Спиер диетасы (1529) – қасиетті Рим империясының мәжілісі. Протестантизмге қарсы шешім қабылданып, наразылық білдірілді. Түріктерге де қатысты талқыланды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Киелі Рим империясының шешім қабылдау органының отырысы
Meeting of the deliberative body of the Holy Roman Empire
Шпейер диетасы немесе Спир диетасы (кейде оны Шпейер II деп те атайды) – 1529 жылы Императорлық Шпейер қаласында (қазіргі Германияда орналасқан) өткен Киелі Рим империясының диетасы. Бұл диета 1526 жылғы Шпейер диетасының нәтижелерін айыптады және болашақ реформацияларға тыйым салды. Осыған байланысты Шпейердегі наразылық жарияланды.
The Diet of Speyer or the Diet of Spires (sometimes referred to as Speyer II) was a Diet of the Holy Roman Empire held in 1529 in the Imperial City of Speyer (located in present day Germany). The Diet condemned the results of the Diet of Speyer of 1526 and prohibited future reformation. It resulted in the Protestation at Speyer.
Диета
Шпейерлік собор 1529 жылы наурыз айында түріктерге қарсы шаралар қабылдау үшін шақырылды, олардың әскерлері Венгрияда ілгерілеп, сол жылдың соңында Венаны қоршауға алды, сондай-ақ протестантизмнің одан әрі таралуына қарсы тұру мақсатында болды. Собор 15 наурызда ашылды. Католик шенеуніктері, Лютер мен Цвинглидің реформаларын қолдайтын түрлі князьдар мен императорлық қалалардың өкілдері толық құрамымен келді. Рим-католик күштерінің күшеюі, әсіресе Карл V-нің Италиядағы француздарға қарсы жақындағы табыстары ескеріліп, 1526 жылы қабылданған діни төзімділік саясатын кері қайтаруға бағытталды. Карл бұл жиынға қатыспады. Ол өзінің регенті Фердинандқа келісімді саясат жүргізуді бұйырды, бірақ оның кеңесі інісіне уақтылы жетпеді. Оның орнына Фердинанд собор ашылғанда Карл атынан өзінің келісімге шақыруға мұңкіндік бермейтін ұсыныстарын оқыды. Фердинанд 1526 жылы Шпейерде қабылданған қаулыны көптеген князьдардың дұрыс түсінбегенін айыптады. Ол оларға өз мемлекеттерінде қандай діни реформалардың күшіне енетінін шешу құқығын жоққа шығарды және Киелі Рим империясының барлық мемлекеттерінде католицизмді сақтауды бұйырды. Протестанттар «Мәсіх қайтадан Қаяфа мен Пилаттың қолына түсті» деп сезінді. Соның нәтижесінде, собордың қаулысы 1526 жылғы алдыңғы собордың қаулысын күшсіз етті; ол жасалған жаңалықтарды іс жүзінде айыптады (бірақ оларды жоймады); және императорлық тыйым салу жазасымен, император мен Папа келесі жылы өткізілетінін уәде берген кеңес отырысына дейін кез келген реформаны тыйым салды. Сондықтан, Вормс жарлығы Бас кеңеске дейін күтусіз орындалуға тиіс еді. Цвинглиандар мен анабаптистер тіпті төзімділікке де ие болмады. Соңғылары өлім жазасына кесілуге тиіс еді.
The Diet of Speyer was convened in March 1529, for action against the Turks, whose armies were pressing forward in Hungary, and would besiege Vienna later in the year, and against the further progress of Protestantism. The Diet opened on 15 March. The Catholic dignitaries appeared in full force, as did various princes and representatives of imperial cities who were leaning towards Luther and Zwingli's reforms. Ascendant Roman Catholic forces, particularly given Charles V's recent successes against the French in Italy, aimed to reverse the policy of religious tolerance adopted in 1526. The meeting was not attended by Charles. He sent instructions to his regent, Ferdinand, to pursue a conciliatory line, but his advice did not reach his brother in time. Instead, Ferdinand read out his own far less conciliatory suggestions in Charles's name at the start of the Diet. Ferdinand condemned the way many princes had interpreted the recess issued at Speyer in 1526. He specifically denied them the right to choose which religious reforms would take effect in their states, and ordered that Catholicism be followed in all states of the Holy Roman Empire. The Protestants felt that "Christ was again in the hands of Caiaphas and Pilate." The resultant recess of the Diet neutralized the recess of the preceding Diet of 1526; it virtually condemned (without, however, annulling) the innovations made; and it forbade, on pain of the imperial ban, any further reformation until the meeting of the council, which was now positively promised for the next year by the Emperor and the Pope. The Edict of Worms was therefore to be enforced after all, without waiting for a General Council. The Zwinglians and Anabaptists were excluded even from toleration. The latter were to be punished by death.
Қарсылық
Лютерандық диет мүшелері, болашақтағы кез келген реформаға тыйым салу қозғалыстың өліміне алып келеді деген сенімде, өздері, азаматтары және барлық христиандар атынан заңды түрде шағымданып, 1529 жылдың 25 сәуірінде наразылық білдірді. Олар диеттің Құдай сөзіне, өз саналарына және 1526 жылғы диет шешіміне қайшы келетін барлық шараларына қарсылық көрсетті және көпшіліктің шешімінен императорға, жалпы немесе неміс кеңесіне, сондай-ақ бейтарап христиан судьяларына жүгінді. Олардың осы әрекеті «протестантизм» терминінің пайда болуына себеп болды, ол бүгінге дейін осы діни қозғалыстың атауы ретінде қолданылып келеді. Құжатқа Саксония курфюрсті Иоанн, Бранденбург маркграфы Георг, Брауншвейг герцогтары Эрнест пен Франциск Луненбург, Гессен ландграфы Филипп, Анхальт князі Вольфганг және Страсбург пен Цвинглиандық сенімдегі Сент-Галл қалаларының арасындағы он төрт императорлық қаланың өкілдері қол қойды. Олар көпшіліктің кез келген зорлық-зомбылық әрекеттеріне қарсы тұруға бел байлады. Олардың ұраны Саксонияның тұрақты курфюрсті Иоанннің сөзі болды: «Құдайдың сөзі мәңгілікке дейін сақталады».
The Lutheran members of the Diet, under the well founded impression that the prohibition of any future reformation meant death to the whole movement, entered, in the legal form of an appeal on behalf of themselves, their subjects and all Christians, a protest on 25 April 1529. They protested against all those measures of the Diet which they saw as contrary to the Word of God, to their conscience, and to the decision of the Diet of 1526, and appealed from the decision of the majority to the Emperor, to a general or German council, and impartial Christian judges. Their action created the term "Protestantism"—still used today as a name for this religious movement. The document was signed by the Elector John of Saxony, Margrave George of Brandenburg, Dukes Ernest and Francis of Braunschweig Luneburg, Landgrave Philip of Hesse, Prince Wolfgang of Anhalt, and the representatives of fourteen imperial cities, including Strassburg and St. Gall of the Zwinglian persuasion. They were determined to defend themselves against every act of violence of the majority. Their motto was that of Elector John the Constant: "The Word of God abideth forever."