Кіріспе
Өнімдерді табушылар – тұтынушыларға ұқсас балама өнімдердің кең ассортименті ішіндегі өнімдерді анықтауға көмектесетін ақпараттық жүйелер. Өнімдерді табушылардың күрделілігі әртүрлі, ең күрделілері шешімдерді қолдау жүйелерінің ерекше түрі болып табылады. Дегенмен, дәстүрлі шешімдерді қолдау жүйелері, мысалы, маркетинг менеджерлері сияқты, белгілі бір мамандық иелеріне арналса, өнімдерді табушылар тұтынушыларға бағытталған.
Қолданылу саласы
Әдетте, өнім іздегіштер электрондық дүкеннің немесе өнімдер қатарының онлайн-таныстырылымының бір бөлігі болып табылады. Электрондық дүкеннің құрамында болғандықтан, өнім іздегіш идеалды жағдайда онлайн-сатып алуға жеткізеді, ал дәстүрлі тарату арналары онлайн-таныстырылымның бір бөлігі болып табылатын өнім іздегіштерге қатысады (мысалы, дүкендер, телефон арқылы тапсырыс беру). Өнім іздегіштер нақты критерийлер бойынша салыстырылатын өнімдер топтары үшін ең қолайлы. Бұл, көбінесе, ноутбук сияқты техникалық өнімдерге қатысты: олардың сипаттамалары (мысалы, процессордың жылдамдығы, қатты дискінің көлемі, бағасы, экранның мөлшері) тұтынушының шешіміне әсер етуі мүмкін. Ноутбуктер, автомобильдер, ыдыс жуғыш машиналар, ұялы телефондар немесе GPS құрылғылары сияқты техникалық өнімдермен қатар, шарап, шұлық, тіс щеткасы немесе шеге сияқты техникалық емес өнімдер де сипаттамалары бойынша салыстыру мүмкіндігі болғандықтан, өнім іздегіштермен қолдауға болады. Алайда, өнім іздегіштерді қолдану кітаптар, әшекейлер немесе компакт-дискілер сияқты жекелендірілген өнімдерге келгенде шектеулі, себебі тұтынушылар мұндай өнімдерді нақты, салыстырмалы сипаттамалары бойынша таңдамайды. Сонымен қатар, өнім іздегіштер тек өнімдер үшін ғана емес, қызметтер үшін де қолданылады, мысалы, банктердің шот түрлері, денсаулық сақтану, немесе байланыс операторлары. Мұндай жағдайларда кейде «қызмет іздегіш» термині қолданылады. Өнім іздегіштерді өндірушілер, дилерлер (бірнеше өндірушіні қамтитын) және веб-порталдар (бірнеше дилерді қамтитын) пайдаланады. Өнім іздегіштерді әлеуметтік желілермен және топтық сатып алулармен интеграциялауға бағытталған әрекеттер бар, бұл пайдаланушыларға өнімдерді, орындарды қосуға және бағалауға, сондай-ақ ұсынылған өнімдерді басқалармен бірге сатып алуға мүмкіндік береді.
Техникалық іске асыру
Техникалық іске асырулардың тұтынушыларға беретін пайдасы әртүрлі. Төмендегі тізімде ең қарапайымнан бастап күрделіге дейінгі негізгі тәсілдер көрсетілген, олардың әрқайсысы нақты мысалмен суреттелген:
Әңгіме жүйелері немесе Интерактивті өнім іздеу құралдары (Өнім шебері) – Интерактивті өнім іздеу құралдары сатып алушыларға жекелендірілген, қажеттіліктеріне бағытталған қолдау көрсету үшін диалог негізінде жұмыс істейтін ұсыным жүйелері болып табылады. Шешім пайдаланушы бірнеше сұраққа жауап берген кезде, оның жауаптарын талдап, өнімнің сипаттамаларына айналдырып, оларды қолда бар өнімдермен салыстырады. Әрбір қадамнан кейін пайдаланушыға қолайлы өнімдердің тізімі ұсынылады. Өнім шеберлері сатып алушылардың күтулерін, жеке қалауларын және жағдайларын ескере отырып, олардың қажеттіліктеріне сай өнімдерді табуға көмектеседі, өнім туралы толыққанды ақпарат беру арқылы олардың сенімін арттырады және онлайн сатып алуға ынталандырады. Салыстыру кестесі – Салыстыру кестесі – бұл өнімдерді, олардың сипаттамаларын және бағаларын оңай салыстыруға мүмкіндік беретін өнім іздеу құралының қарапайым түрі. Құрылымдық қатарлар мен бағандарды пайдалана отырып, салыстыру кестесі өнімдер мен қызметтерді бір-бірімен қатар орналастырады, әр өнімнің төменгі жағында тиісті сипаттамалары мен бағалары тізімделген. Бұл қарапайым және көрнекі әдіс тұтынушыларға өнімдерді тез арада ажыратып, өздеріне қажеттісін таңдауға көмектеседі. Мәзір ағаштары – Мәзір ағашы – бұл көрерменнің қалауынша кеңейтіліп немесе қысқартылатын элементтердің иерархиялық тізімін көрсететін кесте. Мәзір ағашын пайдалана отырып, компаниялар өз өнімдерін санаттарға бөліп, келушілерге ізделінетін өнімді табуға және оны таңдауға көмектеседі. Бұл үшін өнімдердің санаттары мен атаулары туралы білім қажет. Мысалы, онлайн киім сататын дүкенде "Жоғары киім" деген таңдау болса, одан "Футболкалар", "Свитерлер" немесе "Жакеттер" сияқты опциялар ашылуы мүмкін. Тізбекті іздеу – Тізбекті іздеу алгоритмі үлкен мәтін ішіндегі бірнеше кіші тізбелерді анықтайды. Мысалы, егер пайдаланушы Google іздеу жолына "смартфон" деп теріп жазса, Google осы кілт сөзді әртүрлі скрипттер мен кодтарда іздеп, пайдаланушыны ең тиімді ақпаратқа бағыттайды. Сүзгілеу жүйелері – Ақпаратты сүзгілеу жүйесі – бұл адам пайдаланушысына ұсынғанға дейін ақпарат ағынынан қажетсіз ақпаратты алып тастайтын жүйе. Бұл жүйелердің мақсаты – ақпаратты артық жүктеместен сақтап, пайдаланушыларға қажетті ақпаратты тез табуға көмектесу. Мұның мысалы – әртүрлі платформалардағы жаңалықтар ленталары. Мысалы, ноутбук сүзгісі пайдаланушыларға көрсетілетін өнімдердің тізімін таңдауларына мүмкіндік береді. Алайда, мұндай сүзгілер пайдаланушының домен туралы және таңдауға болатын мүмкіндіктер туралы алдын ала білуін қажет етеді. Тағы бір кемшілік – сүзгілеу жүйесі арқылы нәтижелер табылмауы мүмкін. Балдық жүйелер – Балдық жүйелер көбінесе ұсыным жүйелерінде кездеседі және пайдаланушыларға өнімдерге баға беруге мүмкіндік береді, осы бағаларды басқа пайдаланушылар көреді. Netflix, онлайн-дискілерді жалға беру және онлайн-трансляция қызметі – бұл балл беру жүйесін іске асырудың керемет мысалы. Netflix пайдаланушыларға телешоулар мен фильмдерді 1-ден 5 жұлдыздық жүйе бойынша бағалауға мүмкіндік береді, мұнда 1 жұлдыз – нашар, ал 5 жұлдыз – өте жақсы. Apple өнімдерін бағалайтын танымал ұсыным және жаңалықтар сайты Mac Observer жақында балл беру жүйесін өзгертетінін хабарлады. Дәстүрлі 5 жұлдызды жүйені пайдаланудың орнына TMO "Тамаша өнім. Қазір сатып алыңыз!" немесе "Ұсынылмайды. Сақтаныңыз!" сияқты опцияларды ұсынады. Тегтер бұлттары – Тегтер бұлттары – бұл веб-сайттардағы кілт сөздер мен тегтерді оңайлату және түсіндіру үшін қолданылатын мәтіндік деректердің визуалды бейнесі. Тегтер әдетте бір сөзден тұрады және әр тегтің маңыздылығы сөздің түсі мен мөлшерімен көрсетіледі. Бұл пайдаланушыларға ең маңызды терминдерді тез түсінуге көмектесетін пайдалы формат. Өнім іздеу құралдарында тегтер бұлттары гиперсілтемелермен жабдықталған, осылайша пайдаланушы веб-сайтта оңай навигация жасай алады. Пайдаланушы іздеген өнімді табу үшін бұлт ішіндегі тегті тауып, оған басып, қалаған өнімі көрсетілген бетке өтеді. Нейрондық желілер – Нейрондық желілер – бұл биологиялық нейрондық желілерге (жануарлардың жүйке жүйесіне, әсіресе миға) ұқсас оқу модельдерінің отбасысы және олар пайдаланушылардың қалауларын бағау үшін қолданылады. Нейрондық желілер классификациялау қабілеттеріне ие, соның ішінде үлгіні тануға. Мысалы, Netflix сіздің қандай жанрдағы фильмдерді көруді ұнататыныңызды анықтау үшін нейрондық желіні пайдаланады. Нейрондық желілер деректерді өңдеуді де жүзеге асырады, соның ішінде сүзгілеу жүйесіне ұқсас деректерді сүзгілейді. Реляциялық деректер базасы – Реляциялық деректер базасы – бұл деректерді қатарлар мен бағандардан тұратын кестелерге (немесе "қатынастарға") ұйымдайтын цифрлық деректер базасы, әр қатар үшін бірегей кілт болады. Мәзір ағаштары сияқты иерархиялық кестелерден айырмашылығы, реляциялық деректер базасы кестелерінің қатарлары басқа кестелердегі қатарлармен ортақ кілт сөз арқылы байланыстырылуы мүмкін. Бұл кестелер арасындағы қатынастар бір-бірге, бір-көпке немесе көп-көпке болуы мүмкін. Мұндай деректер базалары өнім іздеу құралдарына тұтынушылар қолданатын кілт сөздер арасындағы байланысты анықтауды жеңілдетеді. Бұл ақпарат жүйелерге тұтынушылар нені сатып алуға қызығушылық танытатынын болжауға көмектеседі, соның арқасында бағдарлама клиенттерді оларға идеалды өнімге жеткізеді және сатуға ынталандырады.
Dialogue systems or Interactive product finders (Product Wizards) – Interactive Product finders are dialogue based recommendation solutions that provide shoppers with personalized, need oriented support as they want to choose the right product. Based on an interactive dialog, in which the user answers a couple of questions, the solution analyzes the user’s answers, translates them into product features and matches them against available products in the background. After each process, the user is presented with a list of suitable products. Product wizards take into account the shoppers’ expectations, individual preferences and situations to assist them in finding products that fit their needs, provide detailed product information to increase shopper’s confidence and encourage an online purchase. Comparison table – A comparison table is a basic version of a product finder that allows consumers to easily compare products, features and prices. Using structured rows and columns, a comparison table puts products and services side by side with all the relevant features and prices listed below each product. The simplistic and visually appealing method allows consumers to make quick distinctions between products and chose the best one for their needs. Menu trees – A menu tree is a table that displays a hierarchy of items which can be expanded or collapsed at the viewer's convenience. Using a menu tree, businesses can categorize their products to help visitors navigate and narrow down the product they are looking for. It does require some knowledge and understanding of the provides categories and labels. For example, an online clothing retail site might have a drop down for "Tops" which would expand into options including, "T Shirts", "Sweaters", or "Jackets". String search – A string search algorithm locates where several smaller strings are within a larger text. For example, if a user typed "smart phone" into a Google search, Google would be searching to find where that keyword is located within different scripts and codes to refer the user to the most relevant information possible. Filtering systems – An information filtering system is a system that removes redundant information from an information stream before presenting it to a human user. The purpose of these systems is to manage information overload so that users can find more immediately helpful information. An example of this would be news feeds on various platforms. A notebook filter, for instance, allows users to select features to narrow down the list of displayed products. However, filters such as these require the user to have prior knowledge of the domain and the features that are available to select. Another drawback is the potential that a user could encounter zero results through the filtering system. Scoring systems – Scoring systems are often found on recommender systems and allow users to rate products for other users to see. Netflix, an online DVD rental and online streaming service, is a perfect example of a scoring system being implemented. Netflix allows users to rate TV shows and movies on a 1 to 5 star system, 1 star being poor and 5 stars being excellent. The Mac Observer, a popular recommender and news site that reviews Apple products, has recently announced they will be changing their scoring system. Instead of using the traditional 5 star system, TMO will be offering options such as, "Outstanding Product. Get It Now!" or "Not Recommended. Steer Clear!" as a scoring system. Tagging clouds – A tag cloud is a visual representation of text data, used to simplified and decode keywords and tags on websites. The tags are usually single words and the importance of each tag is represented by the color and size of the word. This is a useful format to help users quickly perceive the most relevant terms. In product finders, tag clouds will have their tags hyperlinked so that a user can easily navigate the website. To find the product the user is looking for, they would find the tag within the cloud, click on the tag and be directed to a landing page where their desired product is featured. Neural Networks – A neural network is a family of learning models inspired by biological neural networks (the nervous systems of animals, in particular the brain) and are used to estimate user preferences. Neural networks have classification abilities, including pattern recognition. Netflix, for example, uses a neural network to see what genre of movies you prefer to watch. Neural networks also do data processing, including data filtering, similar to the purpose of a filtering system. Relational Database – A relational database is a digital database which organizes data into tables (or "relations") of rows and columns, with a unique key for each row. Unlike hierarchical tables such as menu trees, relational database tables can have rows that are linked to rows in other tables by a keyword that they may share. The relationships between these tables can take several forms: one to one, one to many or many to many. Databases like these make it simple for product finders to discover the relationships between keywords that consumer uses. This information helps these systems predict what consumers will be interesting in purchasing so the software can guide customers to their ideal product and encourage a sale.
Электрондық сауда (машиналық оқытуды пайдалана отырып)
Электрондық коммерцияда өнім табу құралы маңызды рөл атқарады, тұтынушыға қажетті өнімді іздеуге көмектесу үшін тауарлар санаттарға бөлінуі керек, сондай-ақ олардың сатып алғандарын ескере отырып, тауарларды ұсынатын ұсыным жүйесі де қажет. Адамдар офлайннен онлайн саудаға (электрондық коммерцияға) көшуімен, тұтынушыға жақсы қызмет көрсету үшін сақталып, талдау қажет болатын тауарлар туралы үлкен көлемдегі деректерді басқару қиын және көбірек күш жұмсалатын процесске айналады. Үлкен деректерді тек адам күшімен өңдеу мүмкін емес, осы жұмысты машиналардың атқаруы керек, олар деректерді тиімді және нәтижелі түрде өңдей алады.
Ұсыныс беруші жүйесі
Ұсыным жүйелері тұтынушы тауарларын/өнімдерін олардың сатып алу немесе іздеу тарихы бойынша ұсыну үшін қолданылады.