Кіріспе

Мексикадағы су басқан үңгір жүйесі

Sistema Nohoch Nah Chich (испан және юкатек мая тілдерінен аударғанда "Үлкен құс клеткасы жүйесі") Мексиканың оңтүстік-шығысындағы Кинтана-Роу штатының Тулум муниципалитетінде, Акумаль қаласының оңтүстігінде орналасқан. Бұл Sistema Sac Actun су асты үңгірлер жүйесінің бір бөлігі. Кариб теңізімен байланысы бар, сумен толтырылған кең үңгір жүйесі, жағалаудағы бұлақ арқылы толықтырылады. Бұл бұлақ Cenote Manati, Cenote Tankah және жақын маңдағы мейрамхана атымен Casa Cenote сияқты әртүрлі аттармен белгілі. Зерттелген үңгір жүйесі жағалаудан шамамен ішкі жерге дейін созылады. Sistema Nohoch Nah Chich Sistema Sac Actun-ға қосылғандығы анықталды, бұл Sac Actun-ды әлемдегі ең ұзын зерттелген су асты үңгір жүйесі етіп көрсетті.

Барлау

Он жылдан астам уақыт бойы жүйе Cenote Nohoch Nah Chich-тен бастап, жанындағы үңгірлерді зерттеуге арналған суға батып кіретін шеберлер тарапынан жан-жақты зерттелді. 1987 жылы CEDAM International Dive Center-дің Майк Мэддені CEDAM Cave Diving Team командасын құрды, негізінен үңгірлерді зерттеуге бағытталған жылдық барлау жобаларын жүргізу үшін, сонымен қатар бірқатар үңгірлерді зерттеу жұмыстары логистикалық тұрғыдан қолдау алды, карст гидрогеологиясы, су химиясы, микробиология, үңгір экологиясы және су асты археологиясы салаларында үлес қосты. Жаңадан табылған Nohoch Nah Chich жүйесінің кеноттары мен үңгірлерінің кіреберістерінде орманды зерттеу лагерьлерін құру тәсілі көптеген үңгірлерді зерттеу жобалары барысында әзірленді және жетілдірілді, бұл белгілі үңгірлердің шеттерінде үңгірде суға батып кіру арқылы зерттеу жұмыстарын тиімдірек жалғастыруға мүмкіндік берді. Барлаудың негізгі лагері жағалаудан орналасқан "Far Point Station" кеноты болды, ал негізгі базалық лагерь Nohoch Nah Chich кенотының кіреберісінде, жағалаудан ішкі жаққа қарай орналасқан. 1997 жылғы Nohoch экспедициясы кезінде барланған үңгірлердің жалпы ұзындығы көрсеткіші басып өтілді. 2007 жылдың басында Nohoch Nah Chich 36 кеноттан тұрды және ұзындығы құрады, осы кезде Sac Actun Exploration Team (SAET) оны одан да ұзын Sistema Sac Actun жүйесімен байланыстырып, біріктірді. Жүйенің бұл бөлігі қазір "Nohoch Nah Chich тарихи бөлімі" деп аталады, және осы жерде жүйенің ең терең нүктесі "Көк түпсіз" орналасқан.