Бельгиялық діншысы Майкл Баюс және оның ілімі

Кіріспе

Бельгиялық теолог Михаэль Бай (1513 жыл 16 қыркүйек 1589 жыл) – бельгиялық теолог. Ол қазір баяндық деп аталатын ой-пікір мектебін қалыптастырды.

Өмір

Ол Меслин Л'Эвек ауылында, Ат қаласының жанында, фермер Жан де Бейдің ұлы Мишель Де Бей болып дүниеге келді. Де Бей Брюгельте мен Энгхиенде гуманитарлық ғылымдарды оқыды, ал 1533 жылы Лёвен университетінің Гранд Колледжі «Хет Варкенде» философияны оқыды. 1535 жылдан бастап ол Папа Адриан VI колледжінде теологияны оқыды. Ол өте жақсы оқушы болды және 1542 жылы дін қызметкері болып тағайындалды, сондай-ақ Лёвендегі Стэндонк колледжінің директоры болды. 1544 жылы Де Бей философия ғылымының докторы атағын алып, «Хет Варкен» колледжінде оқытушы болды. 1549 жылы Де Бей философия профессоры болып тағайындалды. Келесі жылы Де Бей теология бойынша лицензия алды және Адриан колледжінің президенті болды, сондай-ақ Трент соборында болмаған Киелі кітаптар профессорын алмастырды. 1553 жылдың ақпаннан тамызға дейін университет ректоры болды. Байус Жан Гесселспен тығыз достық қарым-қатынас орнатты. Канцлер Руард Таппер және теология профессоры Йозе Равештейн Трент соборында болғанда, Байус пен Гесселс жаңа әдістер мен жаңа ілімдерді енгізуге мүмкіндік алды. Олар католик жақтастарының схоластикалық билік пен әдістерге сүйенуі үлкен кемшілікке әкеледі деп сенді, және егер олар шындықтың соңғы өлшемі ретінде қасиетті Томас жазбаларына жүгінудің орнына Киелі кітапқа және Кипрдің, Жеромның және Августиннің еңбектеріне көбірек мән берсе, олар өздерін әлдеқайда қауіпсіз жерде сезінетініне және олардың аргументтері қарсыластарының құрметін жеңуі мүмкін екеніне сенді. 1552 жылы Тренттен оралғаннан кейін Таппер Мехелен архиепискобы кардинал де Гранвельден араласуын сұрады. Гранвелл жаңашылдарды біраз уақытқа тыныштандырды. Де Бейдің теориялары теология студенттері арасында өте танымал болды, олар оны одан әрі таратты. Бұл көп қарсылыққа ұшырады, ал 1558 жылы кейіннен кардинал Антуан Перено де Гранвелл мен Виглиус Де Бейді оның ұстанымдарына түзетулер енгізуге көндіруге тырысты. Алайда, 1560 жылы францискандардың өтінішімен Сорбонна оның 18 мәлімдемесін айыптады. Шындығында, оның Кеңеске қатысуына қарсылық болды, сондықтан ол тек Испания патшасының теологы ретінде қатысуға рұқсат алды. Кеңес әкелері оған күдікпен қарады. Трентке кетер алдында Байус өзінің алғашқы трактаттарын жариялады. Бұл трактаттардың мазмұны Трент соборының соңғы үш сессиясының бағдарламасына кірмегендіктен, даулы мәселелерді талқылау өте алмады. Алайда, Байус пен Гесселдің көзқарастары Рим папаларына ұнамайтыны белгілі болды, ал католик патшасының беделі оларды ресми айыптаудан сақтады. 1564 жылы Луванға қайтып келді және сол жылы жаңа трактаттар жариялады. Лёвенде ол 16 ғасырдағы анти-схоластикалық реакцияның жетекшісі ретінде үлкен атаққа ие болды. Бұл реакцияның жақтастары Августиннен туын алып күресті, бірақ парадоксалды түрде Августиннің рақым туралы ілімін әлсіретті; нәтижесінде, Байусқа тән Августинге бейімділік оны Риммен рақым, ерік бостандығы және басқа да мәселелер бойынша қақтығысқа түсірді. Бірақ Байус есімі айтылмады. Байус бұған мойын бұрды; бірақ оның және оның жақтастарының кейбір абайсыз сөздері 1579 жылы Папа Григорий XIII-нің айыптауын қайта жаңартуға әкелді. Алайда Байусқа профессорлық лауазымын сақтап қалуға рұқсат берілді, тіпті 1575 жылы Лёвеннің канцлері болды.

He was born at Meslin L'Eveque near Ath in Hainaut as Michel De Bay, the son of Jean de Bay, a farmer. De Bay studied humanities in Brugelette and in Enghien and in 1533 he began studying philosophy at the Grand College het Varken of Leuven University. From 1535 he also studied theology at the Pope Adrian VI College. He was an excellent student and was ordained a priest in 1542, and was appointed director of the Standonck College in Leuven. In 1544 De Bay obtained his doctorate in philosophy and became a teacher at the College het Varken. In 1549 De Bay was appointed professor of scholastic philosophy. The following year, De Bay also obtained a license in theology and became president of the College Adrian, and also substituted for the professor of Holy Scripture, who was then absent at the Council of Trent. From February to August 1553, he was the rector of the university. Baius had very early formed a close friendship with Jean Hessels. While Chancellor Ruard Tapper and Josse Ravesteyn, Professor of Theology were at the Council of Trent, Baius and Hessels took the occasion to introduce new methods and new doctrines. They believed that Catholic apologists were seriously handicapped by their reliance on the authority and methods of the Scholastics, and that if instead of appealing to the writings of St. Thomas as the ultimate criterion of truth they were to insist more on the authority of the Bible and of the works of the Early Fathers, such as St. Cyprian, St. Jerome, and St. Augustine, they would find themselves on much safer ground, and their arguments would be more likely to command the respect of their opponents. On his return from Trent in 1552, Tapper asked Cardinal de Granvelle, archbishop of Mechelen, to intervene. Granvelle succeeded in quieting the innovators for a while. De Bay's theories were very popular with theology students who spread it further. This was met with much opposition, and around 1558, later Cardinal Antoine Perrenot de Granvelle and Viglius tried unsuccessfully to persuade De Bay to make some adjustments to his positions. However, in 1560 at the request of the Franciscans, the Sorbonne condemned 18 of his statements. Indeed, there was resistance to his presence at the Council, and he was allowed to attend only as a theologian of the King of Spain. The Council Fathers looked upon him with not a little suspicion. Just before leaving for Trent, Baius had published his first tracts. The contents of those tracts were not within the programme of the last three sessions of the Council of Trent, so no public discussion of the disputed points took place. It is known, however, that Baius' and Hessels' views were distasteful to the Fathers, and that the Catholic king's prestige alone saved them from formal condemnation. Baius returned to Louvain in 1564 and the same year published new tracts. At Leuven, he obtained a great name as a leader in the anti scholastic reaction of the 16th century. The champions of this reaction fought under the banner of Augustine of Hippo though paradoxically undermined Augustine's doctrine of grace; as a result, Baius' heterodox Augustinian predilections brought him into conflict with Rome on questions of grace, free will and the like. but without mention of Baius' name. To this Baius submitted; though certain indiscreet utterances on the part of himself and his supporters led to a renewal of the condemnation in 1579 by Pope Gregory XIII. Baius, however, was allowed to retain his professorship, and even became chancellor of Leuven in 1575.

Өлім

Ол 1589 жылы осы екі лауазымды әлі де атқарып жүрген кезінде қайтыс болды. Адольф Харнак оның жазбаларын католиктік ортодоксия мен санасыз протестантизмге ұмтылыстардың ерекше қоспасы деп сипаттады. Оның маңызды еңбектері 1696 жылы Кельн қаласында жинақталған түрде жарияланды, бірақ кейбір үлкен трактаттар кіргізілмеді. Линсенманнның «Майкл Байус және Янсеннизмнің негізін қалау» атты кітабы, екі кітап пен авторды зерттейді және 1867 жылы Тюбингенде жарық көрді.

Нанымдар

Бей өзінің теологиясын Киелі кітапқа және шіркеу әкелеріне, әсіресе Гиппоның Августинінің іліміне негіздеді, бұл ретте қателікті ғылыми терминологияны енгізді. Оның ілімі, кейіннен баянизм деп аталды, күнә, ерік бостандығы және Құдайдың инаят-кәсіміне негізделген, сонымен қатар папаның қатесіздігіне қарсы күресті және епископтың заңдық билігі тікелей Құдайдан келеді деп мәлімдеді. Джозеф Соллиер Католик энциклопедиясында Байусты Янсенизмнің және Блез Паскаль сияқты Порт-Рояль теологтарының алдастыры деп санайды.