Болатқа түсірілген гравюра өнері

Кіріспе

Болатқа гравировка – мыс орнына болатты пайдаланып суреттерді басып шығару тәсілі. Ол көркемдік гравюрада сирек қолданылған, бірақ 19 ғасырда көшірмелер жасау үшін жиі пайдаланылды. Болатқа гравировканы 1792 жылы америкалық ойлап табушы Джейкоб Перкинс (1766–1849) банкноттарды басып шығару үшін енгізді. Перкинс 1818 жылы Лондонға көшкеннен кейін, 1820 жылы Чарльз Уоррен және әсіресе Чарльз Хит (1785–1848) Томас Кэмпбеллдің «Үміт рахаты» үшін бұл тәсілді бейімдеді, онда болатқа ойылған алғашқы жарияланған гравюралар болды. Жаңа тәсіл сол кездегі ағашқа, мысқа гравюра және кейін литография сияқты басқа коммерциялық тәсілдерді толыққанды алмастырмады.

Процесс

Шатырлы түрде, 1820-жылдардың басында қолданылған болаттан жасалған гравировка техникасы, әдетте, эфирлеу және нағыз гравировканың үйлесімі болып табылады, ал 1830-жылдары техника қайтадан танымал болғаннан кейін, кейінірек үлгілерде эфирлеу басымдыққа ие болды. Бұл әдіс пластина бойымен жіңішке жолақтар жасап, "қалдық" немесе металл қалдықтарының жолақтарын қалдырады. Содан кейін, келесі бояу процесінде бөгет болмас үшін, осы қалдықтарды алып тастау үшін скрепер қолданылады. Бұл техника үшін болат пластиналар тым қатты, сондықтан көбінесе жұмсақ мыс пластиналарда қолданылады. Сондықтан болаттан жасалған гравировкада эфирлеу де пайдаланылады, онда қышқыл қышқылға төзімді жабынның селективті түрде алынуымен жасалған өрнекте пластинада сызықтар пайда болады. Бұл әлдеқайда аз күш жұмсауды қажет етеді. Эфирлеу инелерімен қатар, болаттан жасалған гравировкалардың эфирленген бөлігінде рулеткалар, кішкене дөңгелектер кеңінен қолданылды, олар тұтқаларға орнатылған және пластина бетінен өткенде нүктелер мен сызықтардың үзіліс-үзіліс сызықтарын жасайтын өткір тікбұрыштарға ие. Әртүрлі типтегі рулеткалар буринмен және инемен бірге көзге тоналды көрінетін және әртүрлі текстуралар мен әсерлерге мүмкіндік беретін тығыз белгілер жасау үшін қолданылды. Нағыз буринмен гравировка әдетте эфирленген суретті аяқтау үшін қолданылды. Егжей-тегжейлі сурет салуды бастамас бұрын, пластинаға кең, жалпы контур салынады. Гравировка пластинадағы суреттің кері немесе айнадағы бейнесін шығарады. Кейде граверлер, әдетте сурет сияқты басқа суретті, айна арқылы қарап, гравировка жасайтын нысанды қарады, сонда сурет табиғи түрде кері бұрылып, олар суретті дұрыс емес гравировкалауға аз мүмкіндік алады. Болат пластиналарды қатайту арқылы оларды аз тозумен мыңдаған рет басып шығаруға болады. Дәстүрлі гравировка мен эфирлеуде қолданылатын мыс пластиналар жұмсақ және жұмыс істеуге оңай, оларды қатайтуға болмайды, бірақ оларды электрлік қаптау арқылы металлмен немесе никельмен қаптауға болады, бұл басып шығарылатын әсерлердің санын арттыру үшін. 1860 жылдан бастап мыс пластиналардың болатпен қапталуы кеңінен таралды, және мұндай баспалар да болаттан жасалған гравировкалар деп аталады. Болаттан жасалған және болатпен қапталған мысқа жасалған гравировкаларды ажырату өте қиын болуы мүмкін, мерзімінен басқа. Мыс пластинаның беті жоқ гравировка мен болаттан жасалған немесе болатпен қапталған гравировканы ажыратудың ең сенімді жолы – соңғысының "ақ сызықтарының жеңілдігі мен нәзіктігі". Пластинаның қаттылығы, көп рет басып шығару кезінде пластина металлының сызықтары тозбай, көптеген әсерлерді басып шығаруға мүмкіндік берді, бұл беті жоқ мыспен орын алмас еді. Сондықтан "Сызық гравировкасында алғаш рет жарқыраған ақ сұр түсті қолдану мүмкін болды, және осы болаттың ең танымал ерекшелігін, мыстың ауыр және жылы көңіл-күйімен қатар, көрсетеді".

Confusingly, the printmaking technique used in steel engravings is, after the earliest years in the 1820s, normally a combination of etching and true engraving, with etching becoming dominant in later examples, after the technique became popular again in the 1830s. Engraving is done with a burin, which is a small bar of hardened steel with a sharp point. It is pushed along the plate to produce thin furrowed lines, leaving "burr" or strips of waste metal to the side. This is followed by the use of a scraper to remove any burs, since they would be an impediment during the subsequent inking process. Steel plates are very hard for this technique, which is normally used on softer copper plates. So steel engraving also used etching, where acid creates the lines in the plates in the pattern made by selectively removing a thin coating of acid resistant ground by tools. This is much less effort. As well as etching needles, the etched part of steel engravings made great use of roulettes, small wheels mounted in handles which have regular sharp projections which produce broken lines of dots and dashes when rolled across the plate. Roulettes of different types were used together with the burin and needle to create densely packed marks which appear as tonal to the eye, and allow a great variety of textures and effects. True burin engraving was generally used to finish the etched image. First a broad, general outline is made on the plate before starting the detailed image. Engraving will produce a printed reverse or mirror image of the image on the plate. Sometimes engravers looked at the object, usually another image such as a drawing, that they were engraving through a mirror so that the image was naturally reversed and they would be less likely to engrave the image incorrectly. Steel plates can be case hardened to ensure that they can print thousands of times with little wear. The copper plates used in traditional engraving and etching, which are softer and so much easier to work cannot be case hardened but can be steel faced or nickel plated by electroplating to increase the number of impressions that could be printed. From about 1860 the steel facing of copper plates became widely used, and such prints tend also to be called steel engravings. It can be very difficult to distinguish between engravings on steel and steel faced copper, other than by date. The most reliable way of distinguishing between unfaced copper engraving and steel or steel faced engraving is the "lightness and delicacy of the pale lines" in the latter. The hardness of the plate surface made it possible to print a good number of impressions without the metal of the plate wearing the lines out under the pressure of repeated intaglio printing, which would have happened with unfaced copper. So "A shimmering pale grey became for the first time a possibility in line engraving, and it is this that provides the most recognizable characteristic of steel beside the heavier and warmer mood of copper".

19 ғасыр

1820 жылға дейін мыс пластиналар гравюра жасау үшін қолданылатын негізгі материал болды. Мыс – жұмсақ металл болғандықтан, оны кесу немесе гравюралау оңай болды, ал пластиналар сурет тозудан айқын түрде нашарламай тұрып, бірнеше жүз дана басуға қолданылды. Гравюрашылар тозған пластинаны қайта өңдеп, бұрынғы гравюраны қайтадан кесіп, суретті қайтадан анықтайтын. Мысты пайдаланудың тағы бір артықшылығы – оның жұмсақтығы, оны оңай түзетуге немесе жаңартуға болады. Осы себепті, карта жасаушылар үшін мыс пластиналар басып шығарудың басты құралы болды, олар жаңа жерлер ашылғанда, иеленгенде немесе иесі ауысқанда карталарын өзгертуге мұқтаж болды. 1820 жылдары болат коммерциялық баспагерлер үшін иллюстрация жасауда мысты ығыстыра бастады, бірақ ағаш гравюрасымен және кейін литографиямен бәсекелесе берді. Болаттан жасалған гравюралар өткір, қатты және анық сызықтармен ерекшеленді. Сонымен қатар, қатты болат пластиналар ұзақ қызмет ететін, жөндеу немесе жаңартуды қажет етпей мыңдаған дана басуға мүмкіндік беретін матрицаларды жасады. Болаттың қаттылығы мысқа қарағанда әлдеқайда нәзік бөлшектер жасауға мүмкіндік берді, себебі мыс салдарынан туындайтын күштің әсерінен тез тозып кететін. XIX ғасыр аяқталуға таяғанда, сызық салу машинасы сияқты құрылғылар тіпті детальды суреттер жасауға мүмкіндік берді, өте жақын орналасқан параллель сызықтарды жасауға жағдай жасады. Коммерциялық гравюралау техникалары да біртіндеп болат гравюрасын ығыстырды. 1911 жылғы «Британ энциклопедиясындағы» барлық иллюстрациялар болат гравюрасынан жасалған. Болат гравюрасы бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді, бірақ көлемі айтарлықтай азайды. Бүгінде басылымның көп бөлігі болат пластинаны қолданудың орнына компьютерлік трафареттер арқылы жасалады. Бірақ, ақша басып шығаруда болат матрицалар әлі де қолданылады, себебі әрбір банкнотаның ерекше сипаты мен сезімі бар, оны жалған жасаушылардың қайталауы өте қиын. Гравюраланған пластина сияның сәл көтеріңкі болуына және қағаздың сәл шұңқырына себеп болады, бұл трафаретпен басылған қағаздан өзгеше тактильді сезім тудырады.

Until around 1820 copper plates were the common medium used for engraving. Copper, being a soft metal, was easy to carve or engrave and the plates could be used to strike a few hundred copies before the image began to severely deteriorate from wear. Engravers then reworked a worn plate by retracing the previous engraving to sharpen the image again. Another advantage to using copper is that it is a soft metal and can be corrected or updated with a reasonable amount of effort. For this reason, copper plates were the preferred medium of printing for mapmakers, who needed to alter their maps whenever land was newly discovered, claimed, or changed hands. During the 1820s steel began to replace copper as the preferred medium of commercial publishers for illustration, but still rivaled by wood engraving and later lithography. Steel engraving produced plates with sharper, harder, more distinct lines. Also, the harder steel plates produced much longer wearing dies that could strike thousands of copies before they would need any repair or refurbishing engraving. The hardness of steel also allowed for much finer detail than would have been possible with copper, which would have quickly deteriorated under the resulting stress. As the nineteenth century began to close, devices such as the ruling machine made even greater detail possible, allowing for more exact parallel lines in very close proximity. Commercial etching techniques also gradually replaced steel engraving. All the illustrations in the Encyclopædia Britannica of 1911 are steel engravings. Steel engraving is still done today, but to a much lesser extent. Today, most printing is done using computerized stencils instead of a steel plate to transfer ink. An exception is currency, which is still printed using steel dies, since each bill then has a character and feel that is very difficult for counterfeiters to duplicate. An engraved plate causes the ink to be slightly raised and the paper to be slightly depressed, which produces a different haptic sensation than does paper printed by a stencil ink transfer process.

Механикалық құралдар

XIX ғасырдың басынан бастап жаңа құралдар гравировканы әлдеқайда жеңіл және дәл жасауға мүмкіндік берді. Билеу машинасы әдетте, эфирлеу үшін қолданылатын, өте жақын қатарластырылған түзу немесе толқынды сызықтар жасады. Осы құралдардың тағы бірі – геометриялық токарлық станок. Токарлық станок арқылы суреттер тақталарға түсіріліп, кейін банкноттарды басып шығару үшін рулонға гравировкаланады. Тағы бір құрал – гравировка машинасы. Бұл машина үлгілік шаблонды пайдаланып, қолмен немесе қышқылмен гравировкалауға болатын көшірме суретті жеңілдетіп түсіреді. Машина сонымен қатар көшірме суреттегі әріптің мөлшерін кішіретуге немесе үлкейтуге мүмкіндік береді.