Османдық поляк шенеунігі: Михаил Чайковскийдің өмірі мен тағдыры
Michał Czajkowski
Михал Чайковский: польский чиновник Османской империи, потомок казацкого гетмана. Участвовал в восстании 1830-31 гг., эмигрировал во Францию, писал о казачестве.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Османдық поляк шенеунігі Миха́л Чайковский (29 қыркүйек 1804 – 18 қаңтар 1886 ж.) анасы арқылы украиндық казақ гетманы Иван Брюховецкийдің (1663–68 жылдары билік құрған) ұрпағы. Оның отбасы Гетманның немересіне үйленген Глебоцкий есімін сақтап, оның естелігін дәріптеді. Чайковский шляхта және казақ рухында тәрбиеленді. 1830-31 жылдардағы поляк көтерілісіне қатысты. Көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін Францияға жер аударылып, онда казақтарды қайта жандандыру идеологиясын қалыптастырды және осы тақырыпта бірнеше роман жазды. Бұл кезде өте танымал болған олардың кейбіреулері француз және неміс тілдері сияқты бірнеше тілге аударылды. Жалпы, өзінің ерте туындыларында Чайковский поляк және казақ мүдделері арасында қайшылықты көрмеді және украин-поляк қарым-қатынастарының тарихын романтикалық безендірді.
Ottoman Polish official
Michał Czajkowski (29 September 180418 January 1886 Through his mother he was a descendant of the Ukrainian Cossack Hetman Ivan Briukhovetsky (reigned 1663–68). Her family cultivated the memory of Głębocki who married the Hetman's granddaughter. Czajkowski was raised in the spirit of szlachta and Cossackdom. He participated in the Polish insurrection of 1830 31. After the failure of this uprising, he went into exile in France where he developed his ideology of the resurrection of Cossackdom and wrote several novels on this theme. Very popular at this time, some of them were translated into several languages including French and German. In general, in his early writings, Czajkowski saw no conflict between Polish and Cossack interests and romanticized the history of Ukrainian Polish relations.
Франция мен Түркия
Француздық кезеңінде Чайковский қысқа мерзімге радикалды бағытталған Польша демократиялық қоғамымен, содан кейін Польша халқының умеренный конфедерациясымен ынтымақтастық жасады. Князь Адам Ежи Чарторискидің тапсырмасымен Чайковский Түркияға барып, Босния мен Сербияда белсенділік танытып, Кавказда Ресейге қарсы қызметтерді қолдады. 1848 жылғы сәтсіз төңкерістерден кейін ол Польша және Венгриядан келген қашқын төңкерісшілерге саяси пана беруге көмектесті. Ресей және Австрияның оны туған еліне қайтаруға жасаған тытысы мен Парижбен болған жанжалдары оның ислам дініне өтуіне және "Садық паша" деген жаңа есім алуына себеп болды. Ол осыдан кейін орыстарға қарсы күресу үшін Османдық казак бригадасын құрды. Михаль Чайковскийдің Османдық казак жасағы Қырым соғысы кезінде Балқанда бірнеше шайқастарға қатысты, бірақ ұйымдастырушыларының бастапқы ниеті болған Украинаға оңтүстіктен басып кіруге мүмкіндік болмады.
During his French period, Czajkowski briefly collaborated with the radically oriented Polish Democratic Society, and then with the moderate Confederation of the Polish People, before going over to the conservative Polish emigre faction led by Prince Adam Jerzy Czartoryski called the "Hotel Lambert," after the Prince's residence in Paris. At Czartoryski's bidding, Czajkowski went to Turkey where he was active in Bosnia and Serbia and supported anti Russian activities in the Caucasus. In the years following the unsuccessful revolutions of 1848, he helped arrange for political asylum for refugee Polish and Hungarian revolutionaries. Russian and Austrian efforts to have him extradited back to his homeland and conflicts with Paris led to his eventual conversion to Islam and his new name "Sadyk Pasha". He thereupon organized an Ottoman Cossack Brigade to fight against the Russians. Michał Czajkowski's Ottoman Cossack unit actually saw some action in the Balkans during the Crimean War but never got to invade Ukraine from the south which was the original intention of its organizers.
Украинаға оралу
Соғыстан оралып, Түркияда құрметке бөленіп, жайлы өмір сүргенімен, Чайковскийдің тынышсыз мінезі ешқашан толыққанды қанағатқа жете алмады. Ламберт қонақ үйімен арадағы келіспеушіліктер жылдар бойы күшейіп, ол поляк саяси эмиграциясынан көбірек шеттенді. Ол ірі казак жобасының сәтсіз аяқталуына да көңілі толады. 1872 жылы Ресей үкіметі оған кешірім ұсынды, және үшінші әйелі, жас грек қызының ықпалымен ол ресейлік ұсынысты қабылдап, православие дініне кірді, Украинаға оралды және Киевте қоныстанды. Осы кезеңде ол өте толыққанды естеліктерін жазды. Бірақ, оның жас әйелі сенімсіздік жасағандықтан, 1886 жылы көңілі құлаған Чайковский өз өмірін өз қолымен аяқтады.
Although Czajkowski returned from the war with honours and was able to live a comfortable life in Turkey, his restless nature could never be completely satisfied. His differences with the Hotel Lambert had steadily increased over the years and he was becoming more and more estranged from the Polish political emigration. He was also frustrated by the failure of his larger Cossack project. In 1872, the Russian government offered him an amnesty, and in part under the influence of his third wife, a young Greek girl, he accepted the Russian offer, converted to Orthodoxy, returned to Ukraine and chose to live in Kiev. During this period he wrote his very extensive memoirs. His young wife proved unfaithful, however, and in 1886 a dispirited Czajkowski took his own life.
Мұра
Чайковский қазақтарды зерттеуші, Адам Мицкевич сияқты басқа да көрнекті поляк романтиктерінің замандасы және досы, сондай-ақ украиндық поляк әдебиет мектебінің жетекші мүшесі ретінде есте қалады. Оның еңбектері оң жақ жағалауындағы Украинаның аристократ поляктарының жас ұрпақтарына зор әсер етті, ал оларды бала кезінде оқуы Владимир Антонович пен Вячеслав Липиньский болашақ көрнекті тарихшылардың Украина тәуелсіздік қозғалысына қосылуына ықпал еткен болуы мүмкін. Оның ұлы Владислав Чайковский Осман империясының қызметкері болып, Ливан тауының губернаторы қызметін атқарды.
Czajkowski is remembered as a great Cossack enthusiast, a contemporary and friend of other prominent Polish romantics like the poet Adam Mickiewicz, and a leading member of the Ukrainian School of Polish literature. His writings had a profound influence upon younger generations of aristocratic Poles from right bank Ukraine and boyhood reading of them probably influenced the future prominent historians, Volodymyr Antonovych and Vyacheslav Lypynsky to go over to the Ukrainian independence movement. His son, Władysław Czajkowski, became an Ottoman official and served as governor in Mount Lebanon.