Кіріспе

Шри-Ланкадағы индуистік ғибадатхана – Муннешварам ғибадатханасы () – Шри-Ланкадағы маңызды аймақтық индуистік ғибадатхана кешені. Ғибадатхана кемінде 1000 жылдан бері бар, бірақ ғибадатханаға байланысты мифтер оны Үндістанның танымал Рамаяна эпосымен және оның батыр патшасы Рамамен байланыстырады. Бұл ғибадатхана Шиваға арналған аймақтағы ежелгі Панча Ишварамның бірі. Ғибадатхана кешені бес ғибадатханадан тұрады, оның ішінде будда ғибадатханасы да бар. Шиваға (Шива) арналған орталық ғибадатхана ең беделді және үлкен, сонымен қатар индуистер арасында кең танымал. Қалған ғибадатханалар Ганеша, Айянар және Калиге арналған. Кали ғибадатханасы буддистердің арасында да танымал, олар жиі кешенге келеді. 19 ғасырдан кейін, кешендегі барлық ғибадатханалардың көпшілігі сингаль буддалық этностық тобының мүшелеріне табынады; Айянаяке және будда ғибадатханасын қоспағанда, ғибадатханалар азшылықтағы индуист тамилдеріне жататын отбасылармен басқарылады. Ғибадатхана Путталам ауданындағы тарихи Демала-Паттува ("Тамил бөлімі") аймағында орналасқан, Сингала және Тамил халқының аралас тұрған Муннешварам ауылында. Басты Шива ғибадатханасы айналасындағы ауылдарда кең аумақты меншікке ие, оның меншік құқығы аймақ ортағасырлық Котте патшалығының бір бөлігі болған кезде расталды. Ғибадатхана португалдық отаршылдар тарапынан екі рет қиратылып, иезуиттерге берілді. Иезуиттер ғибадатхананың негізінде католик шіркеуін салғанымен, жергілікті тұрғындар екі рет де ғибадатхананы қайта жаңартып салды. 18 ғасырдың соңынан кейінгі діни және демографиялық өзгерістерге байланысты, көптеген айналасындағы ауылдар мен қалалар ғибадатхананың басқаруымен және күтімімен тікелей байланысты емес. Дегенмен, Мараданкулама және Удаппу ауылдары басты ғибадатхана фестивалін ұйымдастырумен байланысты. Ғибадатханада тойланатын басты фестивальдар – Наваратри және Сиваратри. Біріншісі – Басты Құдайдың құрметіне арналған тоғыз күндік фестиваль, ал екіншісі – Шива құдайының құрметіне арналған түнгі фестиваль. Бұл екі индуистік фестивальдан басқа, ғибадатхананың өзінің Муннешварам фестивалі бар, ол төрт аптаға созылатын және индуистер мен буддистер қатысатын іс-шара.

Ғибадатхананың орналасуы

Киелі орынға Лингам түрінде Сива құдайы орнатылған. Шива ғибадатханасының архитектуралық ерекшеліктері индуистік агам жазбаларында көрсетілген нұсқауларға сәйкес келеді. Шива ғибадатханасы шығысқа қарап тұр және оның айналасында үш жол бар. Шива ғибадатханасының алдында қасиетті көл орналасқан, оның жанында инжір ағашы өседі. Басқа ғибадатхана және оның үстіндегі құрылым Шри-Ланкадағы ең ірілердің бірі болып саналады. Шива ғибадатханасы түрлі ғибадатханалар мен киелі орындармен қоршалған. Шива ғибадатханасының оңтүстік-шығысында Ганешаға арналған киелі орын бар. Аянаякеге, сингалдық буддалық құдайға арналған ғибадатхана Шива ғибадатханасының үшінші жолының солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. Жолдың солтүстік бөлігінде Калиге арналған танымал ғибадатхана тұр. Сыртқы ауланың оңтүстік-батысында Ганешаға арналған тағы бір киелі орын орналасқан. Шива ғибадатханасының ішінде Наваграха (тоғыз планета), алпыс үш Саива Наянмар әулиелері, Шиваның, Ганешаның және Амманның түрлі бейнелеріне арналған киелі орындар бар. Буддалық монахтар мен жануарлар құқығын қорғаушылардың наразылығынан кейін, үкімет 2011 жылы Кали ғибадатханасындағы жануарларды құрбан етудің ежелгі әдетін тыйым салды.

Фестивальдар

| оң жақта | Құдайлардың бейнелерімен әшекейленген арабша, храм мерекелерінің бөлігі ретінде шеруге қатысуда. Муннешварам ғибадатханасы Наваратри және Сиваратри тойларын өткізуімен әйгілі. Наваратри тоғыз күнге созылады және бас құдайдың әртүрлі қырларына арналған, ал Сиваратри Шиваға арналған. Бұл екі шара да негізінен индуистерді храмға тартады. Жыл сайынғы Муннешварам фестивалі храм күнтізбесінің маңызды бөлігі болып табылады және индуистер, буддистер, католиктер және тіпті мұсылмандарды қызықтырады. 1830 жылдарға дейін фестиваль 18 күнге дейін жалғасты, бірақ 1960 жылдан бері тамыз және қыркүйек айларында 28 күнге созылады. Фестиваль храм туын көтерумен басталады. Одан кейін Сива храмының сыртқы жолдарында 13 күндік ішкі храм шерулері өтеді. Фестивальдің әр күні Ганеша, Сканда және бас құдайдың серігінің бейнелері храм төңірегінде шерумен жүріп өтеді. Жергілікті Паттува ауылының құдайларының храмдарында да жыл сайынғы фестивальмен бірге өтетін мерекелер бар. Мараданкулама және Уддаппу ауылдары 28 күндік фестивальдің әр күнін демеушілік етеді. Жанартаушылар күнделікті пуджаға қатысу үшін храмға келіп, құрбандықтарын шалады. Сыртта тағам, сусын, мыс ыдыстар, керамика, мата және қасиетті бейнелерді сату үшін дөңгелектер орнатылған. Фестивальдің соңғы күні құдайдың бейнесі үлкен ағаш арабшаға қойылып, жамағат тарапынан храм төңірегінде тартылады. Фестивальдің соңғы күні екі үлкен арабша жамағат тарапынан жергілікті Дедуру-Оя өзеніне тартылады, онда бейнелер «қасиетті ванна» рәсімі үшін суға батырылады. Осы уақытта мыңдаған жамағат та өзенге секіріп түседі. Қасиетті ваннадан кейін шеру дәстүрлі Надесварам және Тавил музыканттарымен бірге Чилау арқылы храмға қайта оралады. Содан кейін шеру Аянаяке және Кали храмдарынан өтіп, негізгі храмға кіреді.