Кіріспе

Фабио Луизи (17 қаңтар 1959 жылы туған) – итальяндық дирижер. Қазіргі таңда ол Дания Ұлттық симфониялық оркестрінің бас дирижері, Даллас симфониялық оркестрінің музыкалық жетекшісі және NHK симфониялық оркестрінің бас дирижері.

Өмірбаян

Луизи Генуяда дүниеге келген. Ол Николо Паганини консерваториясына оқуға түсіп, Меми Шиавинаның шәкірті болды. Пианино мамандығын бітіргеннен кейін Альдо Чиколони мен Антонио Бачеллиден фортепиано сабақтарын жалғастырды. Луизи пианинода аккомпаниатор болып жұмыс істеген кезде дирижерлікке қызығушылық танытты және Грац консерваториясында Милан Хорваттан дирижерлік өнерді үйренді. Ол Грац операсында аккомпаниатор және дирижер болып жұмыс істеді. Алғаш рет 1984 жылы Италияда дирижерлік таяқ көтерді. 1990-1995 жылдары Грац симфониялық оркестрінің бас дирижері болды. 1995-2000 жылдары Венадағы Tonkünstlerorchester оркестрінің көркемдік жетекшісі және бас дирижері қызметін атқарды. 1996-1999 жылдары Лейпцигтегі MDR симфониялық оркестрінің (Mitteldeutscher Rundfunk Sinfonieorchester) Марчелло Виотти мен Манфред Хонекпен бірге үш негізгі дирижерінің (Hauptdirigenten) бірі болды. 1999-2007 жылдары MDR оркестрінің жалғыз бас дирижері болды. 1997 жылдан 2002 жылға дейін Orchestre de la Suisse Romande оркестрінің бас дирижері болды. 2004 жылдың қаңтарында Луизи Дрездендегі Staatskapelle және Дрездендегі Semperoper оркестрлерінің бас дирижері болып тағайындалды. Ол екі лауазымды да 2007 жылдың қыркүйегінде иеленді. Staatskapelle Dresden оркестрімен Луизи Рихард Штраус және Антон Брукнердің музыкаларын жаздырып шығарды. Луизи бастапқыда 2012 жылы келісімшарты аяқталғанда Staatskapelle Dresden бас дирижері лауазымынан кетеді деп жоспарланған еді. Алайда, ол 2010 жылдың ақпанында екі лауазымнан да дереу кетті, себебі Staatskapelle басшылығы 2010 жылғы Жаңа жылдық концертті телеарнада көрсету үшін Кристиан Тилеманнмен келісімшарт жасасқан, ал оркестрдің GMD ретіндегі оның пікірін ескермеген. Луизи 2005-2013 жылдар аралығында Вена симфониялық оркестрінің бас дирижері болды. 2012 жылы Цюрих операсының Generalmusikdirektor (бас музыкалық директоры) болып тағайындалды, бұл лауазымға опера оркестрімен оркестрлік концерттерді өткізу де кірді, олар Philharmonia Zurich деген атпен танылды. Ол 2020-21 маусым аяқталғаннан кейін Цюрих операсының GMD лауазымынан кетеді. Луизи алғаш рет 2010 жылы Дания Ұлттық симфониялық оркестрін (DR SymfoniOrkestret) дирижерлік етті. 2014 жылдың тамызында оркестр Луизиді келесі бас дирижер ретінде тағайындады, ол 2017 жылдан бастап қызмет етеді, ал бастапқы келісімшарт 2020 жылға дейін күшінде болды. 2018 жылдың мамырында DR SymfoniOrkestret Луизидің келісімшартын 2023 жылға дейін ұзартты. 2020 жылдың тамызында оркестр Луизидің DR SymfoniOrkestret оркестрімен келісімшартын 2026 жылға дейін ұзартқанын хабарлады. 2023 жылдың тамызында DNSO Луизидің бас дирижер ретіндегі келісімшартын 2029 жылға дейін ұзартты. 2016 жылдың қаңтарында Флоренция операсы Луизиді өзінің келесі музыкалық директоры, алғаш рет осы атақты иеленген дирижер, сонымен қатар 2018 жылдың сәуірінен бастап Maggio Musicale Fiorentino директоры болып тағайындады, алғашқы келісімшарт бес жылға жасалды. 2019 жылдың шілдесінде Луизи Maggio Musicale Fiorentino музыкалық директоры лауазымынан дереу кетті. АҚШ-та Луизи 2005 жылдың наурыз айында Джузеппе Вердидің "Дон Карло" операсымен "Метрополитен Опера" опера театрында дирижерлік дебют жасады. 2010 жылдың сәуірінде компания Луизиді 2010-11 маусымынан бастап үш жылдық келісімшарт бойынша бас қонақ дирижер ретінде тағайындады. Луизи Метрополитен операсында бұл атақты алған екінші дирижер, одан бұрын Валерий Гергиев иеленген. Компания Луизиді 2011 жылдың қыркүйегінде, музыкалық директор Джеймс Левин күзге жоспарланған қойылымдарынан бас тартқан кезде бас дирижер лауазымына көтерді. Луизи 2016-2017 жылдар маусымының соңында Метрополитен операсының бас дирижері қызметінен кетті. 2002 жылы Луизи алғаш рет Даллас симфониялық оркестрін дирижерлік етті. Оның келесі Далластағы дирижерлік кездесуі 2018 жылдың наурыз айында болды. Осы дирижерлік қызметінің нәтижесінде 2018 жылдың маусым айында Даллас симфониясы Луизиді өзінің келесі музыкалық директоры етіп тағайындады, ол 2020-2021 жылдар маусымынан бастап қызмет етеді. 2019-20 жылғы маусымда музыкалық директор атағын алды. 2021 жылдың қаңтарында Даллас симфониялық оркестрі Луизидің музыкалық директор ретіндегі келісімшартын 2029 жылға дейін ұзартқанын жариялады. Луизи 2001 жылдың шілдесінде NHK Симфониялық оркестрін алғаш рет дирижерлік етті. 2021 жылдың сәуірінде NHK симфониялық оркестрі Луизиді 2022 жылдың қыркүйегінен бастап үш жылдық келісімшарт бойынша өзінің келесі бас дирижері етіп тағайындады. 2023 жылдың тамызында NHK Симфониялық оркестрі оның бас дирижер ретіндегі келісімшартын 2028 жылдың тамызына дейін ұзартты. 2021 жылдың мамырында RAI Ұлттық симфониялық оркестрі Луизиді оркестрмен 2017 жылы өткізген дебюттік концертінен және одан кейін өткен бес концертінен кейін құрметті дирижер ретінде тағайындады.

Жазбалар

Луизи бірнеше опералық жазба жасады, оның ішінде Джузеппе Вердидің "Арольдо", "Иерусалим" және "Алзира" опералары, сондай-ақ Джоаккино Россинидің "Уильям Телл" операсы бар. Ол Рихард Вагнердің "Der Ring des Nibelungen" опералық циклының Deutsche Grammophon DVD релизіндегі "Зигфрид" және "Готтердаммерунг" операларын жетекшілік еткені үшін "Грэмми" сыйлығын жеңіп алды. Оның дискографиясы өте кең, оған Франц Шмидт, Карл Нильсен, Роберт Шуман және Йоханнес Брамстың барлық симфониялары кіреді.

Жеке өмір

Луизи үш рет үйленген. Оның бірінші екі некесі, Ивонн Луизи Вайхсельмен (1957–2021) және Барбара Луизимен (1964 жылы туған) ажырасқан. Оның үшінші әйелі – Юлия Луизи Левин (1981 жылы туған), вокалдық жаттықтырушы, пианист және Цюрих опера театрының репетиторы. Луизидің үш ұлы бар.