Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
642–722 жылдар аралығында өмір сүрген ирландтық әулие, христиан шіркеуінің өкілі. Маэль Руба 642–722 жылдары Шотландияда діни қызмет атқарған. Ирландияның Даун графтығындағы Бангор қаласынан шыққан, монах болған және Росс аймағындағы Applecross монастырының монахтар қауымын құрған. Бұл қазіргі Шотландиядағы жақсы сақталған ерте христиан монастырларының бірі. Оның есімінің басқа түрлері: Маэльрубай (ескі ирланд тілінде), Маол Рубха (Моруба/Маруибх) (шотланд гаэл тілінде) немесе Малруибх, ал кейде латын тілінде Руфус деп аталады.
Irish saint (c. 642–722)
Máel Ruba ( 642–722) is an Irish saint of the Christian Church who was active in Scotland. Originally from Bangor, County Down, Ireland, he was a monk and founded the monastic community of Applecross in Ross, one of the best attested early Christian monasteries in what is now Scotland. Forms of his name include Máelrubai (Old Irish spelling), Maol Rubha (MoRubha/MaRuibhe) (Scottish Gaelic spelling), or Malruibhe, and it is sometimes latinised as Rufus,
Өмір
Маэль Руба Ирландия королі Ниаллдан, әкесі Элганах арқылы тегін шығарды. Оның анасы Субтан Бангордың қасиетті Комгаллдың (597 немесе 602 жылы қайтыс болған) қызының қызы болды. Маэль Руба Дерри аймағында дүниеге келді және Бангорда білім алды. 671 жылы, отыз жасында, ол монахтар тобымен бірге Ирландиядан Шотландияға теңіз жолымен сапар шекті. Екі жыл бойы ол аймақты аралап, көбінесе Аргиллде болды, мүмкін оған арналған көптеген шіркеулердің бірін салған шығар, содан кейін 673 жылы Скай және Расай аралдарына қарама-қарсы, Росс аймағының батысындағы пиктілер жерінде Апоркросанға (Апплкросс) қоныстанды. Одан ол миссионерлік сапарларға шықты: батысқа қарай Скай және Льюис аралдарына, шығысқа қарай Форрес пен Китке, солтүстікке қарай Лох-Шин, Дарнес және Фаррға.
Máel Ruba was descended from Niall, King of Ireland, via his father Elganach. His mother, Subtan, was a niece of Saint Comgall (d. 597 or 602) of Bangor. Máel Ruba was born in the area of Derry and was educated at Bangor. In 671, when he was thirty, he sailed from Ireland to Scotland with a group of monks. For two years he travelled around the area, chiefly in Argyll, perhaps founding some of the many churches still dedicated to him, before settling at Aporcrosan (Applecross) in 673, in Pictish territory in the west of Ross opposite the islands of Skye and Raasay. Thence he set out on missionary journeys: westward to the islands Skye and Lewis, eastward to Forres and Keith, and northward to Loch Shin, Durness, and Farr.
Applecross монастырі
Applecross-тың гаэль тіліндегі атауы, "A' Chomraich", "Қасиетті орын" немесе "Пана", монастырды қоршаған қасиетті, қол тигізбес жердің аумағынан шыққан. Оның шекаралары бастапқыда шағылыс белгілерімен белгіленген. Өкінішке орай, олардың тек бір бөлігі ғана сақталған, ол Камустеррахтағы шаруа қожалығының ауласында, Applecross ауылының оңтүстігінде орналасқан. Маэль Рубаның "Шотландияға" саяхаты және Applecross-ты негіздеуі сол замандағы ирланд жылнамаларында тіркелген, бұл олардың сол кезде өте маңызды деп есептелгенін көрсетеді. Маэль Рубаның монастыры маңызды христиан орталығы болды және Солтүстік Шотландиядағы пикт халқы арасында христиандық пен гэль мәдениетін таратуға зор үлес қосты. IX ғасырдың ағымында ирланд жылнамаларында абаттардың ізбасарлығы туралы жазбалар тоқтатылған. Бұл, әдетте, викингтердің (жазылмаған) шапқыншылықтарының салдары болуы мүмкін. Applecross зиратындағы екі кішкентай тастың орналасуы әлі де оның қабірінің (деп есептелетін) орны ретінде көрсетіледі.
The Gaelic name of Applecross, "A' Chomraich", 'The Sanctuary', derives from an area of inviolate ground which surrounded the monastery. Its limits were originally marked by crosses. Unfortunately, only a fragment of one of these has survived, within the farmyard at Camusterrach, south of Applecross village. Both Máel Ruba's voyage to 'Scotland' and his foundation of Applecross are recorded in contemporary Irish annals, implying that they were considered of great significance at the time. Máel Ruba's monastery was a major Christian centre and instrumental in the spread of both Christianity and Gaelic culture amongst the Picts of northern Scotland. The succession of the abbots ceases to be recorded in the Irish annals during the course of the ninth century. It is likely that this is the result of (unrecorded) raids by Vikings. A setting of two small stones in the graveyard at Applecross is still pointed out as the (supposed) site of his grave.
Өлім
Жергілікті дәстүрге сәйкес, оның соңғы сапарында оны дания викингтері өлтірді, шамасы Темпуллде, Фаррдан Strathnaver бойымен тоғыз шақырымдай жерде, ол монастырь ұясын салған еді, және оның ұясынан алыс емес, Навер өзенінің жанында жерленді, оның қабірі әлі күнге дейін "қара крест белгіленген таспен" белгіленген. Дегенмен, 722 жыл скандинавиялық шабуылшылар үшін ертерек болуы мүмкін, себебі Шотландия мен Ирландияға жасалған алғашқы викингтердің шабуылдары 790 жылдарда тіркелген. Абердин бривиарінде айтылғандай, ол Уркхартта өлтіріліп, Аберкроссанда жерленген. Бұл, әдетте, гаэль жер аттарының шатасуынан туындаған қателік болуы мүмкін. Ең сенімді дереккөздер, заманауи ирланд жылнамалары, оның 80 жасында Applecross-те 'қайтыс болғанын' жазған.
According to local tradition, on his last journey he was killed by Danish vikings, probably at Teampull, around nine miles up Strathnaver from Farr, where he had built a monastic cell, and was buried near the River Naver, not far from his cell, where his grave is still marked by "a rough cross marked stone". However, 722 may be too early for Scandinavian raiders to have been involved, as the first historically recorded Viking attacks on Scotland and Ireland date to the 790s. Another tradition, found in the Aberdeen Breviary, is that he was killed at Urquhart and buried at Abercrossan. This is probably a mistake arising from a confusion of Gaelic place names. The most reliable sources, contemporary Irish annals, record that he 'died' at Applecross in his 80th year.
Дін
Маэль Руба, әрине, Санкт-Колумбадан кейін Солтүстік-Батыс Шотландияның ең танымал қасиеттісі болды. Оған арналған кем дегенде жиырма бір шіркеу бар, ал Дин Ривз оның атының қырыққа жуық түрін атап көрсеткен. Ол 21 сәуірде қайтыс болды, және Ирландияда оның мерекесі осы күні тойланады; алайда Шотландияда (мүмкін, Сент-Руфуспен шатасу себепті) 27 тамызда да тойланады. 1898 жылдың 5 шілдесінде Рим папасы XIII Лев Шотландиядағы католик шіркеуінде оның мерекесін 27 тамызға қайта орнатып берді. Шотландия епископтық шіркеуінің қасиеттілер тізімінде ол 20 сәуірде құрметтеледі. Оның мерекесі 25 тамызда болғандықтан, халықтық этимология кейбір адамдарды "Summereve's Fair" мерекесін маусымды тойлаумен шатастырды. Маэль Рубаның аты көптеген бұрмалауларға әкелді; мысалы, Кит, Морейде оны "Сент-Руфус" деп атайды, және Сент-Руфус шіркеуі оған арналған. Шотландияның басқа аймақтарында оның аты әртүрліше аударылды, мысалы "Мари" (Лохтағыдай), "Суммерви" (яғни Сент-Маол Рубха) және т.б. Маэль Рубаның атымен аталған бірнеше жерлер бар, мысалы Лох-Мари. 17 ғасырда Дингуолл пресвитериесі Лох-Маридегі аралда бұқаларды құрбандыққа шалу сияқты, көне пұтқа табынушылықтан шыққан бірнеше рәсімдер туралы хабарлармен алаңдады. Бұл оқиғалар Маэль Рубаның есімімен байланысты болды, және оның мұрасы ежелгі христиандық дәуірдегі "Мори құдайына" табынумен араласқан болуы мүмкін.
Máel Ruba was, after St Columba, perhaps the most popular saint of north west Scotland. At least twenty one churches are dedicated to him, and Dean Reeves enumerates about forty forms of his name. His death occurred on 21 April, and in Ireland his feast has always been kept on this day; however, in Scotland (probably owing to the confusion with Saint Rufus) it has also been kept on 27 August. On 5 July 1898, Pope Leo XIII restored his feast for the Catholic Church in Scotland, to be kept on 27 August. In the calendar of saints of the Scottish Episcopal Church he is honoured on 20 April. Because his feast day was on 25 August, folk etymology led some people to confuse "Summereve's Fair" with a secular fair celebrating the season. Máel Ruba's name has given rise to numerous corruptions; for example in Keith, Moray, he is referred to as "St Rufus", and St Rufus Church is dedicated to him. In other parts of Scotland, his name was variously rendered as "Maree" (as in the Loch), "Summereve" (i. e., St Maol Rubha) etc. There are several locations named after Máel Ruba such as Loch Maree. In the 17th century the Presbytery of Dingwall was disturbed by reports of several rituals, evidently of pagan origin, such as the sacrificing of bulls, on an island in Loch Maree. These revolved round a debased memory of Máel Ruba, whose legacy had perhaps become mixed with an ancient pre Christian cult of 'God Mourie'.