Джон Уордсворт: Англиялық епископ және классика ғалымы

Кіріспе

Джон Уордсворт (1843–1911) – ағылшын Англикан епископы және классикалық ғалым. Ол 1883 жылдан 1885 жылға дейін Оксфорд университетінде Киелі кітапты түсіндіру бойынша Ориел профессоры, ал 1885 жылдан 1911 жылға дейін Солсбери епископы қызметін атқарды. Оның інісі – классикалық ғалым.

Өмір

Ол Хэрроу-он-Хиллде, ақын Уильям Вордсворттың немере інісі, дін қызметкері (кейіннен епископ) Кристофер Вордсворттың отбасында дүниеге келді. Ол діни отбасында туған: әкесі Линкольн епископы, ағасы Чарльз Вордсворт Сент-Эндрюс, Дункельд және Дунблейн епископы, ал әкесінің әкесі Кристофер Вордсворт Кембридж университетінің Тринити колледжінің магистрі болған. Джон Вордсворт жеті баланың үшіншісі және екі бауырдың үлкені болды. Кіші інісі Кристофер (1848–1938) белгілі литургиялық ғалымға айналды, ал үлкен әпкесі Элизабет Вордсворт әйелдердің жоғары білімі саласындағы пионер және Оксфордтағы Леди Маргарет Холлдың алғашқы директоры болды. Ол Винчестер колледжінде және Оксфордтың Нью-колледжінде оқыды, онда ол классикалық пәндерден (1863) және «Ұлылықтардан» (1865) бірінші және екінші орындарды иеленді (MA 1868). 1866 жылы Веллингтон колледжінде оқытушының көмекшісі болды. Келесі жылы ол Крэвен стипендиясын жеңіп алды және Оксфордтың Брасеноз колледжінің мүшесі болып сайланды, сондай-ақ Англия шіркеуінде дін қызметкері болып тағайындалды. Ол 1876 және 1888 жылдары Оксфорд университеті алдында таңдалған уағызшы, 1876–1878 жылдары Септуагинта бойынша Гринфилд лекторы және 1881 жылы Бэмптон лекторы болды. 1883 жылдан 1885 жылға дейін ол Оксфордтағы Ориелдің Киелі кітапты түсіндіру профессоры және Ориелдің досы, сонымен қатар Рочестер соборының каноны қызметтерін бірге атқарды. 1870 жылы Линкольн соборының пребендариі және 1879 жылы Уайтхолл уағызшысы болып тағайындалған еді. 1878 жылы Оксфорд университетінің баспасы оның Жаңа өсиеттің Вульгата мәтінінің сынды басылымын шығару туралы ұсынысын қабылдады, ол мүмкіндігінше Иеронимнің нақты сөздерін көшіруге тиіс болды. Бұл жұмыс өмірінің соңына дейін жалғасты. Басылымға дайындық ретінде 1883 жылдан бастап бірнеше маңызды қолжазбалар «Ескі латын тіліндегі Киелі кітап мәтіндері» сериясында толыққандай жарияланды. Кейіннен ол Генри Джулиан Уайтты өз жұмысына тартты. 1885 жылы, 42 жасында Солсбери епископы болды. Солсберидегі қызметінің басталғаннан кейін үш жыл өткен соң, Вордсворт Солсбери шіркеуінің күндізгі мектеп қауымдастығын құрды. Солсбери білім беру және саяси дағдарысқа тап болды, ал қауымдастық үш жаңа бастауыш мектеп салуға және қолданыстағы Сент-Томас мектебіне балалар бағын қосуға қажетті 14 000 фунт стерлинг жинауға кірісті, осылайша тағы 1121 баланы қабылдады. Сонымен қатар, Вордсворт 3000 фунт стерлинг сомасында өз қаражатымен мектеп ашты. Ол сарайдың жанында жер сатып алып, 1889 жылы құрылыс жұмысын бастады. Құрылыс аяқталғаннан кейін, епископ 1890 жылдың қаңтарында сарайында мектеп ашты, ал оқушылар 1890 жылдың сәуір айында жаңа мектеп ресми түрде ашылған кезде жаңа ғимаратқа көшіп кетті. Сол кезде мектеп «Епископ мектебі» деп аталды, ал Вордсворт қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң «Епископ Вордсворт мектебі» деп қайта аталды. Вордсворт екі рет үйленді, алғаш рет 1870 жылы Бодлей кітапханашысы Генри Октавиус Кокстың қызы Сьюзан Эстер Коксқа үйленді, ол 1894 жылы сарайда қайтыс болды; содан кейін 1896 жылы Мэри Энн Франсис Уильямсқа үйленді. Екінші некесінен төрт ұл және екі қыз дүниеге келді. Вордсворт епископтық қызметі кезінде үш ірі шетелдік сапар жасады, біріншісі бірінші әйелінің қайтысынан кейін қалпына келген кезде Жаңа Зеландияға, ал қалғандары 1909 жылы Швецияға және 1910 жылы Америкаға барды. Ол 1911 жылдың 16 тамызында сарайда қайтыс болды, өмірінің соңына дейін жұмыс істеп. Досы, канон Вуддалл, бірнеше жыл бұрынғы әңгімені еске түсіріп, былай деді: «Бірнеше жыл бұрын қазіргі Санкт-Марк мектебінің орнында серуендегенде ол: «Мен Солсберидің үлкен білім беру орталығы болғанын көргім келеді. Мен біздің ең ұлы және ең жақсы мемлекеттік мектептерімізге тең мектеп ашқым келеді» деді. Мектептің ұраны – және оның әкесінің епитафиясы – «Veritas in Caritate» бүгінгі күнге дейін сақталған. Джон Вордсворт Солсберидің жанындағы Бритфордтағы Сент-Петр шіркеуінің зиратында жерленген.

He was born at Harrow on the Hill, to the priest (and later bishop) Christopher Wordsworth, nephew of the poet William Wordsworth. He was born into a clerical family: his father was to become Bishop of Lincoln, his uncle, Charles Wordsworth, Bishop of Saint Andrews, Dunkeld and Dunblane, and his grandfather, Christopher Wordsworth had been Master of Trinity College, Cambridge. John Wordsworth was a precocious child, the third in a family of seven and the elder of two brothers. His younger brother Christopher (1848–1938) was to become a noted liturgical scholar, and his eldest sister Dame Elizabeth Wordsworth was a pioneer of women's higher education and the founding Principal of Lady Margaret Hall, Oxford. He studied at Winchester College and New College, Oxford, where he was awarded a First in Classical Moderations (1863) and a Second in Greats (1865) (MA 1868). He became an Assistant Master at Wellington College in 1866. In the following year he was elected Craven Scholar and a Fellow of Brasenose College, Oxford and was ordained in the Church of England. He was Select Preacher before the University of Oxford in 1876 and 1888, Grinfield Lecturer on the Septuagint 1876–78, and Bampton Lecturer in 1881. From 1883 until 1885 he held concurrently the positions of Oriel Professor of the Interpretation of Holy Scripture and Fellow of Oriel at Oxford, and canon of Rochester Cathedral. He had already been appointed a prebendary of Lincoln Cathedral in 1870 and Whitehall Preacher in 1879. In 1878, Oxford University Press accepted a proposal from him for the publication of a critical edition of the Vulgate text of the New Testament, which should reproduce, so far as possible, the exact words of Jerome. The enterprise was in progress the rest of his life. As a preliminary to the substantive publication, certain important manuscripts were from 1883 onwards printed in full in the series Old Latin Biblical Texts. Subsequently, he associated with himself in his work Henry Julian White. In 1885, at the age of 42, he became Bishop of Salisbury. Three years into his term of office at Salisbury, Wordsworth inaugurated the Salisbury Church Day School Association. Salisbury had reached a time of educational and political crisis and the Association set about the task of raising the £14,000 necessary to build three new primary schools and to add an infants' department to the existing St Thomas’ School, thus accommodating another 1,121 children. In addition Wordsworth founded his own school at a cost of £3,000, entirely at his own expense. He purchased a piece of land adjoining the grounds of the palace and started building in 1889. Whilst building work was being completed, the bishop started his school in January 1890 in his own palace, the pupils moving to their new building in April 1890 when the new school was officially opened. The school was known at the time as the Bishop's School, being renamed the year after Wordsworth's death as Bishop Wordsworth's School. Wordsworth was married twice, first to Susan Esther Coxe (1870), daughter of the Bodleian librarian Henry Octavius Coxe, who died at the palace in 1894; and then to Mary Anne Frances Williams (1896). There were four sons and two daughters to his second marriage. Wordsworth undertook three major foreign visits during his episcopacy, the first to New Zealand as he recovered from the death of his first wife, and the others to Sweden in 1909 and to America in 1910. He died at the palace on 16 August 1911, working right up to the very end. A friend, Canon Woodall, remembering a conversation held some years before, recalled: "Some years ago when walking with him on the site of the present St Mark's School he said, 'I should like to see Salisbury a great educational centre. I should like to found a school which shall be equal to the greatest and best of our public schools.'" The school's motto – and his father's epitaph – "Veritas in Caritate" survives him to the present day. John Wordsworth is buried in the churchyard of St. Peter's Church, Britford, near Salisbury.