Протестанттық Реформация
-
Гусит қозғалысы: Чехия протестанттық христиандық бастауы
Гуситтер қозғалысы: Ян Густың реформалық ілімдері, богемиялық реформация, діни соғыстар, Utraquist жеңісі және 1485 жылғы Kutná Hora бітімі.
-
Радикалды христиандық реформа қозғалысы
Лоллардизм – Англияда 14-16 ғасырлардағы христиандық реформа қозғалысы. Джон Уайклифф бастаған, Рим Католик шіркеуін сынаған, құдайға сену үшін діни обрядтардың қажеті жоқ деді.
-
Католик шіркеуіндегі папстық билік идеологиясы
Католик шіркеуіндегі ультрамонтанизм – Рим Папасының билігін күшейту идеясы. Ғалликандықпен қарама-қарсы, тарихы орта ғасырға дейін жетеді.
-
Питер Вальдо және Вальденстер қозғалысы
Питер Вальдо – средневековый христианский проповедник, основатель вальденсов. Предтеча протестантизма, лидер духовного движения XII века. ⛪️📚
-
16 ғасырдағы Еуропадағы иконатарлық қозғалыстар
16 ғасырдағы Еуропадағы бейнелерге шабуыл: Реформация кезеңіндегі католик өнерінің жойқылышы, кальвинистердің наразылығы мен діни көтерілістер.
-
1618-1619 жылдарғы Дордрехт синоды
Дордрехт синоды (1618-1619) – Нидерланд реформаттық шіркеуінің Арминиандық дауды шешкен халықаралық жиыны. Құжаттар 2014 ж. жарияланды.
-
Еуропалық континенттік реформаттық шіркеулер
Еуропа континентінде пайда болған реформаттық шіркеулер туралы мақала. Голландия, Швейцария, Франция, Венгрия және Италия шіркеулері талқыланады. Реформаттық теологияның тарихы.
-
Питер Мартир Вермигли: Реформация және діни ойшыл
Питер Мартир Вермигли (1499-1562) – италияндық реформатор, теолог. Еуропалық реформацияға әсер етті, "Loci Communes" еңбегі реформаттық теологияның негізі болды.
-
Ратрамн: Евхаристия, Предопределение және Фотос тірелісі
Ратрамн – франк абызы, 9 ғ. теологиялық дауларда (Евхаристия, алдын-ала белгілеу) өзгеше көзқарастарымен белгілі. Протестанттық реформацияға әсер еткен.
-
Уалденстер қозғалысы: тарихы мен қазіргі жағдайы
Уалденстер – Реформацияға дейінгі христиан қозғалысы. Апостолдық кедейлік, билікке бағынбаушылық, қателік деп жариялану тарихы. Қазақша мақала.
-
Мартин Буцер: Немец реформаторы және діни келісімге ұмтылысшы
Мартин Буцер (1491-1551) – неміс протестант реформаторы, лютерандық, кальвиншілдік және англикандық ілімдерге әсер еткен. Страсбургтағы реформаторлар тобының мүшесі.
-
Генрих Буллингер: Швейцар реформаторы және теологы
Генрих Буллингер (1504-1575) – швейцарлық реформатор, теолог, Цюрих шіркеуінің басшысы. Реформаттық доктринаны қалыптастыруға үлкен үлес қосты.
-
Лелио Соццини: Итальяндық теолог және социнианствоның негізін қалаушысы
Лелио Соццини (1525-1562) – италияндық теолог, социнианствоның негізін қалаушы. Польша бауырлары мен Трансильвания Унитарий шіркеуінде дамыған діни ағым.
-
Мартин Лютердің индульгенциялар туралы 95 тезисі
Мартин Лютердің 1517 ж. жазған 95 тезисі – индульгенциялардың қуаты мен тиімділігі туралы діни пікір таласы. Протестантизмнің бастауы, Рим Католик шіркеуінің сыны.
-
Мигель Сервет: Испан ғалымы мен Реформация қайраткерінің өмірі мен еңбектері
Михаил Сервет: испандық ділмәр, дәрігер, картограф және гуманист. Өкпе айналымын ашқан тұңғыш ғалым. Медицина тарихындағы маңызды тұлға.
-
Нацистік Германиядағы мойынтық шіркеу және сол аттас Солтүстік Америкалық қозғалыс
Германиядағы 1930-жылдардағы протестанттық қозғалыс: Нацистік үкіметке қарсы Конфессиялық шіркеу туралы, діни еркіндік тарихы. Тарих, дін, Германия.
-
Менно Симонс: Меннониттердің негізін қалаушысының өмірі мен қызметі
Менно Симонс (1496-1561) – Нидерландтық дін қызметкері, анабаптистердің негізін қалаушы. Есімінен меннониттер тобы аталған. Тарихы мен өмір жолы туралы ақпарат.
-
Томас а Кемпис кітабы: «Христосқа Еліктеу»
Томас а Кемпис кітабы: «Христосқа Еліктеу». Орта ғасырлық діни кітап, христиандық нақылы, Библиядан кейін ең көп оқылған кітап. Қазақша мағлұмат!
-
Гейдельбергтік катехизис: кальвинистік дінні ұстанымдар жинағы
Гейдельберг катехизисі (1563) – кальвинизм доктринасын үйретуге арналған маңызды протестант діни құжаты. Немец тілінде жарық көрген, көп тілге аударылған.
-
Протестанттық Реформация күні
Реформация күні: 31 қазан күні протестанттардың діни мерекесі. Мартин Лютердің 95 тезисін жариялауымен басталган реформа тарихы, маңызы туралы ақпарат.
-
Жан Кальвиннің «Христиан дінінің негіздері» еңбегі
Жан Кальвиннің «Христиан дінінің негіздері» ең басты теологиялық еңбегі. Протестантизмнің доктринасы, Рим католицизміне сын, иманмен құтылу туралы ақпарат бар.
-
Феликс Манц: Швейцарлық Реформацияның алғашқы шейіті
Феликс Манц (1498-1527) – швейцарский анабаптист, сооснователь Швейцарских братьев, первый мученик Реформации. Биография, образование и роль в движении.
-
15 ғасырдағы богемдық дін қайраткері Петр Хелчицкий
Петр Чельчицкий (1390-1460): Богемиялық реформатор, діни ойшыл. Unitas Fratrum қозғалысын қалыптастырды, бейбітшілік пен жазбалардың үстемдігін уағыздады.
-
Сиена Соборы: Реформалар мен келіспеушіліктер тарихы
Сиена соборы (1423-1424): Католик шіркеуін реформалауға бағытталған әрекет, бірақ нәтижесіз аяқталды. Ережесі қазірге дейін даулы.⛪️🏛️
-
16 ғасырдағы Германиядағы «Жасырын кальвинизм» термині
Криптокальвинизм – 16 ғасырдағы Германияда лютерандардың кальвинизм доктринасын жасырын ұстанғаны туралы айыптау. Тарих, дін, теология терминдері.
-
Қасиетті Рим Империясындағы діни соғыстар мен Шмалькальден лигасы
Шмалькальден соғысы (1546-1547): Қасиетті Рим империясындағы лютерандық лига мен император Карл V арасындағы қақтығыс. Реформация, діни шиеленіс, автономия.
-
Лютерандық Діни Ұстанымдар Кітабы
Лютеран шіркеуінің негізгі доктриналық құжаты – 1580 жылғы «Конкордия кітабы». Негізгі сенімдері, тарихы және Библияға сәйкестігі туралы ақпарат.
-
Ідеологиялық және діни ағымдар арасындағы зорлық-зомбылық
Діни ағымдар арасындағы қақтығыстар, зорлық-зомбылық, түрлі идеологиялық және діни топтардың арасындағы араздық – себептері мен салдары.
-
Гуситтік Таборлықтар қозғалысы
Гуситтар қозғалысының таборлықтар тобы – Орта ғасырдағы Богемияның маңызды күші. Ян Жижка, Прокоп Холый сияқты басшыларымен танысыңыз. Табор қаласы олардың орталығы болды.
-
Конфессиялық құрылымдалу: Еуропадағы діни реформа және мемлекеттік басқару эволюциясы
Протестант реформациясы тарихындағы конфессиялану – 1555-1648ж. Еуропада діни нанымдарды нығайту, әлеуметтік тәртіп орнату процесі. Догма, білім беруге әсер етті.
-
Томас Эрастус: швейцарлық теолог және дәрігер (1524-1583)
Томас Эрастус (1524-1583) – швейцар теологы, дәрігер. Христиандардың күнәларын мемлекет жазалауы керек, шіркеу жаза ретінде қасиеттіліктерден айырмауы тиіс – оның негізгі идеялары.
-
16 ғасырдағы реформация және «Q» романы
«Q» романы – 16 ғасырдағы Реформация тақырыбындағы еңбек. Автор – Luther Blissett (Wu Ming). Аудармалары көп, әдебиет сүйер қауымға арналған.
-
Француз реформаторы және Женевадағы кальвинизмнің негізін қалаушы Вильям Фарель
Вильям Фарель – француз реформаторы, Кальвинші шіркеудің негізін қалаушы. Женевада Кальвиннің қызметін сақтап қалды, протестантизмді Францияға таратты.
-
1534 жылғы Франциядағы католиктерге қарсы плакаттар оқиғасы
1534 ж. Францияда католиктерге қарсы плакаттар іс-қимылы. Франциск I патшаның қауіпсіздігіне нұқсан келтірді, протестанттарға қатысты саясат өзгерді.
-
Мартин Лютердің «Шіркеудің Вавилон тұтқындығы» трактаты
Мартин Лютердің «Вавилон тұтқындығы туралы кіріспесі» (1520) – Римді Вавилонмен теңестіріп, шіркеуді тұтқындықтан босату туралы теологиялық трактат.
-
Жорж Кассандр: Фламанд дінтанушысы және гуманисі
Жорж Кассандер (1513-1566) – фламанд теологы, гуманист, Реформация жақтасы. Библия, діни мәселелерді зерттеген, литургиялық еңбектер жазған.
-
9 ғасырдағы теолог Готтшальк Орбайский
Готтшальк Орбайский (808-868) – саксон дінтанушысы, екі жақты алдын-ала белгілеу доктринасын қабылдаған. Оның ілімі 848 ж. қателік деп танылды.
-
1522 жылғы Саксон радикал реформаторлары: Цвиккау пайғамбарлары
Звикау пророктары: 1522 ж. Саксониядағы радикалдық реформацияшылар. Николаус Шторх, Томас Дресхель, Маркус Штюбнер қозғалысы, анабаптистермен байланысы.
-
Голланд Реформаторлық Христиандық Қозғалысы: Ремонстранттар Тарихы
Реформация Голландии: Ремонстранттар – 17-ғасырда пайда болған протестанттық қозғалыс, Арминизмді қолдады. Кальвинизммен күресті, либералдық теологияға ұшырады.
-
Меркерсбург теологиясы: тарихы мен даулары
Мерсерсбург теологиясы – 19 ғасырдағы неміс-американдық діни ағым. Шафф пен Невиннің еңбектері, протестантизм принциптері, Bergпен дау-жанжалдар туралы.
-
Орта ғасырлық діни реформа қозғалысы: Жаңа Назар (Devotio Moderna)
Devotio Moderna: 14-15 ғғ-дағы діни реформа қозғалысы, қарапайымдық, адалдық, қоғамға енуді қалайтын. Недерланд пен Германияда кең таралды.
-
Лео X папасының Мартин Лютерге қарсы бұйрығы
1520 ж. Рим папасы Лев X-тің Мартин Лютердің 95 тезисіне жауабы. Католик шіркеуіне қарсылық білдіргені үшін Лютерге айтылған сөгіс және ағысқан жазалар.
-
16 ғасырдағы швейцарлық реформалық иман шаруалары
16 ғасырдағы швейцарлық реформат дін жасыны. Екінші гельветикалық жасыны – кальвинистердің негізгі сенімдері, қасиетті Мария туралы мәліметтер де бар.
-
Швейцар реформаторы Лео Юд туралы
Лео Юд (1482-1542) – швейцар реформаторы, Цвинглимен бірге жұмыс істеген. Діни реформаға қатысып, шіркеудің тағам талаптарына қарсы шықты.
-
Себастьян Кастелло: Діни төзімділік жолындағы француз теологы
Себастьян Кастеллио (1515-1563) – француздық теолог, діни төзімділік, сана бостандығын қабылдаған реформатор. Құқық қорғаушы, миссионер, гуманист.
-
Марбург келіссөздері: 1529 жылғы неміс реформаторларының басқосуы
1529 ж. Германиядағы Марбург кеңесі: Лютер мен Цвинглидің діни дауын шешуге тырысқан протестант реформаторларының кездесуі. Бірлік пен саяси одақ мақсаты.
-
Швейцар теологы Самуэль Веренфельс және діни келіспеушіліктер туралы толғаулары
Швейцар теологы Самуэль Веренфельс (1657-1740) – швейцар реформаттық теологиясында «ақылға қонымды ортодоксия» бағытын дамытқан маңызды тұлға. Теология, экуменизм.
-
17 ғасырғы антитринитарилық діни қағидалар жинағы: Раков катехизисі
Раковиан катехизисі – 17 ғасырдағы антитринитарилық христиан дін тұжырымы. Польша бауырларының академиясы мен баспасы тарихы, негізгі авторлары туралы ақпарат.
-
Протестантизмге қарсылық тарихы мен түрлері
Протестантизмге қарсылық: тарих, себептері, діни төзімділік жолындағы күресі. 1555-жылғы Аугсбург бейбіт шарты мен 1648-жылғы Вестфалия келісімі.
-
Реформацияның радикалдық бағыты және анабаптистер қозғалысы
Радикалды Реформация: 16 ғасырда Католик шіркеуі мен Лютердің реформасына қарсы шыққан анабаптистер, меннониттер тағы басқаларының қозғалысы. Тарихы, идеялары.
-
15 ғасырдағы Утраквизм: Гусит қозғалысы мен қасиетті Евхаристия дәстүрі
Утраквизм – 15 ғ. Хусситтердің діни доктринасы. Еухаристияны нан мен шарап екеуін беруді жақтады. Прага баптарының негізгі қағидасы, Хуссит соғыстарының тарихы.
-
Батенбургшылар: Нидерландтағы радикал анабаптистер тарихы
Батенбургерлер – 1530-жылдары Нидерландта пайда болған радикалды анабаптист сектасы. Ян ван Батенбург басқарды, «қылыш ойлылар» деп аталды. Тарихы, шығу тегі.
-
1999 жылғы Католик-Лютеран ынтымақтастық декларациясы
Католик-лютерандық келісім: 1999 ж. жасалған маңызды құжат, құдайдың күшімен иман арқылы құтқарылу туралы ортақ түсінік. Реформацияның түбін шешті.
-
Швейцария реформаттық діннің келісімшарты (1675)
1675 ж. швейцарлық реформаторлардың «Гельветикалық келісімі» Амиральдизм мен Самур академиясының қате доктриналарына қарсы жасалған. Сайлану, жазалау, құрбандық туралы маңызды тұжырымдар.
-
Аугсбург талқылауының кешірімі: негізгі түсіндірмелер мен басылымдары
Аугсбург талқылауына жауап ретінде жазылған «Аугсбург Имандылығының Қорғаны» лютеран дінінің негізгі қағидаларын, әсіресе Ақталу туралы толық түсіндіреді.
-
1537 жылғы Шмалькальд мақалалары: Лютер негіздерінің тұжырымы
Смалькальдийлік мақалалар: 1537 ж. Мартин Лютер жазған лютеран дінінің негізгі қағидалары. Шмалькальдийлік лиганың құрамы мен мақсаты туралы ақпарат.
-
Папалық билік және үстемдік туралы трактат: Лютерандық көзқарас
Лютеранский трактат 1537 г. о власти Папы Римского: ключевые положения, роль в Книге Согласия и преддверии Тридентского собора. История реформации.
-
Лютерандық келісім формуласы (1577)
Лютерандық нанымның түсіндірмесі: 1577 жылғы Келісім Формуласы – лютерандық діннің біртүтастығын сақтаған маңызды құжат. Доктрина, тезистер, антитезистер.
-
Жәрмеңкеліктер: Христиан дініндегі қалыптасуы мен даулары
Убиквитариандар – 1559 ж. пайда болған протестант ағымы. Христиан дінінде Христостың қастерлі денесінің барлық жерде бар екенін жариялады.
-
Francisco de San Roman
-
1548 жылғы Аугсбург келісімі: Шарль V жарлығы
Аугсбург ішкі қағидасы (1548) – Шарль V бұйрығы, протестанттарға шаралар. Католик және протестанттық амалдарды біріктіруге тырысқан алғашқы қадам.
-
Протестантизм тарихы
Протестантизм: тарихы, 16 ғасырдағы реформация, Лютерандық дін, қарсылық білдіру, Католик контрреформациясы. Діни ағымдар мен теологиялық негіздер.
-
Венгриядағы реформаттық шіркеу тарихы
Венгриядағы протестант шіркеуі – ең ірі реформаттық шіркеу, 1.6 млн мүшесі бар. Кальвинизм негізінде, ұлттық мәдениетке үлкен үлес қосып, Білім беруде маңызды рөл атқарады.
-
1531 жылғы діни реформа трактаты
1531 ж. жарияланған "Егіншінің Құдайға тілегі" – Lollard көзқарастарымен христиандық реформаны талап ететін анонимді трактат. Діни ахуалды сынап, қарапайым халық атынан сөйлейді.
-
IX ғасырдағы христиан ғалымы және теологы: Кристиан Ставелоның өмірі мен еңбектері
Христиан Ставелотский – IX ғасыр монахы, грамматик, Библияны түсіндіруші. Өмірі, білімі және Ставелот монастырындағы қызметі туралы ақпарат.
-
Матиас Янов: Богемия реформациясының алғашқы жазбаларының авторы
Матиас Янов (1350-1394) – богемдік дінбасы, ерте Богемия реформациясының маңызды жазушысы. Прагада оқып, Париж университетін бітірген. Каноник болды.
-
Жақобус де Терамоның "Жылысқандарға серт" еңбегі: Шайтанның Исаға қарсы сот процесі
Иәков де Терамоның 14 ғасырлық шығармасы: Люцифердің Исаға қарсы сот процесі. Соломон төрағалығымен болған екі сот, құқық бұзу туралы айыптау.
-
17 ғасырдағы Католиктер тарапынан мұнапылық деп танылған идеялар
17 ғасырдағы Католик шіркеуіне қарсы бағытталған "ұнсыздық" (Quietism) ілімі. Мигель де Молинос, Франсуа Малаваль, Мадам Гюон есімдерімен байланысты, күйреуге ұшырады.
-
Памяткалар: Идеяларды тарату және сендіру жолы
Трактаттар – діни, саяси идеяларды тарату үшін жазылған әдеби шығармалар. Қазіргі кезде көбінесе қысқаша памфлет түрінде кездеседі.
-
Евхаристия дауларындағы Беренгариандықтар ағымы
Беренгариандар – 11 ғасырдағы діни ағым, евхаристияның транссубстанциация доктринасына қарсы болды. Еретик деп танылды, қателіктері үшін жазаланды.
-
Қасиетті Рим империясының Спиер диетасы
Спиер диетасы (1529) – қасиетті Рим империясының мәжілісі. Протестантизмге қарсы шешім қабылданып, наразылық білдірілді. Түріктерге де қатысты талқыланды.
-
Expositio in Matthaeum Evangelistam
-
Sandomierz Agreement
-
Johann Gropper
-
Synod of Homberg
-
Minor Party (Unity of the Brethren)
-
Women in the Protestant Reformation
-
Samuel Simon Schmucker
-
Antoine Froment
-
Michael Sattler
-
History of Lutheranism