Кіріспе

1976 жылғы Тынық мұхитындағы тайфун. 1976 жылы Жапонияға соққан тайфун.

Фран тайфуны, Филиппинде Реминг тайфуны деп белгілі, Жапонияда мол жауын-шашын тудырды, сол кездегі ұлттық 24 сағаттық жауын-шашынның рекордтық көрсеткіші тіркелді. 3 қыркүйекте Гуамның оңтүстік-шығысында тропикалық депрессия ретінде пайда болған Фран, солтүстік-батыс бағытта жылжу кезінде тұрақты түрде күшейді. Екі күннен кейін Гуамды шатқалап өткеннен соң, 6 қыркүйекте жүйе тайфун мәртебесіне ие болды. Одан кейін қарқынды күшею кезеңі басталды және Фран 4-санатты тайфун деңгейіне жетті. 8 қыркүйекте Рюкю аралдарына жақындағанда біртіндеп әлсіреуі басталды, ал 12 қыркүйекте Кюсюға соққанша екі күн бойы аралдар маңында шарлады. Содан кейін Жапон теңізіне өтіп, экстратропикалық циклонға айналып, 16 қыркүйекте тарап кетті. Он жылдық аралықтағы ең ауыр тайфун деп есептелген бұл тайфун салдарынан бір апта бойы тоқтаусыз жауған жаңбырлар Жапонияда су тасқыны мен көшкіндерге әкелді. Токусимадағы Хисо қаласында жауын-шашын мөлшері рекордтық деңгейге жетті. 325 мыңнан астам адам үйлерін тастап кетуге мәжбүр болды, ал көлік инфрақұрылымы тоқырады. Шамамен 500 мың үй зақымданды немесе қирады, нәтижесінде 300 мың адам баспанасыз қалды. Көптеген тұрғындарды тікұшақпен құтқару қажет болды. Барлығы 169 адам қаза тауып, тайфунның барлық жолында кем дегенде 660 миллион АҚШ долларына залал келтірді.

Метеорологиялық тарих

1976 жылдың қыркүйек айының басында Понпейдің солтүстік-шығысындағы муссондық ойыста конвекция аймағы анықталды. Батысқа қарай жылжығанда жүйе біртіндеп дамыды және 3 қыркүйекте сағат 12:00 UTC-де Бірлескен тайфун ескерту орталығы (JTWC) оны тропикалық депрессия деп жіктеді – маусымның он жетіншісі. Осы кезде депрессия Гуамның оңтүстік-шығысында орналасқан еді. Сонымен қатар, дауыл шамамен осы уақытта Филиппин жауапкершілігі аймағына кірді, бұл PAGASA-ны оған Reming деген жергілікті ат беруге мәжбүр етті. Кейінірек жасалған қайта талдау, әлі JTWC-нің ресми жолына енгізілмегенімен, Франның желдерінің сәл әлсіз болғанын көрсетті. Құлайлы жағдайлар сақталғанмен, Фран осы сәтте дерлік тұрақты күйге еніп, қысымы 21:09 UTC-де ең төменгі байқалған 913 гПа (мбар; 26.96 дюйм сынап бағанасы) мәніне дейін азайды.

Әсері

Location map+|Жапония|width=350|float=right|relief=yes|border=yes|caption=Фран тайфуны кезінде жаңбырдың көп мөлшерін тіркеген жерлер. Фран тайфуны Рюкю аралдарына жеткенге дейін АҚШ Әуе күштері Окинавадағы әскери базасынан 30 ұшақты Оңтүстік Кореядағы базаларға көшірді. Шенеуніктер эвакуацияның себебін түсіндірді, себебі ұшақтардың қозғалысы Корея демилитаризациялық аймағындағы (ДМЗ) жоғары дабыл аяқталғаннан кейін екі американдық офицердің қазасына орай болды. Тайфунның баяу жылжуы Жапонияның оңтүстік-шығысындағы аймақтарда мол жаңбырға әкелді, оның ішінде 11-12 қыркүйек аралығында 24 сағат ішінде жауған жаңбырдың мөлшері Жапониядағы рекордтық көрсеткішті құрады. Алайда, дереккөздер осы көрсеткіш бойынша келіспейді, кейбіреулері ең көп жаңбыр 24 сағат ішінде Фукухарасахида немесе Китода жауғанын көрсетеді. Басқа префектуралардағы маңызды көрсеткіштер: Мотояма (Кочи), Учиноми (Кагава), Дайничи тауы және Одайгахара тауы. Ел бойынша 325 000-нан астам адам эвакуацияланды. 12 қыркүйекте Гифу префектурасының Анпачи қаласының жанындағы Нагара өзенінің жағалауы құлап, мыңдаған адамдарды үйлерінен кетуге мәжбүр етті. Көптеген адамдарды қайықпен немесе тікұшақпен эвакуациялауға тура келді. Мүліктік зиян 660 миллион АҚШ долларын бағалады. Фран тайфуны Тайфун Идадан кейін 300-ден астам адамның өмірін қиған кезде Жапонияны 10 жылдағы ең ауыр дауыл деп есептелді. Теңіздегі дауылдың күшті желдері мен толқындары 52 157 тонналық Ryoyo Maru мұнай танкерін Бунго бұғазында екіге бөліп жіберді. Оңтүстік Кореяның Поханг қаласында 23 089 тонналық британдық Eastern Freedom жүк кемесінің артқы бөлігіндегі барлық бекіткіштері жыртылып, винті мен рулі зақымданды; жақын жердегі корейлік әскери кеме де зақымдалды. Жапон теңізінде Фран тайфунының қалдықтары совет балық аулау флоты арасында қиындықтар тудырды. Барлығы 138 кеме дауыл кесірінен батып немесе зақымдануға ұшырады. 13 қыркүйекке дейін ел бойынша жеңілдету жұмыстарына 5300-ге жуық Жапонның өзін-өзі қорғау күштерінің әскери қызметкерлері жұмылдырылды. Міссия кезінде Микава шығанағында құтқару тікұшағы апатқа ұшырап, үш адам жарақат алды. Көптеген адамдар су тасқыны қалаларды шарпығанда түнде құтқару күтетін үйлерінің шатырына көтерілуге мәжбүр болды.