Кіріспе

Ақпараттық, ресми және егжей-тегжейлі мәтін

Есеп – белгілі бір аудитория мен мақсат үшін ұйымдастырылған форматта ақпаратты ұсынатын құжат немесе мәлімдеме. Есептердің қорытындылары ауызша жеткізілуі мүмкін, бірақ толық есептер көбінесе жазбаша түрде ұсынылады. Әдетте есептер ізделіп табылған немесе байқалған ақпаратты баяндайды. IPCC есептері, Дүниежүзілік денсаулық есебі және Дүниежүзілік экономикалық форумның гендерлік теңсіздік есебі – маңызды әлемдік мәселелерді көрсететін есептердің бірнеше мысалы.

Атрибуттары

Есептерді ұсынудың ең көп таралған форматтарының бірі – IMRAD, яғни кіріспе, әдістер, нәтижелер және талқылау. Бұл құрылым, жанр үшін стандартты болып табылады, ғылыми зерттеулердің дәстүрлі жариялануын шағылыстырады және сол саланың беделін мен сенімділігін арттырады. Есептер міндетті түрде осы үлгіге сәйкес келуі керек емес, сондай-ақ проблема-шешім форматы сияқты басқа да әдістерді қолдануға болады, онда автор алдымен мәселені анықтап, содан кейін оны шешу үшін не істеу керектігін егжей-тегжейлі түсіндіреді. Пайдалы есеп жазу үшін ашықтық пен сапаға ерекше мән беру қажет. Дәлдік те маңызды. Қаржылық есептегі қателіктер қатаң салдарға алып келуі мүмкін.

Стандартты элементтер

Есептер белгілі бір аудиторияны қандай да бір әрекетке итермелеу үшін немесе оқырманға қолдағы мәселе туралы хабар беру үшін кестелер, графикалық кескіндер, суреттер, дауыс немесе арнайы терминология сияқты мүмкіндіктерді пайдаланады. Жазбаша есептердің негізгі элементтеріне тақырыптарды көрсету және оқырманға қажетті ақпаратты жылдам табуға көмектесу үшін тақырыптар кіреді, сондай-ақ мәтіннің үлкен бөліктерін бөліп, күрделі мәселелерді түсінікті етуге көмектесетін кестелер, диаграммалар және суреттер сияқты визуалды элементтер жатады. Ұзақ жазбаша есептерде әдетте мазмұн көрсеткіші, қосымшалар, түсіндірмелер және сілтемелер болады. Кез келген сенімді есептің соңында библиография немесе сілтемелер тізімі болады, ал цитаталар көбінесе мәтіннің өзінде келтіріледі. Күрделі терминдер есептің мәтінінде түсіндіріледі немесе есепті оңай түсіну үшін түсіндірмелер ретінде беріледі. Есептің мазмұнының қысқаша тұжырымы, яғни аннотация, басында оқырманға есеп қандай мәселелерді қамтитынын білдіру үшін келтірілуі мүмкін. Онлайн есептерде ішкі немесе сыртқы дереккөздерге гиперсілтемелер де жиі кездеседі. Ауызша есептер жазбаша есептерден формат бойынша егжей-тегжейліліктерімен ерекшеленеді, бірақ олар да білім беруге немесе қандай да бір әрекетті қолдауға бағытталған. Сапалы есептер жақсы зерттелген болады және мүмкіндігі болса, спикер өзінің дереккөздерін көрсетеді.