Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құрып кеткен кесірткелердің кіші тұқымдасы
Extinct subfamily of lizards
Тилозавриналар – мозазаврлардың кіші тұқымдасы, кеш кредалық теңіз бауырытәрізділердің әртүрлі тобы. Бұл кіші тұқымдастың мүшелері бейресми түрде «тилозаврин» деп аталады және Оңтүстік Американы қоспағанда, барлық құрлықтан табылды. Кіші тұқымдасқа Тайлозавр, Танивазавр және Кайкайфилу туыстары кіреді, бірақ кейбір ғалымдар тек Тайлозавр мен Танивазавр ғана кіруі керек деп санайды. Тилозаврин алғаш рет Кониак дәуірінде пайда болды және Тайлозавр мен Хайнозавр туыстарының ішіндегі ең ірі мозазаврлардың біріне әкелді, олар Сантон және Кампан дәуірлерінде теңіз экожүйелерінде басым жыртқыштар болып үстемдік құрды, бірақ Маастрихт дәуірінің соңында Мозазавр сияқты ірі мозазавринмен ауыстырылған сияқты. Дегенмен, бұл кіші тұқымдас креданың соңына дейін сақталды, шамамен жиырма миллион жылға созылған кезеңді қамтыды. Бұл топтың этимологиясы Тайлозавр туысынан (грекше tylos = «дөңгелек» + грекше sauros = «кесіртке») шыққан.
The Tylosaurinae are a subfamily of mosasaurs, a diverse group of Late Cretaceous marine squamates. Members of the subfamily are informally and collectively known as "tylosaurines" and have been recovered from every continent except for South America. The subfamily includes the genera Tylosaurus, Taniwhasaurus, and Kaikaifilu, although some scientists argue that only Tylosaurus and Taniwhasaurus should be included. Tylosaurines first appeared in the Coniacian and gave rise to some of the largest mosasaurs within the genera Tylosaurus and Hainosaurus which came to dominate as apex predators in marine ecosystems throughout the Santonian and Campanian, but appear to have been largely replaced by large mosasaurines, such as Mosasaurus, by the end of the Maastrichtian. Nevertheless, the subfamily survived to the end of the Cretaceous, covering a period lasting approximately twenty million years. The etymology of this group derives from the genus Tylosaurus (Greek tylos = "knob" + Greek sauros = "lizard").
Сипаттама
Жалпы, тилозаврлар – мықты, конус тәрізді тістері және созылған премаксилласы бар, тістері басқа мозазаврлар тұқымдастарындағыдай, тістердің ұзаруында тіссіз болатын ірі денелі теңіз кесірткелері. Коуптың бастапқы «соққылы тарауыл» тұмсығы туралы ұғымы қазба жәдітелермен қолдау таба алмайды. Оңтүстік Дакотада табылған тилозаврдың асқазан ішегінде басқа мозазаврдың, сүйекті балықтың, ұшуға жарамсыз үлкен теңіз құсы – Hesperornis-тің және мүмкін акуланың қалдықтары болған, бұл тилозаврлардың көптеген түрлерге бейімделгеніне дәлелдеме. Чарльз Стернберг жинаған тағы бір үлгіде кішкентай плезиозаврдың сүйектері кездесті (қараңыз, сондай-ақ). Лингхам Солиар тилозаврлардың ең жылдам жүзуші немесе ең күшті мозазавридтер емес екенін айтты. Дегенмен, олардың денесі жеңіл салмақты, дене салмағын айтарлықтай азайтып, салыстырмалы түрде кішкентай кеуде және жамбас белдеулері, алдыңғы және артқы аяқтары бар. Олардың сүйектері жоғары кеуекті және тіршілік кезеңінде май жасушаларымен қанықтырылған болуы мүмкін, бұл олардың су бетінде қалуына көмектескен. Бұл белгілер тилозаврларның жасырын шабуылдаушылар болғанын көрсетеді. Тилозаврлар ең ірі мозазаврлардың қатарына жатты, кейбір Tylosaurus және Hainosaurus түрлерінің ұзындығы 9–12+ метрге жететін, оларды барлық теңіз бауырымен жорғалаушылардың арасындағы ең үлкендердің біріне айналдырды. Расселл (1967, 170-бет) Tylosaurinae-ді былай анықтады: «Премаксилляр тістерінің алдында ірі рострум. Дентарий және максиллада он екі немесе одан да көп тіс. X, XI және XII бас ми нервтері опистотиктың бүйір қабырғасынан бір тесік арқылы шығады. Базиокципитальде немесе базисфеноидта базилярлық артерияға арналған канал жоқ. Дүйімшектің үстінен өтетін процессі орташа үлкен, дистальді ұшы сүйір. Суррангулярдың дорсальді жиегі дөңгелектелген және бойлық бағытта көлденең. Пресакральдық омыртқалардың саны жиырма тоғыз. Тилозаврдың пресакральдық сериясының ұзындығы постсакральдық сериясынан қысқа, артқы құйрық омыртқаларының жүйке тікенектері ең көбінесе аздап созылған, айқын қанатты құрамайды. Құйрық орталықтарына гемальдік доғалар бірікпеген. Аппендикулярлық элементтерде тегіс өңделген буындық беттер жоқ».
In general, tylosaurines were large bodied marine lizards armed with sturdy, conical teeth and an elongated premaxilla and extensions of the dentaries that do not bear teeth to the very end such as is found in other genera of mosasaurs. Cope's original concept of a "battering ram" snout is not supported by fossil evidence. Stomach contents from a tylosaur recovered in South Dakota included remains of another mosasaur, a bony fish, the large, flightless seabird Hesperornis, and possibly a shark, indicating that tylosaurs were generalists. Another specimen collected by Charles Sternberg included the bones of a small plesiosaur (see also ). Lingham Soliar suggested that tylosaurines were not among the fastest swimming nor the strongest mosasaurids. However, they are lightly built, having greatly reduced the weight of their bodies and possessing relatively small pectoral and pelvic girdles, fore and hindlimbs. Their bone is highly cancellous and may have been impregnated with fat cells during life, adding buoyancy. These traits suggest that tylosaurs may have been ambush predators. Tylosaurs were among the largest mosasaurs, with some species of Tylosaurus and Hainosaurus reaching lengths of 9 12+ meters, making them among the largest of all marine reptiles. Russell (1967, pp. 170 ) defined the Tylosaurinae as follows: "Large rostrum present anterior to premaxillary teeth. Twelve or more teeth in dentary and maxilla. Cranial nerves X, XI, and XII leave lateral wall of opisthotic through a single foramen. No canal in basioccipital or basispehnoid for basilar artery. Suprastapedial process of quadrate moderately large, distally pointed. Dorsal edge of surangular rounded and longitudinally horizontal Twenty nine presacral vertebrae present. Length of presacral series less than that of postsacral series in Tylosaurus, neural spines of posterior caudal vertebrae at most only slightly elongated, do not form an appreciable fin. Haemal arches unfused to caudal centra. Appendicular elements lack smoothly finished articular surfaces."