Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шу хан мемлекетінің шенеунігі (235 жылы қайтыс болды)
Үш патшалық дәуірінің шенеунігі
Shu Han state official (died 235)
the Three Kingdoms period official
Ян И (235 жылдың наурыз немесе сәуір айларында қайтыс болды), әдепті аты Вейгонг, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Шу хан мемлекетінің шенеунігі болған.
Yang Yi (died March or April 235), courtesy name Weigong, was an official of the state of Shu Han in the Three Kingdoms period of China.
Ерте өмір және мансап
Ян И Цзинь провинциясының Сяньян округінде, қазіргі Хубэй провинциясының Сяньян ауданында дүниеге келген. Ол Шығыс Хан әулетінің соңғы жылдарында туған және бастапқыда Цзинь провинциясының инспекторы Фу Цунның (傅羣) тіркеушісі (主簿) қызметін атқарған. Бірақ кейіннен ол Лю Бэйдің қол астындағы генерал Гуан Юге өткен. Гуан Ю Ян Иді "Еңбек офицері" (功曹) етіп тағайындап, оны Лю Бэймен кездесу үшін Чэндуға – И провинциясының астанасына (қазіргі Сычуань және Чунцын) жіберді. Лю Бэй Ян Имен әскери стратегия және саясат туралы әңгімелесіп, оның жауаптарынан өте риза болып, оны әкімшілік кеңсесіндегі аға клерк (掾) етіп тағайындады. 219 жылы Ханчжун жорығында жеңіске жеткеннен кейін өзін "Ханчжун патшасы" (漢中王) деп жариялағаннан соң, Ян Иді жазу шебері (尚書) қызметіне көтерді. 221 жылы Лю Бэй өзін император деп жариялап, Цао Пидің Хан тағына талабына қарсы тұру үшін Шу Хан мемлекетін құрды. Келесі жылы Лю Бэй бұрынғы одақтасы, кейін қарсыласы Сунь Куанға қарсы әскери наурызға кеткен кезде Ян И жазу шеберлерінің префекті Лю Баны (尚書令) ренжітті. Лю Ба Ян Иді Хоннонг округінің (弘農郡; қазіргі Линбао қаласы, Хэнань) әкімшісі етіп тағайындады; бұл тек номиналды тағайындама болды, өйткені Хоннонг округі Шу мемлекетінің құрамына кірмейтін.
Yang Yi was from Xiangyang Commandery in Jing Province, which is around present day Xiangyang, Hubei. He was born sometime in the late Eastern Han dynasty and initially served as a Registrar (主簿) under Fu Qun (傅羣), the Inspector (刺史) of Jing Province. However, later, he defected to Guan Yu, a general under the warlord Liu Bei. Guan Yu appointed Yang Yi as an Officer of Merit (功曹) and sent him to Chengdu – the capital of Yi Province, which covered present day Sichuan and Chongqing – to meet Liu Bei. Liu Bei had a discussion with Yang Yi on military strategy and politics and was so pleased with his replies that he appointed Yang Yi as a Senior Clerk (掾) in his administrative office. He promoted Yang Yi to a Master of Writing (尚書) in 219 after declaring himself "King of Hanzhong" (漢中王) following his victory in the Hanzhong Campaign. In 221, Liu Bei declared himself emperor and founded the state of Shu Han to challenge Cao Pi's claim to the Han throne. In the following year, when Liu Bei was away on a military campaign against his ally turned rival Sun Quan, Yang Yi offended Liu Ba, the Prefect of the Masters of Writing (尚書令). Liu Ba reassigned Yang Yi to be the Administrator of Hongnong Commandery (弘農郡; around present day Lingbao City, Henan); this was only a nominal appointment because Hongnong Commandery was not Shu territory.
Карьерасының ортасы
223 жылы Лю Бэй қайтыс болғаннан кейін Ян И Лю Бэйдің ұлы және мұрагері Лю Шанның басқаруымен Шуда қызметін жалғастырды, оған Императорлық канцлер Чжуге Лян көмектесті. 225 жылы Чжуге Лян Ян Иді Императорлық канцлер кеңсесіне ауыстырды, онда Ян И армия кеңесшісі (參軍) қызметін атқарды. Сол жылы Ян И Шудың оңтүстік аймақтарындағы бүлікші күштерге және тынышсыз тайпаларға қарсы Чжуге Лянның жорығына қатысты. 227 жылы ол Чжуге Лянмен бірге Ханчжунг әкімшілігіне сапар шекті. 230 жылы бас хатшы (長史) қызметіне көтеріліп, Армияны тыныштандыру генералы (綏軍將軍) болып тағайындалды. Келесі жылдары Чжуге Лян Шудың қарсыласы Цао Вэйге қарсы бірнеше әскери науқандар ұйымдастырғанда, Ян И адам ресурстарын және жабдықтауды басқарумен айналысты. Ян И Шудың аға генералы Вэй Янмен пікір келіспеушіліктері болды және олар жиі дауласатын. Вэй Ян көбінесе қылышын суырып, Ян Идің алдында мақтан тұратын, ал Ян И көз жасына алды. Фэй И оларды ұрысқа бармауына араласып, Чжуге Лянның өліміне дейін оларды бақылауда ұстауға тырысты. Чжуге Лян Ян И мен Вэй Ян арасындағы келісімсіздікке ренжіді, бірақ екеуінің де жағын алуға келмейтін, себебі ол екеуінің де қабілеттерін жоғары бағалады. 234 жылы Ян И Чжуге Лянмен бірге Цао Вэйге қарсы тағы бір жорыққа қатысты, ол Вузжан жазығындағы шайқастағы тұйыққа әкелді. Чжуге Лян соғыс кезінде аурудан қайтыс болды, содан кейін Ян И және басқалары Шуға қайта оралуға бұйрық берді. Осы кезде Ян И мен Вэй Ян арасындағы қарым-қатынас шиеленісіп, олар бір-бірін опасыздыққа айыптап, Шуда азаматтық соғысқа жақындады. Осы жанжал Вэй Янның құлдырауымен және өлімімен аяқталды.
After Liu Bei's death in 223, Yang Yi continued serving in Shu under Liu Bei's son and successor, Liu Shan, who was assisted by the Imperial Chancellor, Zhuge Liang. In 225, Zhuge Liang had Yang Yi transferred to the Imperial Chancellor's Office, where Yang Yi served as an Army Adviser (參軍). Later that year, Yang Yi followed Zhuge Liang on a campaign against some rebel forces and restless tribes in the southern parts of Shu. In 227, he accompanied Zhuge Liang to Hanzhong Commandery. In 230, he was promoted to Chief Clerk (長史) and appointed as General Who Pacifies the Army (綏軍將軍). Over the following years, when Zhuge Liang led a series of military campaigns against Shu's rival state Cao Wei, Yang Yi was in charge of managing human resources and logistics. Yang Yi had disagreements with Wei Yan, a senior Shu general, and frequently quarrelled with him. Wei Yan often drew his sword and brandished it in front of Yang Yi; Yang Yi sobbed as tears rolled down his cheeks. Fei Yi then stepped in to stop them from fighting and managed to keep them under control until Zhuge Liang's death. Zhuge Liang was upset by the lack of harmony between Yang Yi and Wei Yan, but was unwilling to side with either of them because he appreciated the talents of both men. In 234, Yang Yi followed Zhuge Liang on another campaign against Cao Wei which led to the stalemate at the Battle of Wuzhang Plains. Zhuge Liang died of illness during the standoff, after which Yang Yi and the others ordered a retreat back to Shu. Around this time, relations between Yang Yi and Wei Yan deteriorated the point of conflict – they accused each other of treason and nearly started a civil war in Shu. The conflict concluded with the downfall and death of Wei Yan.
Кейінгі өмір және өлім
Чэндуға оралғаннан кейін Ян И өзі үлкен еңбек еткенін ойлады, сондықтан Шу үкіметінің жаңа басшысы ретінде Чжуге Лянның орнын басатынына нық сенді. Ол Жао Чжэннен (趙正) И Цзин арқылы өзінің бағын болжауын сұрады және болжау оның күтілгенімен сәйкес келмегенде көңілі түсіп кетті. Чжуге Лян тірі болғанда Ян Идің шаршаңқы және көзқарасы тар екенін жасырын байқаған, сондықтан оның орнын басу үшін Цзян Ваньды таңдады. Чжуге Лянның қайтысынан кейін Цзян Вань И провинциясының жазу шеберлерінің префекті (尚書令) және инспекторы (刺史) болып тағайындалды; ал Ян И, керісінше, Орталық әскери кеңесші (中軍師) болып тағайындалды – бұл шын мәнінде билігі жоқ лауазым. Бастапқыда Ян И жазу шебері (尚書) болып қызмет еткенде Цзян Вань одан төмен тұрды, бірақ кейін екеуі де Чжуге Лянның басшылығымен бас хатшылар болып тағайындалды. Ян И өзін жоғары бағалап, Цзян Ваньдан өзінің артық екенін санады, себебі ол Шуда Цзян Ваньдан бұрын қызмет еткен. Ол наразылығын ашық білдіріп, шағымданып, күңкілдеді. Басқалары оның сөздерін дұрыс таңдамағаны үшін оған назар аудармады, бірақ Фей И оны жұбатты. Ян И бірде Фей Иге: «Егер Императорлық канцлер (Чжуге Лян) қайтыс болар алдында осындай жағдайға түсетінімді білгенімде, мен өз әскерімді алып Вэйге қашып кетіп, осыдан сақтанар едім! Қатты өкінемін, бірақ енді ештеңе істей алмаймын» деді. Фей И Ян Идің сөзін Шу үкіметіне жасырын хабарлады. 235 жылдың басында Ян И лауазымынан алынып, қарапайым азаматқа дейін төмендетіліп, Ханчжа округіне (漢嘉郡; қазіргі Лушань округі, Сычуань) жер аударылды. Ханчжа округінде болғанда Ян И Шу императорлық сарайына шағымдама жазып, өзінің ашуын білдіру үшін күшті тіл қолданды. Императорлық сарай Ян Иді императорлық билікке қарсы келгені үшін кінәлі деп тапты және оны тұтқындауға бұйырды. Ян И өз-өзіне қол жұмсады. Оның отбасы оның қайтысынан кейін Чэндуға оралды.
After returning to Chengdu, Yang Yi thought that he had made great contributions so he strongly believed that he would be chosen to succeed Zhuge Liang as the new head of the Shu government. He asked one Zhao Zheng (趙正) to use the I Ching to predict his fortune for him and felt gloomy when the prediction was not to his expectation. When Zhuge Liang was still alive, he had secretly noted that Yang Yi was impulsive and narrow minded, so he chose Jiang Wan to be his successor. After Zhuge Liang's death, Jiang Wan was appointed as the Prefect of the Masters of Writing (尚書令) and the Inspector (刺史) of Yi Province; Yang Yi, on the other hand, was appointed as a Central Military Adviser (中軍師) – an appointment with no actual power. Initially, when Yang Yi was serving as a Master of Writing (尚書), Jiang Wan ranked lower than him, but both of them were later appointed as Chief Clerks under Zhuge Liang. Yang Yi viewed himself highly and saw himself as superior to Jiang Wan because he had been serving in Shu longer than Jiang Wan. He openly expressed his dissatisfaction by grumbling and complaining. The others ignored him due to his poor choice of words in conveying his frustration except Fei Yi, who comforted him. Yang Yi once told Fei Yi, "When the Imperial Chancellor (Zhuge Liang) died, I should have brought along my men and defected to Wei if I knew I'd end up in this situation today! I deeply regret but there's nothing I can do now." Fei Yi secretly reported Yang Yi's speech to the Shu government. In early 235, Yang Yi was removed from office, demoted to the status of a commoner, and exiled to Hanjia Commandery (漢嘉郡; around present day Lushan County, Sichuan). While he was in Hanjia Commandery, Yang Yi wrote a memorial to the Shu imperial court and used emotionally charged language to express his frustration and lash out at the imperial court. The imperial court found Yang Yi guilty of contempt of imperial authority and ordered his arrest. Yang Yi committed suicide. His family returned to Chengdu after his death.
Ян Лью
Ян Идің ағасы Ян Лю (慮) болды, оның әдепті аты Вэйфан (威方) еді. Ян Лю жас кезінде-ақ ізгі мінезімен танылып, Цзинь провинциясы аймағында білімді ғалым саналды. Ол бірнеше рет мемлекеттік қызметке шақырылды, бірақ барлығынан бас тартты. Ол 16 жасында дүниеден озды. Ауылдастары оны "Игі мінезді Ян мырза" (德行楊君) деп атады.
Yang Yi had an elder brother, Yang Lü (楊慮), whose courtesy name was Weifang (威方). Yang Lü was already known for his good moral conduct in his youth and was regarded as a learned scholar in the Jing Province region. He received several invitations to serve in the government but declined all of them. He died at the age of 16. His fellow townsfolk referred to him as "Lord Yang of Virtuous Conduct" (德行楊君).