Кіріспе

Георг Пол Томанн (13 наурыз 1945 - 21 шілде 2005) – 20 ғасырдың соңындағы белгілі австриялық концептуалдық суретші деп есептелді. Бірақ шындығында, ол 2000 жылдың жазында оның өмірбаянын жасауды бастаған австриялық «монохром» өнер тобының құрастырған өнері болды.

Сан-Паулу өнер биенналесі

Монохром атты өнер тобы 2002 жылы Бразилияның Сан-Паулу қаласында өткен Сан-Паулу өнер биенналында Австрия Республикасын ұсынуға таңдалды. Алайда, оңшыл Орталықтағы Халық партиясы Жорг Хайдердің радикалды оңшыл Австриялық еркіндік партиясымен коалиция құрған Австриядағы саяси ахуал, солшыл өнер тобына өз ұлтының өкілі ретінде әрекет ету туралы алаңдаушылық тудырды. Монохром бұл мәселенің шешімін ұзақ жылдар бойы танымал және беделді болған, ашулы, даулы (және толығымен ойдан шығарылған) суретші Георг П. Томманның бейнесін жіберіп тапты. Эва Гринштейн Flash Art журналында осы ирониялық механизмді іске асыру арқылы – тіпті каталогқа да жоқ суретшінің өмірбаянын енгізгенін атап өтеді. Осылайша, топ таза көркемдік құралдармен биенналь ұсынған өкілдік жүйесіне байланысты туындаған философиялық және бюрократиялық дилемманы шешті. Георг Пол Томаннға қатысты тағы бір оқиға Сан-Паулу өнер биенналісі басталғаннан кейін орын алды. Тайваньның өкілі ретінде суретші Чиен Чи Чанг шақырылған болатын, бірақ әкімшілік бір түндік уақытта оның стендінен елдің атын алып тастап, оның орнына "Тайпейдегі Көркемөнер мұражайы" деген жазуды қойды. Монохром мүшелерінің білуінше, егер биенналь ұйымдастырушылары "Бір Қытай саясатына" қарсы шықса, Қытай биеннальден бас тартуға (және ауқымды дипломатиялық мәселелер тудыруға) дайын тұрған. Нико Израиль Artforum журналында биеннальдің бас кураторы Альфонс Хугтың саяси шиеленістерді болдырмау үшін Қытайды ынталандыруға тырысқанын жазды. Чангтың ашық хатына жауап келмеді. Томманның бейнесін пайдаланып, монохром бірнеше елден келген суретшілерді өз елдерінің таңбаларындағы әріптерді алып, Чангқа беру арқылы оған қолдау көрсетуге шақырды, соның арқасында ол өз стендісінің сыртында "Тайвань" деген жазуды қайта орнатуға мүмкіндік алды. Монохром суретшілердің өнер нарықтары мен көрмелердегі қатал бәсекелестіктің салдарынан туындаған фрагментация мен оқшаулануды қоғамдық бақылаудың императиві ретінде қабылдауға міндетті емес екенін көрсетуді мақсат етті. Бұл оқиға туралы Азияның бірнеше газеттері жариялады. Тайваньдық газеттердің бірі "Австриялық суретші Георг Пол Томан "Тайваньды" құтқарады" деген тақырыппен хабарлады. Томас Эдлингер өзінің "Der wunde Punkt" (2015) кітабында монохромның Тайваньқа қатысты араласуы институционалдық сынның жаңа формаларына тамаша мысал екенін жазады: "[Бұл] қатысу мен шығару арасындағы қақтығыстың аймағын көрсетеді, және институционалдық сын үнемі өзгеріп отырады, ал оның ешқандай тұрақты ережелері жоқ екенін мойндау қажет. Контекстуализация және сайтқа қатыстылық маңызды ұғымдарға айналды. Ол әр жағдайға қарай өте әртүрлі әрекет етеді және әртүрлі мақсаттарды көздейді. Сонымен қатар, сыннан бекітуге өту әрқашан мүмкін және оны болжау өте қиын."

Томанның өлімі

2005 жылы «монохром» баспасөз хабарламасында «австриялық суретші және жазушы, профессор Георг Пол Томан 60 жасында қайғылы оқиғада қаза тапты» деп жариялады. Көптеген австриялық газеттер, бұл жалған екенін білмей, Томанның некрологын жариялады. 2005 жылдың 29 шілдесінде топ Тирольдегі Холл қаласында оның жерлеу рәсімін өткізді. Олар Георг Пол Томанның қабір тасын жасап, оған Томан жобасының бетінің URL-ін қашап жазды. Томанның қабір тасы бастапқыда қалалық саябақта орнатылды, бірақ сол жылы жақын маңдағы психиатриялық клиника басшысының бұйрығымен алынып тасталды. Клиника пациенттері Томанның қабіріне гүл шоқтары мен гүлдер қойып, көптеген пациенттер оның жанында дұға ете бастады. Алғашқы реакция ретінде аурухана директоры қабір тасын матамен жапты, бірақ кейін оны толығымен алып тастауға бұйрық берді. Бұл «монохром» немесе Тирольдегі Холл қалалық әкімдігінің рұқсатынсыз жасалды, олар бұл қоғамдық мүсінге толық келісім берген еді. Қабір тасының не болғаны белгісіз болды. Алдымен ол қала маңындағы тұрмыстық тауарлар дүкені жанындағы айналымда табылған, бірақ ол да сол жерден алынып тасталды. Бірнеше жыл іздегеннен кейін қабір тасы жергілікті шаруаның жеміс сақтау қоймасынан табылды. Ол Венаға жеткізіліп, МУСА-да «монохромның» 20 жылдығына арналған көрмеде көрсетілді. Қазіргі уақытта қабір тасы Вена қаласының өнер коллекциясының бір бөлігі болып табылады.

Қабылдау және мұра

Бұл жоба 2000 жылдардың маңызды өнер жобасы және онжылдықтың ең танымал өнерлік әзілдерінің бірі ретінде жиі айтылады. Георг Пол Томанн RE/Search-тің "Pranks 2" кітабында (2006 ж.) енгізілген. Әртүрлі авторлар мен суретшілер Томаннды өздерінің туындыларында ұжымдық псевдоним ретінде пайдаланады немесе туындыларын басылымдар мен галереяларда жариялайды. Питер Крамер "Ray" киножурналында (2/2002) Томанның "Gutes Erb(g)ut/Schlechtes Erbgut" атты ойдан шығарылған қысқаметражды фильмін қарастырды. Неміс жазушысы Йоханнес Ульмайер өзінің "Von Acid nach Adlon" кітабында Томанның "Die Konflikt Masche" (1999) атты көркем әдебиетін келтіреді. Стефани Удема "Христиан Крахт және поп-әдебиеттің дамуы" атты мақаласында да осы кітапқа сілтеме жасайды. Суретші Райан Гандер өзінің "The Best Club" (2011) инсталляциясында Георг Пол Томаннның жасаған деген 16 мм фильмді қолданды. Колумбиялық сценарист, продюсер және режиссер Луис Оспина кейде Георг Пол Томанн псевдонімін де қолданды. Суретші Хадас Эмма Кедар "Томанның араласуы" ("The Thomann In(ter)vention") атты қысқа деректі фильмін жасады. Ол 2018 жылдың наурыз айында шықты.