Кіріспе

Stade du Hameau (фр. [stad dy a. mo]) – Францияның Пау қаласында орналасқан көпфункционалды стадион және спорттық конгресс орталығы. Құрылысы 1948 жылы басталды, ал стадион 1983 жылдан бері Пау қаласының меншігінде, француз әскерінен берілгеннен кейін. Бұл стадион негізінен регби одағы матчтары үшін пайдаланылады, француз клубы Section Paloise үшін үй алаңы қызметін атқарады. Стадионның сыйымдылығы 14 588 орын, бірақ Оссау трибунасы алынып тасталғаннан кейін бұл көрсеткіш төмендеді. Section Paloise регби матчтарын 1991 жылдан бері осы стадионда өткізіп келеді, ал оған дейін 1910 жылдан бастап Stade de la Croix du Prince [FR] стадионында ойнаған. 1988 жылы маңызды жөндеу жұмыстары жүргізілді, сондай-ақ жергілікті футбол клубы Pau FC 1991 жылдан бастап стадионды уақытында пайдаланды. 2017 жылы Stade du Hameau үлкен өзгерістерге ұшырады, солтүстік және шығыс трибуналарындағы ерекше жабындар эстетикасын жақсартты. Бұл стадионға көбірек заманауи және тартымды көрініс берді. Pau FC 2018 жылы Nouste Camp стадионына көшіп, бірақ 2020-2021 маусымының бірінші жартысында жаңа стадионы Ligue 2 стандарттарына сай келмегендіктен Hameau стадионына қайта оралуға мәжбүр болды. Сонымен қатар, Hameau түрлі спорттық және мәдени шараларды қабылдайды, оның ішінде 2018-19 Pro D2 финалы да бар. Сыйымдылығы бойынша Stade du Hameau – Пиреней Атлантика департаментіндегі ең ірі стадион, Байондағы Жан Даугер стадионы мен Биаррицтегі Агилера спорт паркін басып өтеді. Nouvelle Aquitaine аймағында Бордодағы Matmut Atlantique және Chaban Delmas стадиондарынан кейін үшінші орында тұрады.

Ашылу

Стад дю Амо бастапқыда әскери стадион ретінде салынған, ол Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Парижден көшірілуге мәжбүр болған Ұлттық әскери дене шынықтыру мектебіне арналған. Полковник де Форнел осы бастаманы жетекшілік етті, ал стадион 1948 жылы аяқталды. Стадионның ресми ашылуы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1949 жылдың 9 қазанында өтті. "Л'Орор" газетінің спорт бөлімінің басшысы Рене Леман стадионның 100 000 орындыққа ие екенін баяндап, оны "архитектуралық керемет" деп атады. Ол сол кезде инвестицияға мұқтаж болған "Ив дю Мануар" стадионымен салыстырды. Сол күні Папа Галло Тьям Жорж Дамитионың бұрынғы француздық биіктікке секіру рекордын 1,99 метрден асып, маңызды жетістікке қол жеткізді. Этьен Балли, Этьен Гейли және Андре Мурлон сияқты көрнекті спортшылар да қатысты, бірақ Андре Мурлон өзінің рекордын жаңаруға үлкермеді. 1957 жылы стадион оның құрметіне полковник де Форнел стадионы деп қайта аталды.

Әскери стадион

1950 жылы полковник де Форнель Стад дю Хамода Әлемдік әскери чемпионатты ұйымдастырды. Сол жылы осы стадионда алғашқы регби матчы өтті, француз әскери регби одағының командасы Корольдік әуе күштері регби одағымен кездесіп, француз командасы 8:3 есебімен жеңіске жетті. 1951 жылы француз әуе күштері мен француз армиясы регби матчын өткізді. 1951 жылдың 26 желтоқсанында стадионда алғашқы халықаралық регби лигасы матчы өтті, онда Жаңа Зеландияның ұлттық құрамасы, «Киви» Баск, Беарн және Бигорре аймақтарынан құралған команданы 32:12 есебімен жеңді. Бұл матчқа шамамен 20 000 көрермен келді, бұл стадион тарихында регби лигасы матчы үшін ең көп көрермен жиналған оқиға болды. 1954 жылдан бастап стадионның қолданылуы біртіндеп Pau қаласындағы түрлі спорттық қоғамдарды қабылдауға ауысты, себебі қала Қорғаныс министрлігімен келісімге келгеннен кейін Lacq газ кенін игеру арқасында экономикалық өсімді бастан өткерді. 1956 жылдың басында полковник де Форнель қайтыс болды, ал «Ұлттық әскери дене шынықтыру мектебі» көп ұзамай Антибке көшірілді. 1957 жылы стадион оның негізін қалаушының құрметіне «Полковник де Форнель стадионы» деп аталып, ресми түрде аталды. 1960 жылдан бастап Хамо стадионы алты жыл бойы 1-ші парашютші-шабуылшы полкінің қарауында болды. 1959 жылдың 16 мамырында құрылған «Футбол клубы де Пау» 1960 жылдан бастап стадионды пайдаланған алғашқы спорт клубы болды және өзінің алғашқы матчында «Рошфортпен» 5:1 есебімен жеңіске жетті. Алайда, уақыт өте келе стадион аз қолданылатын болды және қаланың шетіндегі пайдасыз нысанға айналды. 1965 жылы Пау қаласы Ками Салиэде жаңа қалалық стадион салу мүмкіндігін қарастырды, бірақ жоба іске аспады. 1972 жылы регби лигасы Пауға қайта оралды, «AS Pau Béarn» Ұлттық 1-ші дивизионға қосылды. Стад дю Хамода матчтар өткізілді, соның ішінде 1972 жылдың қараша айындағы Регби лигасы әлем чемпионатында Ұлыбритания мен Жаңа Зеландия арасындағы матч, оған 8000 көрермен келді. 1980 жылы генералдар Потье және Файет стадионды ресми түрде «Полковник де Форнель стадионы» деп атады. 1970 жылдары жаңарту жұмыстары басталды және 1980 жылдардың ортасына дейін жалғасты, оның ішінде консьерж кеңсесі, жаңа трибуналар салынып, ойын алаңы жақсартылды. 1983 жылы стадионның меншігі Пау қаласына берілді.

Палоиз секциясы

1990 жылдың тамызында қаланың регби клубы Section Paloise өзінің тарихи Stade de la Croix du Prince [FR] стадионын тастап, Stade du Hameau стадионына көшіп келді. Стад дю Хамодағы алғашқы матч 1990 жылы 18 тамызда өтті, онда Section Paloise «Челлендж дю Маноар» турнирі аясында «Бегль Бордо» командасымен кездесіп, 0:12 есебімен жеңілді. Стадионның ең жоғары сыйымдылығы 2017 жылғы жөндеуден бұрын шамамен 13 000 көрерменге бағаланған. Стадиондағы ең көп көрермен жиналған кездердің бірі – 1993–1994 жылдарғы Франция кубогының Pau Football Club және AS Saint Étienne арасындағы матчы, сондай-ақ 2013 жылғы Section Paloise және Stade Rochelais арасындағы жартылай финалдық матч болды. 2010 жылдардың басында Stade du Hameau стадионына бастапқы жөндеуден кейін 20 жыл өткен соң күрделі жөндеу қажет екені анық болды. Жаңа стадион салу жөніндегі әртүрлі ұсыныстар талқыланды, бірақ ақырында Пау қаласының мэрі Франсуа Байру қолданыстағы стадионды жөндеуді жөн көрді. 2014–2015 маусымында стадионға шамамен 400 орындықтан тұратын уақытша трибуна орнатылды. Маусым соңында бұл трибуна алынып тасталды және қақпа бағаналарының артында 2996 орындықтан тұратын уақытша трибуна құрылысы басталды. Бұл жаңа трибуна 1212 орындықтан тұратын жабық орталық бөлімнен және екі ашық жақтағы трибунадан құралды. Осы өзгерістер стадионның сыйымдылығын 18 426 орынға дейін ұлғайтуды мақсат етті, оның ішінде 17 000 орын отыруға арналған. Жергілікті сәулетші Жюльен Камборд басшылығымен жүргізілген жөндеу жұмыстары 2017 жылы 15,6 миллион еуроға аяқталды. Стадионның сыйымдылығы 18 324 орынға дейін ұлғайтылды, оның ішінде 3000 уақытша орын және 1500 корпоративтік ложа бар. Стадион қазір «U» пішіндес, және оны толық қоршау үшін тағы бір трибуна салу жоспарлануда, соның арқасында 1949 жылдан бері полковник де Форнелдің арманы – овал пішіндес стадион жасалмақ. Жаңадан жөнделген стадионмен Section Paloise жаңа дәуірге қадам басты, үш маусым ішінде отыру орындарының санын 6600-ден 17 300-ге дейін ұлғайтып, жалпы сыйымдылығын 18 426 көрерменге жеткізді. Жөндеудің бірінші кезеңі 2016 жылдың желтоқсанында басталды, ал Солтүстік трибунасы 2017/2018 маусымының басында аяқталды. Онда жеке ложалар, күту залы және пиво қайнату орны бар үш деңгей орналасқан. 25 метрлік биіктіктегі құрметті трибунаның құрылысы 2017 жылдың қараша айының соңында аяқталды. Пау қаласының мэрі Франсуа Байру Section Paloise табысты маусым өткерсе, соңғы жақтағы трибунаны қосу мүмкіндігін айтты. Pau FC командасы осы стадионда 2018 жылдың 10 мамырында Red Star Football Club командасына қарсы соңғы матчын өткізді. Pau Football Club 2018 жылы стадионды тастап Nouste Camp стадионына көшіп кетті. 2019 жылдың 22 ақпанында стадион Франция және Шотландия арасындағы 20 жасқа дейінгі алты ұлттар чемпионатының матчын қабылдады, онда Франция 42:27 есебімен жеңіске жетті.

Архитектуралық ерекшелігі

Стадионның ерекшелігі – желдің әсерін шектеуге арналған қос қабатты сыртқы қорғаныс, бұл көрермендердің жайлылығын арттырады және матчтар кезінде желге байланысты бұзылыстарды азайтады. Алаңға көрініс беретін кең эспланада көрермендерге 800 шаршы метрлік кеңістікте орналасқан бардан жаттығуларды және матчтарды тамашалауға мүмкіндік береді. 1988 жылғы жөндеу: Stade du Hameau 1988 жылы алғаш рет жөнделді, бұл Section Paloise командасын орналастыруға мүмкіндік берді, Stade de la Croix Du Prince стадионы қолданыстан шығарылғаннан кейін. Басты трибуна стандарттарға сәйкес келтіріліп, алаң қайтадан тұқым себілді. Сонымен қатар, жаңа алдыңғы трибуна салынды. 2017 жылғы жөндеу: Жергілікті сәулетші Жюльен Камборд басшылығымен жүргізілген жөндеу ерекшелігі – стадионды бұрынғы құрылысын бұзбастан кеңейту болды. Басты және Шығыс трибуналары жабылып, U пішінін құру үшін үшінші Солтүстік трибуна салынды. Мақсат – тарихи Шығыс және Басты трибуналарды сақтап, жаңа қонақжайлылық кеңістіктерін (бодега, барлар, корпоративтік ложалар және т.б.) құру арқылы Hameau стадионының ерекшелігін сақтау. Жөндеу жұмыстары матчтарды тоқтатпай жүргізілді, стадион пайдалануда болды. Стадионның сыртқы жағы қазір сәулеттік бірлікті қамтамасыз ету және жарық өтуіне мүмкіндік беру үшін мөлдір ақ түсті қаптамамен жабдықталған. Жөндеудің негізгі кезеңдері: 2017 жылдың тамызында аяқталған Шығыс трибунасында (Teréga) қосымша орындықтарды орнату; 2017 жылдың шілдесінде аяқталған ескі топырақ үйіндісінің орнына CA Pyrénées Gascogne трибунасын салу; және 2017 жылдың желтоқсанында аяқталған Шығыс трибунасын (Teréga) көтеру. Қазіргі уақытта Ossau трибунасын қайта құруды қамтитын төртінші кезең қарастырылуда.

Францияның ең үнемді стадиондарының бірі

Stade du Hameau стадионының жаңартуы оны Францияның ең экономикалық стадиондарының біріне айналдырады, жұмыстардың құны шамамен 15 миллион евроны құрайды, бұл бір орынға 2000 евродан да аз. Бұл бюджетті Франциядағы басқа ұқсас жобалармен салыстыру керек, онда бір орынға орташа баға көбінесе 4000-6000 евро аралығында болады. Бастапқыда 12 миллион евроға бағаланған жаңарту, салықсыз 15,6 миллион евроға дейін жетті, оның ішінде 2 миллион евро Пау қаласына, 8,1 миллион евро Пау қалалық бірлестігіне, 2,5 миллион евро облысқа және 3 миллион евро департаментке бөлінді1.

Атмосфера

Бұл стадион "әлемдік регбидегі ең қатыгез стадиондардың" бірі деп сипатталған. text=Францияда "Лестер" сапында алғаш рет ойнаған кезім жаман болды. Бұл 1996 жылы "Пау" клубына қарсы "Гамео" стадионында болды. Жанкүйерлер алаңға тастар мен тиындар лақтырып жатыс, бірақ сол кездегі "Лестер" командасы соншалықты жанкешті болғандықтан, тіпті трибунаға шығып, барлығымен төбелес жасауға дайын еді. Біз соңында 19:14 есебімен жеңіске жеттік. Мен үшін ерекше есте қалған тағы бір ойын – "Гнолл" стадионында "Нит" клубына қарсы өткен матч. Мен мансабым барысында Уэльсте өте сирек ойнадым – бар болғаны он рет шамасында, бірақ "Нитке" қарсы ойынның әсіресе жауыртқыш болғанын жақсы есімде, әсіресе мен қабықша астында ойын жасағанда. Адамдар маған түрлі-түрлі заттар лақтырып жіберді.

Жеңіл атлетика

Папа Галло Тьям 1949 жылдың 9 қазанында стадионның ашылу салтанатында Жорж Дамиционың ұстап тұрған француздық биіктікке секіру рекордын 1 метр 99 сантиметр биіктікте бұзып, биіктікке секіруде 2 метрден жоғары секіретін алғашқы француз спортшысы атанды.

Регби лигасы

1972 жылы қарашада Джим Чаллинордың жаттықтырушылығымен Ұлыбритания 1972 жылғы Регби лигасы әлем чемпионатында Жаңа Зеландияны 8 мың көрерменнің алдында 43:13 есебімен жеңіп шықты. Сол кезде стадион әлі де әскери стадион болып саналды және тек бір негізгі трибунасы мен қосымша жиналмалы трибуналары болған.

Футбол

Футболдан 1988 жылы алғашқы жаңартудан бері AS Saint Étienne, Nîmes Olympique, AS Cannes (содан кейін Луис Фернандес басшылық еткен) немесе Париж Сен-Жермен (1997–98 жылғы Франция кубогының 1/16 финалы және 2019–20 жылғы Франция кубогы) сияқты командалар ойнаған. 2019–2020 жылғы Франция кубогында Pau FC клубы Ligue 1 командалары Girondins de Bordeaux және PSG-мен өзінің алаңында 2 матч өткізді, нәтижесінде футбол конфигурациясында 16700 көрерменмен қатысу рекорды жаңаланды. Франция жастар құрамасы да 1997 жылдың 12 наурызында Швейцарияға қарсы жолдастық ойында осы стадионда ойнады. Сол күні алаңға шыққан жас француз футболшыларының арасында Патрик Виейра, Тьерри Анри және Давид Трезеге болды. Мишель Платини де 1988 жылы Доминик Весирдің мерейтойлық матчында «Хамо» стадионында ойнады. Pau футбол клубы да 2018 жылға дейін осындағы ойындарын өткізді. 2018–2019 маусымынан бастап, клуб футболға арналған жаңа стадионда ойнайды, ол «Хамо» стадионынан небары бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан.

Стадионның атауы

Стад дю Хамо тарихында бірнеше рет атауы өзгерді. Алғашында 1949 жылы «Стад Олимпик дю Хамо» деп ашылған, кейін 1957 жылы оның негізін қалаушының құрметіне полковник де Форнел стадионы деп қайта аталды. Дегенмен, стадион ең көп қолданылатын атауы – Стад дю Хамо. 2009 жылы «Палоиза секциясының» президенті Бернар Понто және сол кезде Пау қаласының мэрі болған Мартин Линьер Кассу, 2001 жылы қайтыс болған француздық халықаралық ойыншы және «секцияның» аңызы Роберт Папарембордтың есімін беріп, стадионды қайта атау мүмкіндігін қарастырды. Линьер Кассу өзінің тілегін білдіріп: «Менің жалғыз тілегім – бұл стадион кәсіби клубтың амбицияларына сай болсын және оның реконструкциясы Папарембордтың есіммен аяқталсын», – деді.