Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испания провинциясы
Испаниядағы Гвадалахара провинциясы
Province of Spain
the province of Guadalajara in Spain
Гвадалахара (ɡwaðalaˈxaɾa) – Испанияның Кастилья-Ла-Манча автономды облысына жататын провинция. 2019 жылғы мәлімет бойынша, халқы 258 890 адамды құрады. Соңғы 10 жылда провинцияның халқы артқан. Ол Иберия түбегінің орталық бөлігінде орналасқан.
Guadalajara (ɡwaðalaˈxaɾa) is a province of Spain, belonging to the autonomous community of Castilla–La Mancha. As of 2019 it had a population of 258,890 people. The population of the province has grown in the last 10 years. It is located in the centre of the Iberian Peninsula.
Тарихқа дейінгі дәуір
Бұл провинция Палеолит дәуірінен бері қоныстанған, мұны Хенарес және Линарес өзендерінің жағалауларында табылған тас құралдар куәландырады. Риба-де-Сейлисес қаласындағы Cueva de los Casares үңгірінде көптеген тарихқа дейінгі кезеңге жататын тас суреттері сақталған, ал провинцияның әртүрлі аймақтарында, оның ішінде Алколеа-дель-Пинарда біздің заманымыздан бұрынғы 4-мыңжылдыққа жататын мегалитикалық қабірлер табылды. Аймақта өзендердің жағалауларында бірнеше қола дәуіріне жататын қоныстардың қалдықтары бар, ең танымалдары – Коголудодағы Лома-дель-Лома және Мохарестегі кеш қола дәуіріне жататын қоныс.
The province has been inhabited since the Paleolithic as evidenced by stone tools found on the banks of the Henares and Linares rivers. There are also numerous prehistoric cave paintings in the Cueva de los Casares in Riba de Saelices while Megalithic tombs from the 4th millennium B. C. have been found at various sites in the province including Alcolea del Pinar. There are remains of several Bronze Age settlements along the river banks in the area, notably that in Loma del Lomo in Cogolludo as well as a late Bronze Age settlement in Mojares.
Кельтиберлер мен римдіктер
Кельтиберлер темір дәуірінің соңында, б.з.д. 6-3 ғасырлар аралығында Сигуенца, Атиенца және Термансияда, сондай-ақ Молинаның оңтүстігіндегі аумақтарды мекендеді. Мал өсірумен және жылқы шаруашылығымен қатар, олар көптеген бекінілген қалалар мен ауылдарды, соның ішінде қамалдарды салған. Б.з.д. 143-133 жылдары римдіктер Испанияны жаулау үшін соғыстарды бастады, ол б.з.д. 94 жылға дейін жалғасты. Олар өңдеу шаруашылығын, кен өндіруді және сауданы аймаққа әкелді, сондай-ақ жолдар мен көпірлер арқылы байланысты жеңілдетті. Римдіктердің маңызды қаласы Сегонтия (Сигуенца) болды, алайда олар Лузаганың төңірегіне қала қабырғасы мен қоғамдық ғимараттар да салды.
The Celtiberians occupied the territory during the late Iron Age between the 6th and 3rd centuries B. C. in Sigüenza, Atienza, and Termancia in the north and further south around Molina. In addition to raising livestock and breeding horses, they created many fortified towns and villages as well as castles. Between 143 and 133 B. C., the Romans initiated their battles to conquer Spain which continued until 94 B. C. They brought agriculture, mining, and commerce to the region, facilitating communications with roads and bridges. The important Roman city was Segontia (Sigüenza), although they built a town wall around Luzaga and public buildings.
Қазіргі заман және қайта өрлеу дәуірі
Қазіргі заман Кастилияның Изабелла I және Арагонның Фердинанд II католик монархтарымен басталды, олардың 1469 жылы Вальядолиде құрылған одағы Кастилия мен Арагон тәждерін біріктірді. Олар шіркеу, әскер және аристократияда қалыптасқан билікті орталықтандырды, көбінесе мұсылмандыққа қарсы күресте алған жерлерін қайта сату арқылы кіріс табу мақсатында. 16-шы ғасырда Карл I және Филип II бұл тәжірибені нығайтты. Гвадалахарада бұл, әсіресе Калатрава және Пастрана әскери ордендеріне қарасты аумақтарға қатысты. Көптеген жерлерді иемденген Мендосалар Пастранада бекініс сарай салып, Саятон, Эскопете және Альбалатқа өздерінің ықпалын кеңейтті.
The modern age began with the Catholic Monarchs, Isabella I of Castile and Ferdinand II of Aragon whose marriage in Valladolid in 1469 united the crowns of Castile and Aragón. They centralized the authority which had developed in the church, the military and the nobility ostensibly to earn income for fighting the infidels by reselling the territories they had gained. In the 16th century, this practice was reinforced by Charles I and Philip II. In Guadalajara, this was particularly the case with areas that had belonged to the military orders of Calatrava and Pastrana. The Mendozas who succeeded in acquiring substantial territories built a fortified palace in Pastrana and extended their influence over Sayatón, Escopete and Albalate.
Жақында болған тарих
Әскери нысандар Гвадалахараға 20 ғасырдың алғашқы 30 жылында қаржылық көмек көрсетуді жалғастырды. Халық саны аздап өсті, ал одан әрі жақсартулар 1886 жылдан 1936 жылға дейін Гвадалахараның өкілі болған бай жер иесі және саясаткер граф Романонес әсерінен туындады. Испания Азамат соғысында республикашылдар тарапында шайқасқаннан кейін, провинцияға Франсиско Франконың кезекті үкіметтері 1950 жылдардың соңына дейін аз назар бөлді, содан кейін Мадридтен өнеркәсіптік дамуды көшіру жоспарлары Гвадалахара мен Хенарес дәлізін жақтауға бағытталды. Жаңа өндірістер мен байланыс жақсаруы Гвадалахара, Торрейон, Алкала, Азукека және Юнкера де Хенареске гүлдену әкелді, бірақ сонымен бірге ауылдық жерлерде халық саны күрт азайды. Жарылыстан кейін 11 өрт сөндіруші қаза тапты. Өртті саяхатшылардың шалынуынан тудырған.
The military facilities continued to provide Guadalajara with financial relief during the first 30 years of the 20th century. The population increased slightly, while further improvements resulted from the influence of the wealthy landowner and politician Count of Romanones who was the representative for Guadalajara from 1886 to 1936. After fighting on the Republican side during the Spanish Civil War, the province was given little attention by the successive governments of Francisco Franco until the late 1950s when plans for moving industrial development out of Madrid began to favour Guadalajara and the Henares corridor. While new industries and improved communications brought prosperity to Guadalajara, Torrejón, Alcalá, Azuqueca and Yunquera de Henares, it also caused drastic decreases in population in rural areas. Eleven firefighters died after a blowup. The fire was caused by hikers barbecuing.
География және климат
Гвадалахара провинциясы Испанияның шығыс орталық бөлігінде, Кастилия-Ла-Манча автономды қауымдастығының солтүстік-шығысында орналасқан. Ол Испания аумағының 3,42% -ын құрайды. Оның шекарасында Куэнка, Мадрид, Сеговия, Сория, Сарагоса және Теруэль провинциялары жатыр. Оның орталығы – Гвадалахара қаласы, онда провинция халқының шамамен 35% тұрады. Гвадалахарада 288 муниципалитет бар, олардың үштен екісінен астамы 200-ден аз халқы бар кішкентай ауылдар. Гвадалахара – таулы аймақ. Провинцияның шығыс жағы Иберия жүйесінің аймағында, ал батыс бөлігінде Орталық жүйе көтеріледі. Иберия жүйесі солтүстік-шығыс бөлігін алып жатыр, оған жақын Сомосьерра, Айллон, Сьерра-дель-Очехон, Альто-Рей, Бодера-Барахона және Радона таулары орналасқан. Таулар негізінен әктастан тұрады және өзендердің шатқалдарымен эрозияға ұшыраған, мысалы, Хенарес (3735 шаршы километрлік бассейні бар) және Харама (782 шаршы километрлік бассейні бар) өзендері. Таго (Тахо), Испанияның ірі өзендерінің бірі, провинцияның шығыс бөлігіндегі маңызды өзен, Мадрид бассейнінің бір бөлігін құрайтын 4686 шаршы километрлік бассейнін қалыптастырады.
The Province of Guadalajara is located in eastern central Spain, the northeast of the autonomous community of Castile La Mancha, covering an area of , 3.42% of the area of Spain. It is bordered by the provinces of Cuenca, Madrid, Segovia, Soria, Zaragoza, and Teruel. Its capital is Guadalajara, where nearly 35% of the province's population lives. There are 288 municipalities in Guadalajara, of which more than three quarters are villages with populations less than 200. Guadalajara is a mountainous region, the eastern side of the province is in the Sistema Ibérico area, while the Sistema Central rises in the western part. The Sistema Ibérico occupies the northeastern part, with the Sierras de Somosierra, Ayllón, Sierra del Ocejón, Alto Rey, Bodera Barahona, and Radona mountains in the vicinity. The mountains are mainly limestone, eroded by the gorges of the rivers, such as the Henares (with a basin area of 3,735 square kilometres), and Jarama (with a basin area of 782 square kilometres) rivers. The Tagus (Tajo), one of Spain's main rivers, is a major river of the eastern part of the province, forming a basin with an area of 4,686 square kilometres, part of the wider Madrid basin.
Климат
Провинцияның кең және әртүрлі географиялық ерекшеліктеріне байланысты, әртүрлі ауа райы жағдайларына ие, бірақ жалпы алғанда оны Орталық үстірттің типтік Жерорта теңізі континенттік климаты деп жіктеуге болады. Ұзақ, құрғақ және ыстық жаздар мен сондай-ақ ұзақ және суық қыстар көктемде және кейінірек күзде жағымды ауа райына ауысады. Климаттың әртүрлілігі өсімдіктер мен экожүйелердің алуан түрлілігін қамтамасыз етеді, провинцияда емен, арша, қарағай, бук және т.б. сияқты ағаштар кездеседі. Жауын-шашынның маусымдық таралуына жер бедері әсер етеді, ең көп жауын-шашын жылына 700-ден 900 мм аралығында Система Иберика таулы аймақтарында және Сьерра-де-Айльонның Жарама және Сорбе өзендерінің бастауларында 800 мм-ден астам мөлшерде жауады. Генарес және Тахунья аңғарларында, сондай-ақ Сигуэнцадағы жазықтың солтүстік бөлігінде жылына орташа есеппен 600 мм-ден аз жауын-шашын түседі, ал Сарагоса және Теруэль провинцияларымен шектес Молина жазықтарында кейбір жерлерде жауын-шашын 400 мм-ден де төмен болуы мүмкін.
The province, given its wide and varied geographical features, has a range of different weather conditions, although generally it may be classified as a typical Mediterranean Continental climate of the Central Plateau. Long, dry and hot summers, with equally long and harsh winters give way to milder weather conditions in spring and later in autumn. The climatic diversity produces a range of vegetation and ecosystems, and trees such as oaks, juniper, pine, beech, etc. can all be found in the province. The seasonal distribution of rainfall is influenced by the relief, the most rainfall occurring in the mountainous areas of the Sistema Ibérico with between 700 and 900 mm per year, and in the headwaters of the Jarama and Sorbe rivers in the Sierra de Ayllon, with more than 800 mm. The Henares and Tajuña valleys, and the northern area of moorland in Sigüenza have less than 600 mm annually on average, and in some areas such as the Molina moorlands, bordering the provinces of Zaragoza and Teruel, rainfall may be below 400 mm.
Бөлімшелер
Провинция Ла-Алькаррия, Ла-Кампинья, Ла-Серрания және Сеньорио-де-Молина-Альто-Таджо комаркаларын қамтиды.
The province contains the comarcas of La Alcarria, La Campiña, La Serranía and Señorío de Molina Alto Tajo.
Көрнекті орындар
Атақты ескерткіштер қатарында Палазуэлос қамалы мен қабырғалары, Эль-Инфантадо сарайы, Пастрана герцогтік сарайы, Мединацели герцогтарының сарайы (Коголлудо), Сигуэнца соборы, Ла Риба де Саэлиседегі Касарес үңгірі және Пиос қамалы бар. Гвадалахара қаласындағы Санта-Мария-де-ла-Фуэнте-ла-Майор қасиетті орталық соборы 1941 жылы мәдени маңызы бар объект деп жарияланды.
Landmarks of note include the castle and walls of Palazuelos, Palace of El Infantado, Ducal Palace of Pastrana, Palace of the Dukes of Medinaceli (Cogolludo), Sigüenza Cathedral, Cueva de los Casares in La Riba de Saelices and Castillo de Pioz. The Co cathedral of Santa María de la Fuente la Mayor in the city of Guadalajara was declared a Bien de Interés Cultural site in 1941.
Қалдықтар
Атиенца қамалы биік жартастан алыстан көрінеді. Ол 1085 жылы Альфонсо VI қайтадан басып алғанға дейін, мористер мен христиандар арасында жиі қолдан-қолға ауысып тұрды. Іргетасы 5 ғасырға дейін соққан Сигуенца қамалын мористер кеңейтіп, 1123 жылы Бернард Агендік христиандарға қайтадан ие болды. 18 ғасырдың соңында епископ Хуан Диас де ла Гера бекіністі епископ сарайына айналдырды, бірақ Испания Тәуелсіздік соғысы кезінде француздар оны басып алып, ауыр зақымдады. 1830 жылдары өрт салдарынан қирап, тастап кетуге мәжбүр болды. Толық қалпына келтірілген соң, 1976 жылы Parador сәнді қонақ үйі ретінде ашылды. Үлкен зал – қамалдың бастапқы асханасы. Молина-де-Арагон қамалы айналасындағы аңғарды бақылайтын төбеде орналасқан. Ол төрт қақпасы мен алты мұнарасы бар сыртқы қабырғалармен құралған, олардың төртеуі қазір жақсы жағдайда. Бастапқыда мұнаралар қатарына ауыл да кірген. Қамалды мористер бекініс ретінде салған (10-11 ғасырлар), ол бұрынғы келт-ибер қамалының орнында тұрғызылған. Бекініс Молина тайфасының билеушілерінің резиденциясы ретінде пайдаланылды. Эль-Сид Кастилиядан қуылғанда осы жерде тұрған. 1129 жылы Арагонның Альфонсо I оны мористерден басып алды. Таңғажайып Тория қамалын 11 ғасырда тамплиерлер салған. Алкаррия әктасынан тұрғызылған тікбұрышты құрылыста үш дөңгелек мұнара және цилиндр пішіндес мұнара бар. 1445 жылы оны Наварра капитаны Хуан де Пуэльс басып алды, кейіннен кардинал Педро Гонсалес де Мендосаға (1428–1495) тиесілі болды. 19 ғасырда Виктор Гюгоның әкесі генерал Гюго басқаратын француз әскері оны басып алды, бірақ Эль-Эмпесинадо оны басып алып, қиратты. Оның қалпына келтіру жұмыстары 1962 жылы аяқталды. Ханарес өзеніне қарап тұрған, кейде Эль-Сид қамалы деп аталатын Джадраке қамалында төрт дөңгелек және бір тікбұрышты мұнара бар. Бүгінгі тамаша пропорциядағы сарайлық құрылысты 15 ғасырда Хуан Гуас салған, бірақ ол мористер ғасырлар бойы пайдаланған бекіністің орнында тұр. Сыртқы бөлігі жақсы қалпына келтірілген, бірақ ішкі жағы әлі де қираған күйде.
Standing high on a rock, Atienza Castle can be seen from miles around. It frequently changed hands between the Moors and the Christians until it was finally retaken by Alfonso VI in 1085. With foundations dating back to the 5th century, Sigüenza Castle was extended by the Moors and retaken for the Christians by Bernard of Agen in 1123. In the late 18th century, Bishop Juan Díaz de la Guerra changed the appearance of the fortress into that of an episcopal palace but during the War of Spanish Independence it was taken by the French who seriously damaged it. In the 1830s, it was devastated by fire and had to be abandoned. After being fully restored, the castle was opened as a Parador luxury hotel in 1976. Decorated with banners and suits of armour, the huge lounge is the castle's original dining room. The Castle of Molina de Aragón is located on a hill commanding the surrounding valley, and is formed by an external line of walls with four gates and six towers of which four are currently in good condition. Originally, the line of towers included a village. The castle originated as a Moorish fortress (10th 11th century), built over a pre existing Celtiberian castle. The fortress was used as residence of the lords of the taifa of Molina. El Cid resided here when he was exiled from Castile. In 1129 it was conquered from the Moors by Alfonso I of Aragon. The impressive Torija Castle was built in the 11th century by the Knights Templar. Constructed of Alcarria limestone, the rectangular structure has three round towers and a cylindrical keep. In 1445, it was taken by the Navarran captain Juan de Puelles and was subsequently owned by Cardinal Pedro González de Mendoza (1428–1495). In the 19th century, it was occupied by the French under General Hugo, the father of Victor Hugo, until it was taken and destroyed by El Empecinado. Its restoration was completed in 1962. Jadraque Castle overlooking the River Henares, sometimes known as the Castle of El Cid, has four round towers and one rectangular tower. Today's perfectly proportioned palatial structure was built by Juan Guas in the 15th century but it stands on the site of a fortress used for centuries by the Moors. The outer fabric has been substantially restored but the interior is still in a state of ruin.