Кіріспе

43-ші 24 сағаттық Ле-Ман шыдамдылық жарысы

1975 жылғы 24 сағаттық Ле-Ман – 43-ші шыдамдылық Гран-присі, ол 1975 жылдың 14 және 15 маусымында өтті. Бұл жарыс «Ле-Ман экономикалық жарысы» деп аталып, қатаң жанармай құю ережелері енгізілді. Ferrari және Alfa Romeo командалары қажетті 7 мильге бір галлон отын үнемдеуге қол жеткізе алмағандықтан жарыстан шықты, ал Matra 1974 жылдың соңында спорттан кетті. Осылайша, Gulf және Ligier командалары ғана көшбасшы болып қалды. Жарысты Жакки Икс пен Дерек Белл өздерінің Gulf GR 8 көлігінде жеңіп алды, Жан Луи Лафос және Гай Чассейдің Ligier көлігінен бір шеңберге озып шықты. Бұл 1959 жылғы Aston Martin-нен бері британдық автомобильдің алғашқы жеңісі болды, ал «экономикалық» жылдамдықпен жүргендіктен, жеңімпаз өткен жылғы жеңімпаз көліктен бір шеңберге аз жүрді.

Ережелер

Отын дағдарысы халықаралық автожарыстарға күшті әсер етіп жатты, жарыс сыншылары бұл спортты бензиннің бекер ысырабы деп қарады. Автомобиль клубы (ACO), бастапқы мандатын – автомобиль технологиясын дамытуды орындауға ұмтылып, жағдайды түзету үшін радикалды шаралар қабылдады. Барлық машиналар бензин және май құюдан бұрын 20 айналым жасауы тиіс болды, бұл шамамен 7 мильге 1 галлон (mpg) тең келіп, 25%-дық жақсартуды қамтамасыз етті. Мысалы, 1974 жылы Matra машиналары отын құю станциялары арасында 16 айналым ғана жасаған. Отын бактарының көлемі де шектелді. Бірақ, бұл CSI (Commission Sportive Internationale – FIA-ның регламенттік органы) талаптарына сай келмеді, сондықтан FIA Ле-Манның 24 сағаттық жарысын Әлем Чемпионатының күнтізбесінен шығарды. Бұрын да осындай жағдай болған, 1956 жылы FIA қауіпсіздік талаптарының күшейтілуіне байланысты Ле-Манды жарыстан шеттетуге мәжбүр болған. Сондай-ақ, 1960 жылға дейінгі Ле-Ман жарыстарында отын құюға шектеулер болғанын атап өткен жөн. CSI өз кезегінде 5-топтың жаңа “силуэт” ережелерін 1976 жылға дейін енгізуді кейінге шегерді. ACO GT машиналары үшін жаңа “GTX” (Le Mans Grand Touring Experimental) класын енгізді, бұл оларға бекітілмеген жабдықтарды пайдалануға мүмкіндік берді. Ол 5, 4 және 2-топ машиналарымен қатар 3-топ GT машиналарын да қабылдады. Соңында, ACO командаларға жарыс барысында кез келген жабдықты ауыстыруға рұқсат берді, бірақ бұзылған бөлшектер ACO техникалық тобына тапсырылуы керек еді. Осы жылы ACO ең аз отынды пайдаланған машинаға жүлде берді. Жылу тиімділігінің индексі енді барлық машина кластары үшін ашық болды. 1923 жылы жарыс басталғаннан бері Ле-Ман трассасы қалалық жолдарды қамтыды. 1970-ші жылдардың басында Мулсанн түзуінің жаңа нұсқасын негізгі жолға параллель салып, Мулсанн бұрышын айналып өту жоспары ұсынылды. Алайда, 1975 жылы экономикалық дағдарыс пен автожарыстарға қызығушылықтың төмендеуіне байланысты жұмыс басталмады, және жоба сол жылдың соңында тоқтатылды.

Бастау

Бір ыстық сенбі күні түстен кейін BMW арт-көлігі бұзылған тежегіш түтігімен жарысқа түсті, нәтижесінде ол жарыс кестесінде шамалы төмендеді, бірақ команда басшысы Жерар Ларрусс кейіннен команданың отын есептеуінде қателік болғанын мойындады. Үшінші сағатқа қарай Gulf көліктері екі секундқа жақын болды, де Каденет, Джост және Касони енді көш бастағандардың соңғы айналымында қалды. Миго бір айналымға қалып қойды, ал қалған екі Ligier тағы бір айналымға артта қалды, BMW-дегі Пози қайтадан жақындап келе жатса, Пуаро Porsche сегізінші орында болды. Tebernum Porsche-дегі Шикентанц Fitzpatrick Gelo Porsche-ден он секундқа басымдықпен GT класын жетектеп келеді. Крейф де Каденетті үшінші орыннан шығарды. Косворт қозғалтқышының белгілі дірілі салдарынан қозғалтқыш корпусындағы қақпақтар ұшып, шығарылатын құбыр сынды. Жөндеу жұмыстары 45 минутқа созылды, ал Крейф қайтадан жолға шыққанда, жарыс алаңында жылдамдықпен өтіп, ең жылдам айналым жасады. Үшінші Gelo Porsche (Hezemans/Schurti) серпілісі бұзылғаннан кейін апатқа ұшырады. Олар түнгі уақытқа дейін жарысқа қатысып, содан кейін көлікті тоқтатып, жүргізушілер команданың жетекші көлігіне ауыстырылды, ол қазір бесінші орында тұр.

Түнгі

Түнгі сағат 9.30-да, қараңғы түскен кезде, екінші орындағы Schuppan/Jaussaud Gulf 25 минут пит-стопта генераторды ауыстырып, 5-ші орынға түсіп, командаластарынан алты айналым қалып қойды. GT класында Фитцпатрик "Бюрлиз" машинасынан екі айналым алда болды, ал Кремер машинасы оларға жақындап келе жатқан еді. Ол жолға шығып, төртінші орындағы Франсуа Миго қараңғыда Ligier көлігімен толық жылдамдықпен соқтығысып қалды. Жөндеу жұмыстары жасалғанмен (сағаттың үштен бірі уақыт кетті), таңғы сағаттарда ақаулы генератор оларды жарысқа қатысудан шығарды. Шамамен таңғы сағат 2-де екінші орындағы Joest Porsche Мюльсанн бұрылысында Поароның 6-шы орындағы 908 машинасымен соқтығысты. Жөндеуге 20 минут кетіп, олар төртінші орынға түсті. Бірақ жөндеуден кейін көлік көшбасшыдан 15 айналым қалып, Гело Porsche-ден екі айналым ғана алда болды.

Финиш және жарыстан кейінгі

Жетекші Gulf машинасы да өз серігі сияқты соңғы күйінде тербеліп тұрды, және бұл тербелістен зардап шегіп, сағат 14:30-да пит-стопқа кіруге мәжбүр болды, себебі тербелістен құбырлары қирап қалды. Соңғы сағатқа қарай 12-ші орында келе жатқан Боб Волек өзінің Porsche машинасын айналдырып, құбырларын зақымдады. Пит-стопта экипаж машинаны қажетті 20 айналымнан бұрын жанармаймен толтырып жіберді, нәтижесінде дисквалификацияланды. Ең жылдам S 2000 машинасы, Ферьер/Лапейр/Этхуиннің Lola ROC машинасы бастапқыда қиындықтарға тап болды, бірақ соңғы пит-стопта стартерлік қозғалтқышы бұзылып тоқтатылды. Ақырында Иккс пен Белл Лафос/Шазеуилдің Ligier машинасынан бір айналымға озып жеңіске жетті. Шоппан/Жассо үшінші орын алды, бес айналымға қалып қойды, ал Джосттың Porsche 908 машинасы тағы бес айналым артта қалды. Келесі сегіз орынды Porsche GT машиналары иеленді, олардың ішінде Van Lennep/Fitzpatrick/Hezemans-тың Gelo машинасы 4-топтағы жеңіске төрт айналыммен озып, тәжірибелі Жан Блатонның бельгиялық жарыс тілшісі Ник Фаурмен жекеменшік командасынан басым түсті. Соңғы жіктелген және 2-топтың жеңімпазы – BMW 2002 машинасы болды, ол жарыстың бірінші жартысын Mazda RX 3 машинасымен соңғы орын үшін күресіп өткізді. Жылу тиімділігі индексі бойынша екінші X Racing Group 3 Porsche машинасы жеңіске жетті. Жекеменшік Lola ROC машинасы (S 2000 класындағы ең баяу болғанымен) Moynet машинасынан төрт айналым қалып, сыныпта екінші орын алды және ең аз отынды пайдаланды. Бұл 9 жылдық Cosworth DFV қозғалтқышының Ле-Мандағы алғашқы жеңісі болды, ол өзінің сенімділігін дәлелдеді. Бұл Джон Уайердің 1959 жылғы Aston Martin жеңісінен бергі төртінші жеңісі және Джеки Иккстің екінші жеңісі болды. Жарыс аяқталғаннан кейін Уайер толығымен зейнеткерлікке шықты және JWA командасы таратылды. BMW "арт-кар" машинасы таңғажайып старт алғаннан кейін алтыншы сағатта зақымдалған жетек білігінен тоқтатылды. Жарысқа дейін Лувр мен Мюнхенде көрсетілген бұл машина кейін Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайына жіберілді. Автомобильдердің қозғалтқыш айналымдары төмендетілгендіктен, механикалық тозу азайды және жарыс соңында отыз автомобиль финиш сызығын кесті, бұл 1923 және 1951 жылдардағы рекордты теңестірді. Алайда, бұл өткен жылғы жарысқа қарағанда жалпы отын тұтынудың артуын білдірді. Сол кезде сынға ұшырағанымен, ACO ережелері 1980 жылдардың C тобының пайда болуына ықпал етті.

Аяқталмаған

Пост сынып No команда жүргізушілері Шасси Двигатель Шиналар Лаптар Себебі DSQ GT 78 Écurie Buchet C. Grandet (жеке қатысушы) Cyril Grandet Bob Wollek Porsche 911 Carrera RSR Porsche 3.0L F6 294 Ерте отын құю (24 сағат) DNF S3.0 3 C. Poirot (жеке қатысушы) Christian Poirot Gérard Cuynet Guillermo Ortega Porsche 908/02 Porsche 3.0L F8 249 Трансмиссия (21 сағат) DNF S2.0 27 Société Racing Organisation Course Xavier Lapeyre Christian Ethuin Laurent Ferrier Lola T294 Simca ROC 1994cc S4 223 Стартер (24 сағат) DNF S2.0 29 Société Racing Organisation Course Pierre Marie Painvin Franz Hummel Lola T292 Simca ROC 1994cc S4 206 Трансмиссия (23 сағат) DNF S3.0 1 Wicky Racing Team Max Cohen Olivar Philippe Coran Joël Brachet Porsche 908/02K Porsche 3.0L F8 161 Трансмиссия (17 сағат) DNF S3.0 6 Automobiles Ligier Gitanes Henri Pescarolo François Migault Ligier JS2 Cosworth DFV 3.0L V8 146 Тесік (14 сағат) DNF GTS 59 Gelo Racing Team Tim Schenken Howden Ganley Porsche 911 Carrera RSR Porsche 3.0L F6 106 Коробка (21 сағат) DNF GTS 52 Écurie du Nord William Vollery Roger Dorchy Eric Chapuis Porsche 911 Carrera RSR Porsche 3.0L F6 93 Двигатель (13 сағат) DNF GTS 68 G. Verrier (жеке қатысушы) Guy Verrier Florian Vetsch Jean Robert Corthay Porsche 911 Carrera RS Porsche 3.0L F6 91 Двигатель (10 сағат) DNF TS 98 Auto Mazda Claude Buchet Claude Buchet Jean Rondeau Mazda RX 3 Coupé Mazda 12A 2 Rotor (2.3L эквиваленті) 78 Двигатель (13 сағат) DNF TS 93 H. Poulain (жеке қатысушы) Hervé Poulain Sam Posey Jean Guichet BMW 3.0 CSL BMW 3.5L S6 73 Трансмиссия (9 сағат) DNF GTS 96 J. Bonnemaison (жеке қатысушы) Lucien Nageotte Gérard Picard Porsche 911 Carrera RS Porsche 3.0L F6 48 Электрика (5 сағат) DNF GTS 16 Joest Racing Tebernum Racing Clemens Schickentanz Hartwig Bertrams Porsche 911 Carrera RSR Porsche 3.0L F6 42 Двигатель (5 сағат) DNF GTS 60 Gelo Racing Team Toine Hezemans Manfred Schurti Porsche 911 Carrera RSR Porsche 3.0L F6 41 Апат (10 сағат) DNF S3.0 18 Sigma Automotive Hiroshi Fushida Harukuni Takahashi Sigma MC75 Toyota 1636cc S4 Turbo 37 Май насосы (7 сағат) DNF S3.0 97 Automobiles Ligier Gitanes Jean Pierre Beltoise Jean Pierre Jarier Ligier JS2 Maserati 3.0L V6 36 Апат (4 сағат) DNF TS 95 Shark Team Jean Claude Guérie Dominique Fornage Ford Capri LV Ford 3.0L V6 27 Двигатель (4 сағат) DNF GTS 7 Beurlys InternationalAuto (жеке қатысушы) Pietro Polese "Willer" (Germano Premol) De Tomaso Pantera Ford 5.8L V8 22 Двигатель (9 сағат) DNF S2.0 26 Equipe Elf Switzerland Marie Claude Beaumont Lella Lombardi Renault Alpine A441C Renault 1997cc V6 20 Май насосы (8 сағат) DNF GTS 57 Ganto Racing John Rulon Miller Tom Waugh Serge Godard Porsche 911 Carrera RSR Porsche 3.0L F6 16 Май ағуы (10 сағат) DNF S3.0 12 Racing Team Schulthess (жеке қатысушы) Heinz Schulthess Hervé Bayard André Savary Lola T284 Cosworth DFV 3.0L V8 16 Шасси (3 сағат) DNF S2.0 40 P. Mettetal (жеке қатысушы) Jean Ragnotti Michel Lateste Tecma 755 Ford Hart 1790cc S4 11 Оттегін беру (2 сағат) DNF GT 83 J. Y. Gadal (жеке қатысушы) Jean Yves Gadal "Ségolen" (André Gahinet) Porsche 911 Carrera RS Porsche 2.7L F6 6 Электрика (3 сағат) DNF TS 90 J. C. Aubriet (жеке қатысушы) Jean Claude Aubriet "Dépnic" (Jean Claude Depince) BMW 3.0 CSL BMW 3.5L S6 1 Апат (3 сағат) DNF GTS 42 H. Greder (жеке қатысушы) Henri Greder Alain Cudini Chevrolet Corvette C3 Chevrolet 7.0L V8 0 Май насосы (1 сағат)

Басталмаған

Поз. Класс № Команда Пилоты Шасси Двигатель Шины Причина DNS GTX 45 North American Racing Team Ронни Бакнум Карло Фачетти Ferrari 365 GTB/4 Ferrari 4.4L V12 Сняты с гонки DNS GTS 46 North American Racing Team Жан Пьер Мальхер Патрик Ланглуа Ferrari 365 GTB/4 Michelotti Spider Ferrari 4.4L V12 Сняты с гонки DNS GTS 62 Escuderia Montjuïch Хуан Фернандес Франсиско Перес Андрес Чирибога Porsche 911 Carrera RSR Porsche 3.0L F6 Авария на практике DNS GTX 99 North American Racing Team Люсьен Гиттени Жакки Харан Ferrari 365 GTB/4 Berlinetta Boxer Ferrari 4.4L V12 Сняты с гонки DNQ S3.0 2 Ecuador Marlboro Team(частный участник) Гильермо Ортега Лотар Ранфт Porsche 908/02 Porsche 3.0L F8 Не прошли квалификацию DNQ S3.0 9 Ecuador Marlboro Team(частный участник) Фаусто Мерелло Франсиско Мадера Луис Ларреа Porsche 911 Carrera RS Porsche 3.0L F6 Не прошли квалификацию DNQ S3.0 17 North American Racing Team Ричард Бонд Джанкарло Гальярди Харли Клукстон Dino 308 GT4 LM Ferrari 2.9L V8 Не прошли квалификацию DNQ S2.0 33 J. L. Gama(частный участник) Жан Луи Гама Франк Леклерк “Deneulin” GLD 910/6 Porsche 1991cc F6 Не прошли квалификацию DNQ GTX 34 P. Rilly(частный участник) Поль Рили Роже Ле Веве Lamborghini Islero Lamborghini 3.9L V12 Не прошли квалификацию DNQ S2.0 39 M. Lateste(частный участник) Мишель Латест Жильбер Седерго Седерап Cosworth BDG 1844cc S4 Не прошли квалификацию DNQ GT 54 A. Pallavicini(частный участник) Анджело Паллавичини Марко Ваноли Porsche 911 Carrera RS Porsche 3.0 F6 Не прошли квалификацию DNQ GTS 70 Les Maisons de Week End(частный участник) Жан Луи Равенель Жакки Равенель Дани Ватерс Porsche 911 Carrera RS Porsche 3.0 F6 Не прошли квалификацию DNQ GTS 73 T. Perrier(частный участник) Тьерри Перрье Жан Бельяр Porsche 911S Porsche 2.3L F6 Не прошли квалификацию DNQ GT 75 Wicky Racing Team Андре Викки Жозе Тибо Эльйо Кого Филипп Каррон De Tomaso Pantera Ford 5.8L V8 Не прошли квалификацию DNQ TS 89 M. Guicherd(частный участник) Мишель Гишер Жан Клод Жераль Кристиан Авриль Chrysler Hemicuda Chrysler Hemi 7.0L V8 Не прошли квалификацию DNQ TS 94 Shark Team Кристиан Гуттепифр Жан Пьер Боден Ford Capri RS Ford 3.0L V6 Не прошли квалификацию

Жылу тиімділігінің индексі

Поз Класы Жоқ Команда Жүргізушілері Шасси Ұпай 1 GT 87 X Racing Филипп Деман Рене Бубет Porsche 911S 19 2 GT 84 G. Маурер (жеке қатысушы) Герхард Маурер Кристиан Баэз Юген Штраль Porsche 911 Carrera RS 20 3 GTS 55 Écurie Robert Buchet Клод Балот Лена Жак Бьенвью Porsche 911 Carrera RSR 20 4 GTS 53 ASA Cachia Bondy Анри Кахия Жак Борас Паскаль Муассон Porsche 911 Carrera RSR 20 5 GTS 58 Gelo Racing Team Гиж ван Леннеп Джон Фицпатрик Манфред Шурти Тойн Хеземанс Porsche 911 Carrera RSR 20 6 GT 77 P. Dagoreau (жеке қатысушы) Филипп Дагореа Тьерри Сабин Жан-Пьер Эшлиманн Porsche 911 Carrera RS 22 7 GTS 65 Porsche Kremer Racing Team Хуан Карлос Боланьос Андрес Контрерас Билли Спроулс Porsche 911 Carrera RSR 23 8 GT 67 A. C. Verney (жеке қатысушы) Анн Шарлотта Верней Иветт Фонтен Коррин Тарно Porsche 911 Carrera RS 25 9 GTS 69 "Beurlys" (жеке қатысушы) “Beurlys” (Жан Блатон) Ник Фор Жон Купер Porsche 911 Carrera RSR 25 10 S3.0 5 Automobiles Ligier Gitanes Жан Луи Лафосс Ги ШАССЕЙ Ligier JS2 26

Отын тұтыну бағасы

Поз сынып No Команда жүргізушілері Шасси Ұпай 1 S2.0 30 J. M. Lemerle (жеке қатысушы) Жан Мари Лемерле Патрик Дейр Ален Левие Lola T292 23 2 S2.0 23 Madison Racing Team Ричард Найт Майк Найт “Cyprien” (Christian Mons) March 75S 25 3 S2.0 38 Rays Racing Найджел Кларксон Дерек Уортингтон Lola T292/294 25 4 S2.0 35 Société Esso (жеке қатысушы) Мишель Мутон Марианна Хопфнер Кристина Дакремонт Moynet LM75 25 5 GT 87 X Racing Филипп Демань Рене Бубе Porsche 911S 26 6 S2.0 28 Société Racing Organisation Course Франсуа Серванен Жак Генри Альберт Дюфрень Lola T294 26 Ескерту: Бұл көрсеткіштер – жарыста ең аз жанармай жұмсаған автомобильдердің тізімі.