфорт аббаттығы сатып алды. 2018 жылға дейін қамал Амплфорт колледжінің дайындық мектебі – Сент-Мартин Амплфортқа үйі болды. Қамал I санаттағы ескертулі ғимарат болып саналады. II санаттағы құрамына бұрынғы сағат мұнарасы, шарабалар және тас қақпалары кіреді. 2022 жылы Амплфорт аббаттығының қоршылары бүкіл мүлікті сатуға шығарды; сол кезде қамал төрт жылдан бері бос тұрды. Мүлікті демалыс орталығына және ойын-сауық лагеріне айналдыру жоспары (2021) сәтсіз аяқталды, себебі аббаттық Райдейл кеңесінен осы мақсаттағы рұқсат алмады.

Үлкен бөлме

Ұлы палата – 1571 жылдан 1597 жылға дейін Гиллингті басқарған сэр Уильям Фэрфакс қайта салған үйдің басты бөлмесі. Ол 18 ғасырдағы қайта құрудан кейін дерлік өзгермеген күйде сақталған және Елизавета дәуірінің соңғы кезеңіндегі интерьердің байлығы мен зерделілігінің көрнекті үлгісі болып табылады. Сэр Уильям Йоркширдегі байланыстарын геральдика арқылы көрсетуге ниеттенген және осы мақсатта жаңа салынған бөлмені безендірген. 1590 жылдардағы тізімдерде көрсетілгендей, келушілер гипстен, бояудан және шыныдан жасалған қару-жарақтарды анықтау үшін арналған кітапқа жүгіне алатын. Шыныға фламанд суретшісінің қолы қойылған, сонымен қатар 1585 жыл жазылған, бұл бөлме мен оның әшекейлері сол жылы аяқталғанын көрсетеді. Бөлме ағылшын еменінен жасалған, төрт бұрышы үш үлкен панельге бөлінген. Панельдер эбен және қайың ағашынан жасалған өрілген геометриялық өрнектермен толтырылған. Әрқайсысы ерекше, ал бөлмеде шамамен жүзге жуық панель бар. Әр үшбұрышты панельге гүл орнатылған. Шатырдың орталық панелінде Фэрфакс әулетінің гербі бейнеленген. Оның үстінде Елизавета I патшайымның гербі орналасқан. Шатырдың үстіндегі төбеде сэр Уильямның төрт әпкесі мен олардың күйеулерінің гербтері (Белласис, Кервен, Вавасур және Руз, Фэрфакс гербімен біріктірілген) бейнеленген. Шеңбердің үстінде Йоркширдің мырзаларының гербтерін бейнелейтін, тақтаға боялған фриз орналасқан. Гербтер жиырма бір «Уапентейк» бойынша орналастырылған. Әр Уапентейкке бір ағаш берілген, ал сол ауданда тұратын мырзалардың гербтері оның бұтақтарына ілінген. Сэр Уильям геральдикалық безендіруін боялған шынымен жалғастырған, бұл Ұлы палатаның ең әдемі бөлігі. Оңтүстік терезе, дерлік толық сақталған, оның екінші әйелі Стейплтон әулетінің геральдикасы мен шежіресіне арналған. Бұл терезе зақымдалған, ал жарықтардың бірінші қатары 18 ғасырда, мүмкін, мөлдір шынымен ауыстырылған. Бұл терезеде Фэрфакс әулетінің тарихы бейнеленген. Бұл екі терезе де Бернард Дининкоффтың жұмысы, ол оңтүстік терезедегі төменгі оң жақтағы жарыққа өзінің қолы қойған, 1585 жыл және өзінің кішкентай портретін қалдырған. Үшінші (шығыс) терезе де төменгі жарықтарынан айырылған және сәл кейінірек жасалған басқа суретшінің жұмысы. Онда Констебл әулетінің тарихы баяндалады. Сэр Уильямның жалғыз ұлы Томас (кейіннен бірінші Виконт Фэрфакс) Бертон Констеблдің Катерина Констеблге үйленген. Қабырғалы төбе және оның желдеткіштері мен салғыштары бөлмені толықтырады. Сэр Уильямның геральдикаға деген құштарлығы тағы да көрініс береді, өйткені қабырғалармен құрылған панельдердің негіздері Фэрфакс гербінің арыстандарымен, сонымен қатар Фэрфакс пен Стейплтонның қолдаушылары – ешкілер мен талботтармен безендірілген.

Сақтау

1930 жылы Уильям Рэндольф Херст төбесінен басқа, Ұлы залдың ішкі құрамдас бөліктері мен жиһаздарын сатып алды. Олар демонтаждалып, Санкт-Донат сарайына жөнелтілу үшін жинақталды. Алайда, бұл жоспар іске аспады және интерьер сақтауға алынды. Кейіннен ол Pilgrim Trust, Йорк Элизабет қоғамы және басқа да меценаттардың көмегімен қайта сатып алынды. 1952 жылы ол Гиллинг қалысында қайта орнатылды. Джузеппе Кортезе салған төбесі бар Ұзын галереядан алынған қабырға панельдері сақталды және Боуз мұражайына жіберілді, онда олардың бөліктері тұрақты түрде көршіледі.