Кіріспе
Агатла шыңы немесе Агатлан () — Аризона штатындағы Монумент-Валлидің оңтүстігінде орналасқан шың, ол айналағы жер бетінен 1500 футтан (457 метрден) биікке көтеріледі. Ол Кайентадан солтүстікке қарай 11 шақырым қашықтықта жатыр және АҚШ 163-ші бағдарламалық жолынан көрінеді. Агатла деген атау навахо тілінен аударғанда "көп жүнді" деген мағына береді, бұл, әдетте, тасқа жиналған антилопа мен бұғының терісіне байланыстырылады. Навахо халқы бұл тауды қасиетті санайды. Агатла шыңы – эрозияға ұшыраған жанартаулық тығын, ол минет деп аталатын сирек кездесетін магмалық тау жынысының бөгеттерімен тілінген вулкандық бреччадан тұрады. Бұл Аризонаның солтүстік-шығысында және Нью-Мексиконың солтүстік-батысындағы Навахо жерінде кездесетін көптеген жанартаулық диатремалардың бірі. Агатла шыңы мен Нью-Мексикодағы Шипрок ең танымалдары. Бұл тау жыныстары Колорадоның оңтүстік платосындағы Навахо вулкандық алабының құрамына кіреді. Бұл минеттер мен олармен байланысты ерекше магмалық жыныстардың жасы шамамен 25 миллион жылға жуық.
Agathla Peak or Agathlan (, lang es) is a peak south of Monument Valley, Arizona, which rises over 1500 feet (457 m) above the surrounding terrain. It is 7 mile (11 km) north of Kayenta and is visible from U. S. Route 163. The English designation Agathla is derived from the Navajo name meaning 'much wool', apparently for the fur of antelope and deer accumulating on the rock. The mountain is considered sacred by the Navajo. Agathla Peak is an eroded volcanic plug consisting of volcanic breccia cut by dikes of an unusual igneous rock called minette. It is one of many such volcanic diatremes that are found in Navajo country of northeast Arizona and northwest New Mexico. Agathla Peak and Shiprock in New Mexico are the most prominent. These rocks are part of the Navajo Volcanic Field, in the southern Colorado Plateau. Ages of these minettes and associated more unusual igneous rocks cluster near 25 million years.
Тау-кен жорықтарының тарихы
Агатла шыңына және оның айналасындағы Навахо ұлтының жерлеріне қазіргі таңда тауға көтерілуге рұқсат жоқ; алайда, 1949 жылы мұндай шектеулер болған жоқ, ал шыңға алғаш рет 1949 жылғы 29 мамырда Рей Гарнер, Херб Конн және Ли Педрик көтерілді. Тау шаңғышылары қазір "Батыс беткей" деп аталатын 550 футтық (шамамен 168 метрлік) бағытты ұстанды және олар 70 фунттан астам тау-көтерілу жабдықтарын алып келді, оның ішінде: 50 питон, 40 бұралағыш бұрғы (плюс екі жиынтық бұрғылар, бұралағыш құралдар мен балғалар), 15 карабин, төрт 120 футтық нейлон арқан және он екі кварт (шамамен 11.4 литрлік) су. Көтерілуге бір күн кетіп, олар түсетін күніне дейін шыңда түнді өткізуге мәжбүр болды.