Кіріспе

Борнеоға ендемиялық тропикалық құмыра өсімдігі Nepenthes murudensis /n//ᵻ/'/p//ɛ//n//θ//iː//z// /,/m//ʊr//ᵿ/'/d//ɛ//n//s//ᵻ//s/, немесе Муруд құмыра өсімдігі, Борнеодағы Муруд тауына ғана тән тропикалық құмыра өсімдігі, осы таудың атымен аталған. Ол гибридтік тектің болуы мүмкін: оның екі бастапқы ата-анасы N. reinwardtiana және N. tentaculata деп саналады.

Ботаника тарихы

Непентес муруденсис сипатталғанға дейін белгілі болды, бірақ авторлар оның қандай түр екендігі туралы пікір келіспеді. 1988 жылы Антеа Филлипс пен Энтони Лэмб оның N. reinwardtiana және N. tentaculata арасындағы табиғи гибрид болуы мүмкін деп болжады. Дегенмен, 1996 жылғы «Борнеоның құмыралы өсімдіктері» атты монографиясында авторлар оны сипатталу процесіндегі түр ретінде қарастырып, «Nepenthes murudensis Culham ined.» деп атады, және бұл атау кем дегенде 1994 жылдан бері қолданылып келеді. Непентес муруденсис 1997 жылы Мэтью Джебб пен Мартин Чик «Непентес (Nepenthaceae) түрлерінің қайта қарастырылуы» атты монографиясында ресми түрде сипатталды, бұл монография ботаникалық «Blumea» журналында жарияланды. N. murudensis-тің голотипі, Yii Puan Ching S 44623, 1982 жылдың 13 қыркүйегінде Муруд тауының бірінші және екінші шыңдары арасында жиналды. Ол Кьюдегі Корольдік ботаникалық бақта сақталады. Тағы бір үлгі, Beaman 11461, Джон Х. Биман 1995 жылдың 10 сәуірі мен 17 сәуірі аралығында Муруд тауының жотасынан, теңіз деңгейінен 2300-2400 метр биіктікте жиналды. Бұл соңғы үлгі 1922 жылы Эрик Мёбергтің алғашқы шығуынан бері Муруд тауына жасалған сегізінші ботаникалық экспедицияның аясында жиналды, онда N. murudensis-тің жоғарғы құмырасы N. tentaculata деп анықталған.

Сипаттама

Nepenthes murudensis – өрмелегіш өсімдік. Сабағының ұзындығы 5 метрге жетеді, ені 5 мм-ге дейін болады. Түйіндер арасы үшбұрышты қималы және 10 см-ге дейін ұзын. Қазан аузы жұмыртқа тәрізді және көлбеу орналасқан. Перистома көлденең қимасы бойынша жалпақ цилиндр тәрізді және 5 мм-ге дейін ені бар. Қалқасы немесе оперкулумы жұмыртқа-сопақша келген, қосымшалары жоқ. Оның дөңгелек ұшы және тік негізі бар. Теңіз деңгейінен 2000–2423 метр биіктікте таралған. Бұл түрдің әдеттегі өсетін жері – 1,5 метрден аспайтын, тоқталған таулы бұталары мен қырқалы өсімдіктер. Бірақ басқа авторлар оны таудан таба алмаған. N. murudensis-тің сақталу статусы 2018 жылы жасалған бағалау бойынша IUCN Қызыл тізімінде «Тәуекел аз» деп тіркелген. Бұл N. murudensis-тің түр ретіндегі мәртебесін нығайтуға көмектеседі, себебі осы таксонның популяциялары тұрақталғандай көрінеді.

Сонымен қатар, N. murudensis, N. tentaculata популяциясынан дамып, изоляцияда түрленуге ұшыраған болуы мүмкін. Жақында ғана N. nigra осы туысқан таксондар тобына қосылды. Ол көбінесе алып N. tentaculata-ға ұқсас деп сипатталады. Дегенмен, Солтүстік Саравактан алынған N. tentaculata популяцияларының бірнешесі 20 см-ден асатын қазанды шығарады және олар N. murudensis-ке сыртқы түрімен өте ұқсас болуы мүмкін. Nepenthes murudensis басқа күдікті ата-ана түрі N. reinwardtiana-дан қазанның ішкі бетінде «көз дақтарының» болмауы және сабақты толығымен қамтитын ерекше жапырақ табандары арқылы ерекшеленеді. Сонымен қатар, N. murudensis-тің төменгі қазандырында қанаттары бар, ал N. reinwardtiana-да әдетте қабырғалары немесе сирек жағдайда жиектері жоқ қысқа қанаттары болады.