Кіріспе

Құс түрлері

Үлкен көк турако (Corythaeola cristata) – Musophagidae тұқымдасына жататын құс түрі. Оның ұзындығы шамамен 70-75 см, ол тураколардың ең ірі түрі. Оның қауырсыны көбінесе сұр-көк түсті, ал басында көк-қара жинақы шоқысы бар, оның биіктігі шамамен 15 см. Аталық және аналық құстардың түсі бірдей. Бұл түр Африканың тропикалық жаңбыр ормандарының ішінде кеңінен таралған.

Таксономия

Француз орнитологы Луи Пьер Вьейо 1816 жылы үлкен көк тураконы Musophaga cristata деп сипаттады, ал неміс орнитологы Фердинанд Хайне 1860 жылы оны жеке туысқа жатқызды. Үлкен көк турако – тураколар тұқымдасының Corythaeolinae кіші тұқымдасының жалғыз өкілі. Оның ең жақын туыстары – Crinifer туысына жататын "кетіп бара жатқан" құстар және банандарды жейтін құстар. Екеуінің де ортақ ата-бабасы, басқа турако түрлерінің ата-бабасынан бөлініп шықты. Халықаралық орнитологтар одағы (IOC) "үлкен көк турако" атауын ресми атау ретінде бекітті. Оны көк банан жегіш деп те атайды. Ересек үлкен көк тураконың жоғарғы жағы көбінесе сұр-көк түсті, тік, көк-қара қырқасы, ақ жағы, сары-жасыл төменгі кеудесі және сары іштері артқа қарай қасқыр қоңыр түске дейін қараңғыланады. Құйрық асты қоңыр, ал құйрық асты қара және сары түсті. Сары тұмсығының ұшы қызыл-қызыл, көздері қоңыр, және қара тері шеңберімен оралған. Аяқтары мен табандары сары түсті қара. Екі жыныстың да қауырсындары ұқсас.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл түр батыста Гвинеядан басталып, шығысқа қарай Сахара аймағындағы елдер арқылы Оңтүстік Суданның Иматонг тауларына дейін таралған. Сондай-ақ, Уганда, Танзания және батыс Кенияда, оңтүстікте Конго Демократиялық Республикасы мен Анголада кездеседі. Ол жаңбырлы ормандар мен өзен бойындағы ормандарда қоныстанады. Адамдар қоныстанған және тазалаған жерлерге де бейімделіп, оларда жақсы өсе алады. Бұл түр тұқымдардың таралуына да көмектеседі, себебі ол тұқымды ата-ана ағаштарынан біршама қашықтықта нәжісі арқылы шығарып жібереді.

Өсіру

Бұл түр ағаштарда жерден жоғары ұя салады, ал ұясы таяқтардан жасалған платформа болып келеді. Екі жыныстың да екі (сирек жағдайда бір немесе үш) жұмыртқасын 29–31 күндей күтіп шығарады. Жұмыртқалары ақ немесе жасыл қоңыр, дерлік дөңгелек пішіндес, өлшемдері 46–50 мм х 41–43 мм (1.8–2.0 дюйм х 1.6–1.7 дюйм). Сонымен қатар, жүктілік кезінде осы түрді жеу қиын босануға немесе туа біткен кемістіктерге алып келуі мүмкін деп есептейді. Бұл сонымен қатар рудың тотемді жануары болып саналады, сондықтан оны осы рудың мүшелері жемейді; егер жесе, тістері түсіп қалады деседі.